Куба-Испан соғысы және АҚШ араласуы

Кіріспе

Испания мен Куба көтерілісшілерінің арасындағы 1895-1898 жылдардағы соғыс

Париж келісімшарты
Кубаның АҚШ-пен басқаруы
Кубаның тәуелсіздігі
| combatant2 = 🇪🇸 Испания
| combatant1 =
| commander2 =
| commander1 =
| strength2 = 196,000
| casualties2 = 9,413 қаза тапқан
| casualties3 = 1895-1898 жылдар аралығында 300,000 кубалық азамат қаза болды. Бұл Кубаның Испанияға қарсы жүргізген үш азаттық соғысының соңғысы болды, алғашқы екеуі – Он жылдық соғыс (1868–1878) және Кішкентай соғыс (1879–1880). Соғыстың соңғы үш айы испан-американ соғысына ұласты, АҚШ күштері Куба, Пуэрто-Рико және Филиппин аралдарында Испанияға қарсы дислокацияланды. Тарихшылар АҚШ билігінің гуманитарлық себептермен араласуға қаншалықты ынталанғаны туралы келіспейді, бірақ «сары журналистика» испандықтардың кубалық азаматтарға жасаған қатыгездіктерін асыра көрсеткенін мойындайды.

Мэн оқиғасы

Кубаның тәуелсіздік үшін күресі жылдар бойы американдықтардың назарын аударды. Кейбір газеттер АҚШ-тың араласуын қолдады, әсіресе олардың үлкен қаржылық инвестициялары болғандықтан, және испандықтардың кубалықтарға жасаған қиянаттары туралы сенсациялық хабарларды жариялады, олар үгіт үшін көбінесе асыра сілтенді. Испания Вейлерді алмастырғаннан және саясатын өзгергеннен кейін де мұндай жарияланымдар жалғасты. Американдық қоғамдық пікір кубалықтардың пайдасына араласуды жақтап тұрды. 1898 жылдың қаңтар айында Гаванада жаңа автономиялық үкіметке қарсы испандықтардың адал тараптастарының бүліктері болды. Олар испан әскерінің зұлымдықтарын сынаған төрт жергілікті газеттің баспа машиналарын қиратты. АҚШ-тың бас консулы Гаванада тұратын американдықтардың өміріне қауіп төндіретіні туралы Вашингтонға хабарлады. Жауап ретінде USS Maine соғыс кемесі қаңтар айының соңында Гаванаға жіберілді. 1898 жылдың 15 ақпанында Maine кемесінде жарылыс болды, нәтижесінде экипаждың 260 мүшесі қаза тауып, кеме портта батып кетті. Ол кездегі әскери тергеу комиссиясы Maine кемесі кеме корпусының астындағы минаның жарылуынан жарылғанын анықтады. Алайда, кейінгі тергеулер жарылыс себебі бүгінге дейін толық анықталмағанмен, кеме ішіндегі нәрсе болуы мүмкін деген қорытындыға келді. АҚШ-ты жұбату үшін отарлық үкімет президент Уильям МакКинли талап еткен екі қадам жасады: тұрғындарды үйлерінен күштеп көшіруді тоқтатып, тәуелсіздік үшін күрескендермен келіссөздер жүргізді. Бірақ көтерілісшілер бұл келісімді қабылдамады.

