Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгр дирижеры және композиторы
Hungarian conductor and composer
Иван Фишер – венгр дирижеры және композиторы. 1951 жылғы 20 қаңтарда Будапештте еврей тамыры бар музыкалық отбасында дүниеге келген Фишер бастапқыда Будапештте фортепиано, скрипка, виолончель және композицияны оқыды. Оның үлкен ағасы, Адам Фишер де дирижер болды. Кейін Венаға көшіп, Музыка және сахна өнері университетінде Ханс Сваровскийден дирижерлік өнерді үйренді, сонымен қатар виолончель мен ежелгі музыканы оқыды және Николаус Харнонкурдың ассистенты болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Сиенадағы Accademia Musicale Chigiana-да Франко Феррарадан сабақ алды. 1976 жылы Фишер Лондондағы Руперт қорының дирижерлер сайысында жеңіске жетті. Осыдан кейін ол британдық оркестрлерге, мысалы, Корольдік Ливерпуль филармониясы, BBC симфониялық оркестрі және Лондон симфониялық оркестріне қонақ дирижер болып шақырылды, олармен бірге 1982 жылы әлемдік тур жасады. АҚШ-тағы дирижерлік дебюті 1983 жылы Лос-Анджелес филармониясында өтті.
Iván Fischer is a Hungarian conductor and composer. Born on 20 January 1951 in Budapest into a musical family of Jewish heritage, Fischer initially studied piano, violin, cello and composition in Budapest. His older brother, Ádám Fischer, became a conductor in his own right. He moved later to Vienna to study conducting with Hans Swarowsky at the University of Music and Performing Arts, where he also studied cello and early music, studying and working as assistant to Nikolaus Harnoncourt. He also studied with Franco Ferrara at the Accademia Musicale Chigiana in Siena. In 1976, Fischer won the Rupert Foundation conducting competition in London. He began thereafter to guest conduct British orchestras such as the Royal Liverpool Philharmonic, the BBC Symphony and the London Symphony Orchestra, with whom he conducted a world tour in 1982. His US conducting debut was with the Los Angeles Philharmonic in 1983.
Будапешт фестивалі оркестрі
Фишер 1983 жылы Венгрияға оралып, Будапешт фестивальдық оркестрін (BFO) құрды, ол бастапқыда жылына шектеулі концерттерді, жартылай штат негізінде өткізу үшін жоспарланған. BFO 1992 жылы тұрақты мекемеге айналды, жылына шамамен 30 апталық концерттік кестемен. BFO арқылы ол концерттік бағдарламаны құруға жеке симфониялық музыканттарды тарту сияқты дәстүрлі емес идеяларды іске қосты, мысалы, жас балаларға арналған «кокоа концерттері». Басқа да сериялар бар: бағдарламасы жарияланбайтын «Титок концерт» («көктемгі сыр») концерттері, онда Фишер көрермендермен әңгімелесетін «бір форинт концерттері», ондаған мың адамды тартатын Будапешттегі ашық аспан астындағы концерттер, сондай-ақ концерттік опералық қойылымдар. Фишер бірнеше фестивальдарға негіз салды, оның ішінде Будапештте барокко музыкасына арналған жазғы фестиваль және жаңа музыкалық шығармаларды тапсыру және орындау үшін платформа болып табылатын Будапешт Mahlerfest. Бұған қоса, оркестр ішінде концерттерде солист ретінде өнер көрсету үшін жыл сайын конкурс өткізіледі. Фишер мен BFO Philips Classics және Channel Classics Records компаниялары үшін коммерциялық жазбалар жасады.
Fischer returned to Hungary in 1983 to found the Budapest Festival Orchestra (BFO), which initially was intended for a limited number of concerts a year on a part time basis. The BFO became a permanent institution in 1992, with a schedule of about 30 weeks of performing a year. With the BFO, he has incorporated unorthodox ideas into practice, including allowing individual symphony musicians to contribute to concert programming, as in the "cocoa concerts" for young children. Other series include the Titok koncert ("bag of surprise") concert series where the programme is not announced, "one forint concerts" where he talks to the audience, open air concerts in Budapest attracting tens of thousands of people, as well as concert opera performances. Fischer has founded several festivals, including a summer festival in Budapest on baroque music and the Budapest Mahlerfest which is also a forum for commissioning and presenting new music works. In addition, there is an annual competition from within the orchestra for soloist opportunities in concert. Fischer and the BFO have recorded commercially for Philips Classics and Channel Classics Records.