Испан-Америкалық соғыс

"Мэйн" кемесінің батуы АҚШ-та халықтың күйреуіне себеп болды. Уильям Р. Херст сияқты газет иелері Кубадағы испан шенеуніктерін кінәлі деп есептеді және осы мәселені кеңінен жариялады. Шын мәнінде, Испанияның АҚШ-ты соғысқа тартуға қызығушылығы болмаған. "Сары" журналистика, Испанияның Кубада жасаған "зорлықтарын" жариялап, американдықтардың ашуын оятты. Херст газеті үшін суретші ретінде жұмысқа алынған Фредерик Ремингтон, Кубадағы жағдай соғысқа себеп болатын деңгейде нашар емес екенін Херстке хабарлады. Херст, әлдеқайда, "Сен суреттерді ұсының, мен соғыстың өзін ұйымдастырамын" деп жауап берді. Президент Маккинли, Палата спикері Томас Брэкет Рид және бизнес қауымдастығы "сары" журналистиканың қоздырған соғысқа деген халықтың күшейген талабына қарсы болды. Америкалықтардың осы кездегі ұраны: "Мэйнды есімізде сақтайық, Испания тозаққа!" Шешуші оқиға, мүмкін, сенатор Редфилд Проктордың 1898 жылғы 17 наурызда сөйлеген сөзі болды, ол жағдайды талдап, соғыстың жалғыз шешім екенін мәлімдеді. Бизнес және дін өкілдері пікірлерін өзгертті, Маккинли мен Рид соғысқа қарсылық білдіруде жалғыз қалды. "Соғысқа дайын халық пен екі бәсекелес басылымның қолдауымен АҚШ жаңа бу машинасымен жабдықталған теңіз күштерін көрсету мүмкіндігін пайдаланды". "АҚШ-тың Испанияға қарсы соғысының басты себебі Джозеф Пулитцердің "Нью-Йорк Ворлд" және Уильям Рэндольф Херсттің "Нью-Йорк Журнал" газеттері арасындағы қатал бәсеке болды деп есептеледі". Джозеф Э. Висан 1898 жылы "Американдық империализм" жинағында жарияланған "Нью-Йорк баспасөзінде көрінген Куба дағдарысы" атты мақаласында былай деп жазды: "Мақала авторының пікірінше, егер Херсттің Нью-Йорк журналистикасына енуі газет таралымы үшін қызыл сызық болмағанда, испан-американ соғысы болмас еді". Сондай-ақ, АҚШ-тың соғысқа кіруінің басты себебі Испаниядан Кубаны сатып алуға жасаған сәтсіз әрекет болды деген пікір де бар. Осы уақытта, 24 маусымда Лас-Гуасимаста және 1 шілдеде Сан-Хуан төбесінде испандар мен американдықтар арасында ірі шайқастар болды, содан кейін американдықтардың алға жылжуы тоқталды. Испан әскері Каноса бекінісін сәтті қорғап, өздерінің позицияларын тұрақтандырып, Сантьягоға кіруге кедергі келтірді. Американдықтар мен кубалықтар қатаң және қанды қоршауға кірісті, ол Испанияның Кариб флоты жеңілгеннен кейін 16 шілдеде аяқталды. Осылайша, Ориенте американдықтардың бақылауына көшті, бірақ АҚШ генералы Нельсон А. Майлз кубалық әскерлерге Сантьягоға кіруге рұқсат бермеді, өйткені ол кубалықтар мен испандар арасындағы қақтығыстарды болдырмақшы болды. Сондықтан, шығыс бөліміндегі Мамби күштерінің басшысы, кубалық генерал Каликсто Гарсия өз әскерлеріне тиісті аймақтарында тұруға бұйрық берді. Сантьягоға кіруге тыйым салынғандықтан, ол генерал Шафтерге наразылық хат жазып, отставкаға кетті. 12 тамызда АҚШ пен Испания бейбітшілік протоколына қол қойды, онда Испания Кубаға қатысты барлық егемендік талаптарынан бас тартуға келісті. 1898 жылғы 10 желтоқсанда АҚШ пен Испания Париж шартына қол қойды, онда Испания Кубаның тәуелсіздігін ресми мойындауды талап етті. Кубалықтар азат ету күш-жігеріне қатысқанмен, АҚШ Кубаның Париж бейбіт келіссөздеріне және келісімге қол қоюға қатысуына кедергі келтірді. Шартта АҚШ-тың оккупациясының мерзімі көрсетілмеген, ал Пайн аралы Кубадан шығарылды. Шарты Кубаның тәуелсіздігін ресми түрде бекітті, бірақ АҚШ генералы Уильям Р. Шафтер кубалық генерал Каликсто Гарсия мен оның жасақтарына Сантьяго-де-Кубадағы капитуляция салтанатына қатысуға рұқсат бермеді.

The sinking of the Maine sparked a wave of public indignation in the United States. Newspaper owners such as William R. Hearst leaped to the conclusion that Spanish officials in Cuba were to blame, and they widely publicized the conspiracy. Realistically, Spain could have had no interest in drawing the US into the conflict. Yellow journalism fueled American anger by publishing "atrocities" committed by Spain in Cuba. Frederic Remington, hired by Hearst to illustrate for his newspaper, informed Hearst that conditions in Cuba were not bad enough to warrant hostilities. Hearst, allegedly replied, "You furnish the pictures and I'll furnish the war". President McKinley, Speaker of the House Thomas Brackett Reed, and the business community opposed the growing public demand for war, which was lashed to fury by the yellow journalism. The American cry of the hour became, Remember the Maine, To Hell with Spain! The decisive event was probably the speech of Senator Redfield Proctor, delivered on March 17, 1898, analyzing the situation and concluding that war was the only answer. The business and religious communities switched sides, leaving McKinley and Reed almost alone in their opposition to war. "Faced with a revved up, war ready population, and all the editorial encouragement the two competitors could muster, the United States jumped at the opportunity to get involved and showcase its new steam powered Navy". "It's been suggested that a major reason for the U. S. war against Spain was the fierce competition emerging between Joseph Pulitzer's New York World and William Randolph Hearst's New York Journal". Joseph E. Wisan wrote in an essay titled "The Cuban Crisis As Reflected In The New York Press", published in "American Imperialism" in 1898: "In the opinion of the writer, the Spanish–American War would not have occurred had not the appearance of Hearst in New York journalism precipitated a bitter battle for newspaper circulation." It has also been argued that the main reason the United States entered the war was its failed attempt to purchase Cuba from Spain. All the while, major battles between Spaniards and Americans took place at Las Guasimas on June 24, El Caney and San Juan Hill on July 1, 1898, outside Santiago. after which the American advance ground to a halt. Spanish troops successfully defended Fort Canosa, allowing them to stabilize their line and bar the entry to Santiago. The Americans and Cubans forcibly began a bloody, strangling siege of the city which eventually surrendered on July 16, after the defeat of the Spanish Caribbean Squadron. Thus, Oriente was under control of Americans, but U. S. General Nelson A. Miles would not allow Cuban troops to enter Santiago, claiming that he wanted to prevent clashes between Cubans and Spaniards. Thus, Cuban General Calixto García, head of the Mambi forces in the Eastern department, ordered his troops to hold their respective areas. He resigned over being excluded from entering Santiago, writing a letter of protest to General Shafter. On August 12, the United States and Spain signed a protocol of Peace, in which Spain agreed to relinquish all claims of sovereignty over Cuba. On December 10, 1898, the United States and Spain signed the Treaty of Paris, which demanded the formal recognition of Cuban independence on part of Spain. Although the Cubans had participated in the liberation efforts, the United States prevented Cuba from participating in the Paris peace talks and the signing of the treaty. The treaty did not set a designated time limit for U. S. occupation, and the Isle of Pines was excluded from Cuba. The treaty officially granted Cuban independence, but U. S. General William R. Shafter refused to allow Cuban General Calixto García and his rebel forces to participate in the surrender ceremonies in Santiago de Cuba.

Мұра

Фидель Кастро 26 шілде қозғалысын Онжылдық соғыс және Тәуелсіздік соғысының отаршылдыққа қарсы күресінің тікелей жалғасы ретінде бейнелеуге ұмтылды.