Басқа симфониялық шығармалар мен опера
АҚШ-та Фишер жеті жыл бойы Цинциннати симфониялық оркестрінің бас қонақ дирижері қызметін атқарды. 2006 жылы ол Вашингтонның Ұлттық симфониялық оркестрінің бас қонақ дирижері болды. 2007 жылдың сәуірінде Фишер Ұлттық симфониялық оркестрдің (Вашингтон, округ) бас дирижері болып тағайындалды, ал 2008 жылы Леонард Слаткин музыкалық жетекші қызметінен кеткен соң бұл лауазымды екі жыл бойы атқарды. Фишер 1984 жылдан 1989 жылға дейін Ұлыбританиядағы Кент операсының музыкалық директоры болды. 2000 жылдан 2003 жылға дейін Лион ұлттық операсының музыкалық директоры қызметін атқарды. Лиондағы «Ариадна на Наксосе» қойылымы Француз музыка сыншылары қауымдастығының «Жылдың үздік аймақтық опера қойылымы» сыйлығына ие болды. Операдағы басқа жұмыстарының ішінде Вена мемлекеттік операсында Моцарт циклы, сондай-ақ Цюрих, Лондон, Париж, Брюссель, Стокгольм және Будапешттегі қойылымдар бар. 2006 жылы ол Глиндеборн фестиваль операсында «Così fan tutte» жаңа қойылымында дебют жасады.
In the US, Fischer held the position of Principal Guest Conductor of the Cincinnati Symphony Orchestra for seven years. In 2006, he became Principal Guest Conductor of the National Symphony Orchestra of Washington, D. C. In April 2007, Fischer was named the principal conductor of the National Symphony Orchestra (Washington, D. C.), after Leonard Slatkin stepped down as music director in 2008. He held the title for two years. Fischer was Music Director at Kent Opera in the UK from 1984 to 1989. He was Music Director of the Opéra National de Lyon from 2000 to 2003. The Lyon production of Ariadne auf Naxos received the prize of Best Regional Opera Production of the Year given by the Association of French Music Critics. Other work in opera as a guest conductor has included a Mozart cycle in the Vienna State Opera, and productions in Zurich, London, Paris, Brussels, Stockholm and Budapest. He debuted in 2006 at Glyndebourne Festival Opera in a new production of Così fan tutte:
2006 жылы Фишер Ағарту дәуірі оркестрінің бас әртісі атанды. 2011 жылдың ақпан айында ол Берлин Концертхаусының музыкалық директоры және Берлин Концертхаус оркестрінің бас дирижері болып тағайындалды, бұл лауазымды 2012–2013 жылғы маусымнан бастап, алғашқы үш жылдық келісімшарт бойынша атқарды. 2016 жылдың қазан айында оркестр Фишердің 2017/2018 жылғы маусымнан кейін бас дирижер лауазымынан кететінін хабарлады, осымен ол қызметін аяқтады. 2020 жылдың қазан айында Корольдік Концертгебау оркестрі 2021–2022 жылғы маусымнан бастап Фишерді өзінің келесі құрметті қонақ дирижері (honorair gastdirigent) етіп тағайындағанын жариялады. 2011 жылы Фишерге Корольдік филармониялық қоғамның музыка сыйлығы мен Голландияның Ovatie сыйлығы табысталды. 2013 жылы ол Лондондағы Корольдік музыка академиясының құрметті мүшесі атанды.
In 2006, Fischer was named Principal Artist of the Orchestra of the Age of Enlightenment. In February 2011, he was named Music Director of the Konzerthaus Berlin and Principal Conductor of the Konzerthausorchester Berlin, effective with the 2012–2013 season, with an initial contract of 3 years. In October 2016, the orchestra announced that Fischer is to stand down as its principal conductor after the 2017/2018 season, at which close he concluded his tenure in the post. In October 2020, the Royal Concertgebouw Orchestra announced the appointment of Fischer as its next honorary guest conductor (honorair gastdirigent), effective with the 2021 2022 season. In 2011, Fischer was awarded the Royal Philharmonic Society's Music Award and the Dutch Ovatie Prize. In 2013, he was named an Honorary Member of the Royal Academy of Music in London.
Композициялар
Фишердің шығармалары көбінесе адам дауыстары мен аспаптардың шағын топтары үшін жазылады. Барух Спинозаның 17 ғасырдағы мәтінінің голланд тіліне аудармасы негізінде сопрано және камералық ансамбль үшін жазған "Spinoza Vertalingen" шығармасы Нидерланды мен Венгрияда орындалды. Әйелдер хоры үшін "Zigeunerlied" (Гете), "La Malinconia" (Умберто Саба), "29. Canzone di Petrarca", "Sait gesund" (иврит тілінде) және "A nay kleyd" (Rokhl Korn) шығармаларын жазды. Соңғы екеуі Нидерландының Еске алу күні (Dodenherdenking) тапсырысымен жазылып, Нидерландының Ұлттық телеарнасында көрсетілді. 2011 жылы ол Нидерландыдағы Koorbiennale тапсырысы бойынша балалар хоры үшін "de slome slak" (Joke van Leeuwen) және Берлиндегі Young Euro Classic тапсырысы бойынша Festival Hymn 2011 шығармаларын жазды. Оның ең көп орындалатын шығармасы – "Eine Deutsch Jiddische Kantate", ол Нидерландыда, Германияда, Австрияда, АҚШ-та және Швейцарияда орындалды. Оның бір актілі операсы "Қызыл Мүйізді Буқа" ("The Red Heifer"), "оның және басқалардың бүгінгі Венгриядағы антисемитизмге деген төзімділіктің артуына наразылық ретінде жазылған", 2013 жылдың қазан айында Будапешттегі Миллениум залында тұңғыш рет қойылды.
Fischer's compositions are usually written for intimate groups of human voices and instruments. His "Spinoza Vertalingen" for soprano and chamber ensemble composed on a 17th century Dutch translation of Baruch Spinoza's text has been performed in the Netherlands and Hungary. For women's choir, he composed "Zigeunerlied" (Goethe), "La Malinconia" (Umberto Saba), "29. Canzone di Petrarca", "Sait gesund" with a Yiddish text and "A nay kleyd" (Rokhl Korn). The last two were commissioned by the Dutch memorial day (Dodenherdenking) and broadcast on Dutch National TV. In 2011 he composed "de slome slak" (Joke van Leeuwen) for children's choir, commissioned by the Koorbiennale in the Netherlands and Festival Hymn 2011 commissioned by Young Euro Classic in Berlin. His most frequently performed work is "Eine Deutsch Jiddische Kantate", which has been performed in the Netherlands, Germany, Austria, USA and Switzerland. His one act opera The Red Heifer, "composed as a rebuke to what he and others see as growing tolerance for anti Semitism in today's Hungary" was premiered at the Millennium Hall, Budapest, in October 2013.
Жазбалар
1995 жылы Фишер Philips Classics компаниясымен эксклюзивті жазу келісімшартына қол қойды, ал Будапешт фестивалі оркестрімен жасаған Барток пен Лист жазбалары «Граммофон» сыйлығын, Diapason d'Or de l'Annee, төрт Cles de Telerama, Arte, MUM және Erasmus сыйлықтарын жеңіп алды. Philips компаниясының басқа жазбаларында Кодалий, Дворжак және Фишердің Брамстың «Венгрия билерінің» оркестрге бейімдеуі бар, ол цыған музыканттарының импровизацияларын симфониялық оркестрмен үйлестіреді. 2004 жылдан бері Фишер Channel Classics Records үшін жаздырып келеді. Оның Channel Classics үшін Будапешт фестивальдық оркестрімен жазған Малердің Екінші симфониясы 2007 жылы «Редактор таңдауы» деп аталып, «Граммофон» сыйлығын жеңіп алды. Фишер/BFO-ның басқа да шығарылымдарына Рахманиновтың №2 симфониясы, Малер симфониясының толық емес циклі (8-шісіз), Чайковскийдің №4 және 6 симфониялары, Брамстың №1, 2 және 4 симфониялары, Бетховеннің №4, 6 және 7 симфониялары, Дворжактың №7, 8 және 9 симфониялары, Вагнердің «Die Meistersingers» және «Götterdämmerung» операларынан үзінділер, Рихард Штраустың «Josephslegende» және оның жеке шығармалары, соның ішінде Спиноза аудармалары мен «Eine Deutsch Jiddische Kantate» кіреді. DVD форматында оның Глиндеборнда Моцарттың «Così fan tutte» операсын қоюы «Граммофон» және «Грэмми» сыйлықтарына ұсынылды.
Fischer signed an exclusive recording contract with Philips Classics in 1995 and his Bartók and Liszt recordings with the Budapest Festival Orchestra have won a Gramophone Award, Diapason d'Or de l'Annee, four Cles de Telerama, the Arte, MUM and Erasmus prizes. Other Philips recordings include works by Kodály, Dvořák and Fischer's own orchestration of Brahms's Hungarian Dances, which combine improvisations from Gypsy musicians with a symphony orchestra. Since 2004, Fischer has recorded for Channel Classics Records. His recording of Mahler's Second Symphony with the Budapest Festival Orchestra for Channel Classics won a 2007 "Editor's Choice" Gramophone Award. Other Fischer/BFO releases have included Rachmaninoff's Symphony No. 2; an incomplete Mahler symphony cycle (excluding the 8th); Tchaikovsky's Symphonies No. 4 & 6; Brahms' Symphonies No. 1, 2 & 4; Beethoven' Symphonies No. 4, 6 & 7; Dvořák's Symphonies No. 7, 8 & 9; excerpts from Wagner's Die Meistersingers and Götterdämmerung; Richard Strauss's Josephslegende; and a release of his own compositions including Spinoza translations and Eine Deutsch Jiddische Kantate. On DVD, his Glyndebourne performance of Mozart's Così fan tutte was nominated for Gramophone and Grammy Award.
Марапаттар
Фишер – Мажарстан Малер қоғамын құрған және Британдық Кодалий академиясының демеушісі. Халықаралық мәдени қатынастарды дамытуға қосқан үлесі үшін ол Венгрия Президентінен «Алтын медаль» сыйлығын және Дүниежүзілік экономикалық форумынан «Кристалл» сыйлығын алды. Француз үкіметі оны «Өнер мен әдебиеттің рыцарі» деп таныды. 2006 жылы ол Венгрияның ең жоғары мәртебелі өнер сыйлығы – Коссут сыйлығымен марапатталды. Фишер Будапешт және Виченца қалаларының құрметті азаматы. 2011 жылы ол Корольдік филармониялық қоғамның «Дирижер» номинациясы бойынша музыкалық сыйлығын жеңіп алды.
Fischer is a founder of the Hungarian Mahler Society, and Patron of the British Kodály Academy. He received the Golden Medal Award from the President of Hungary, and the Crystal Award from the World Economic Forum for his services to help international cultural relations. The French Government named him Chevalier des Arts et des Lettres. In 2006, he was honored with the Kossuth Prize, Hungary's most prestigious arts award. He is an honorary citizen of Budapest and Vicenza. In 2011, he received the Royal Philharmonic Society Music Award in the Conductor category.
Өнертабыс
COVID-19 пандемиясының өнер және мәдени мұраға тигізген әсеріне жауап ретінде Фишер, киюшінің құлағын қамтитын пластик қолдары бар акустикалық бет маскасын ойлап тапты. Ол өзінің маскалары "ғимаратының акустикасын, жылырақ дыбыспен және айқын, өткір контурлармен еліктеуге көмектеседі" деді. Көрермендер бұл маскалар дыбысты жақсартатынын айтты.
In response to the Impact of the COVID 19 pandemic on the arts and cultural heritage, Fischer invented an acoustic face mask that featured plastic hands cupped around the wearer's ears. He said his masks "help to emulate church acoustics, with warmer undertones and clearer, sharper contours". Audience members said they improved the sound.