Кіріспе

Классикалық тамил әдебиетінің туындысы – Пуранануру (сөзбе-сөз "пурам жанрында төрт жүз өлең"), кейде Пурам немесе Пураппатту деп аталады. Бұл классикалық тамил поэзиялық туындысы және дәстүрлі түрде Сангам әдебиетіндегі Сегіз антологияның (Эттутокай) соңғысы. Онда патшалар, соғыстар және қоғамдық өмір туралы 400 ерлік өлең жиналған, олардың екеуі жоғалып, ал кейбіреулері қазіргі заманға дейін фрагменттер түрінде жеткен. Өлеңдердің жинағын 157 ақын жазған, олардың 14-і аты белгісіз, ал кем дегенде 10-ы әйелдер. Бұл антология б.з.б. 1-ші ғасыр мен б.з. 5-ші ғасыр аралығында жазылған деп саналады. Тамил әдебиетінің ғалымы Камил Звелебил Пурананурудың көптеген өлеңдерін б.з. 2-5 ғасырлары аралығында жазылған деп санайды. Дегенмен, біздің заманымызға дейінгі 1-ші ғасырға жататын өлеңдер де бар. Пуранануру антологиясы әртүрлі мазмұндас. Оның 400 өлеңінің 138-і 43 патшаны мадақтайды: 18-і Чера әулетінен (қазіргі Керала), 13-і Чола әулетінен және 12-сі ерте Пандия әулетінен. Тағы 141 өлең 48 әміршіге арналған. Бұл мадақтау өлеңдері олардың ерлік істерін баяндайды, сондай-ақ ежелгі тамил ауызша дәстүрінен шыққан болуы мүмкін аты белгісіз батырлардың 109 ісін қамтиды. Звелебилдің айтуынша, кейбір өлеңдерде этикалық ойлар кездеседі. Поэзия көбінесе соғыс, соғыс құралдары (мысалы, жылқы), ерлік істер, жесірлік, қиындықтар, өмірдің өткіншілігі және Кавери, Перияр және Вайгай өзендері бойындағы патшалықтар арасындағы соғыстардың салдарына назар аударады. Пуранануру – Сангам дәуіріндегі сарай поэзиясының ең маңызды тамилдік жинағы және ежелгі Тамил Надудың саяси және әлеуметтік тарихы туралы мағлұматтардың маңызды көзі. Харт пен Хейфецтің сөзіне сүйенсек, Пуранануру үлкен Үнді-арийлік ықпалға ұшырамаған Тамил қоғамының көрінісін ұсынады. Бұл дәуірдегі тамилдердің өмірі патшаға бағынышты болды, әйелдердің тазалығына басымдық берілді және жесірлердің құқықтары шектелді. Сонымен қатар, жинақ ежелгі тамилдерде күти деп аталатын касталық жүйе болғандығын көрсетеді. Антологияның мазмұны ежелгі тамилдердің патшалыққа, тамил тілінде сөйлейтін аймақтардағы соғыстарға, батырлардың ерлігіне және осы зорлық-зомбылықтың қатыгездігіне қатысты ой-пікірлерін қамтиды. Амрита Шенойдың пікірінше, Пуранануру өлеңдері соғысты мадақтап, "адалдық, батылдық, құрмет" сипаттарын жауынгерлердің қасиеттері деп сипаттайды. Алайда, Сивараджа Пиллай Пуранануру өлеңдерінің тарихи және әдеби құндылығы шектеулі болуы мүмкін екенін ескертеді, себебі олар өнердің кемелді туындысы емес, ақындардың асыққандықтан патшаларды мақтауға тырысқан мәжбүрлігінің нәтижесі болған. Олар объективтілікке емес, ашаршылық пен жағымпаздыққа ден қойған. Пуранануру өлеңдерінде "өлшеусіз биіктіктегі" Гималай, Шива, Вишну, төрт Веда, Рамаяна, өзендер және басқа да ұғымдарды қамтитын сөздер, тіркестер мен метафоралар қолданылған.

Антология

Сегіз Сангам антологиясының арасында Пуранануру мен Патитрупатху отбасылық өмірден тыс нәрселер – патшалар, соғыстар, қаһармандық, жомарттық, мораль және философия туралы айтады.

Құрылымы мен мазмұны

Пуранануруда 400 өлең бар, оның ішінде дұға өлеңі де бар. Әр өлеңнің ұзындығы 4-ден 40 жолға дейін жетеді. 267 және 268 өлеңдері жоғалып кеткен, ал кейбір өлеңдер тек үзінділер түрінде сақталған. 14 өлеңнің авторы белгісіз. Қалған өлеңдерді 157 ақын жазған. Осы өлеңдерді жазған ақындардың арасында ерлер де, әйелдер де, патшалар да, кедейлер де бар. Қазірге дейін табылған ең көне түсіндірме кітабында алғашқы 266 өлеңге түсініктемелер мен сараптама берілген. XI-XII ғасырлардағы Тамил Наду ақыны Нахинаркинияр барлық өлеңдерге толық түсіндірме жазған.

Авторлары

Жинақталған өлеңдерді 157 ақын жазған, олардың 14-і авторсыз, ал кем дегенде 10-ы әйел ақындар болған. Кейбір авторлар, мысалы Капилар және Наккирар, басқа антологияларға да енген өлеңдердің авторлары.

Құрылымы

Пурананурудағы өлеңдердің реті белгілі бір құрылымды көрсетеді. Кітаптың басындағы өлеңдер ежелгі Тамил Надудың үш ірі патшалығы – Чола, Чера және Пандия туралы. Ортаңғы бөлімі осы үш ірі патшалықтың қарауындағы кіші патшалар мен Велир басшыларына арналған, ал арасында (182-195 өлеңдер) нұсқаулық өлеңдердің қысқа бөлімі бар. Соңғы бөлімде соғыс оқиғалары мен соғыстың салдары суреттеледі. Мәтіннің соңғы бөлігі соғыстан кейінгі жағдайды және қаза тапқандар туралы айтады. Мәтіннің кейбір бөлімдерінде патшалықтардың соғысты тоқтату үшін брахманды елші ретінде соғыс алаңына жібергендері айтылады, онда брахман әскерлерге бірнеше сөз айтып, соғысты тоқтатады.

Реализм

Пуранануру әндері ерекше реализм мен классикалық әдебиетте сирек кездесетін тікелейлік көрсетеді. Өлеңдердің мәні мен тақырыбы, ақындардың осы өлеңдерді жылдар бұрын болған оқиғалар туралы жазбағанын, керісінше, оларды сол жерде, шабыттанғанда жазғанын (немесе айтқанын) білдіреді. Кейбір өлеңдер әңгімелесу сипатында, онда ақын патшадан жалбарынып, өтініш айтып, сөгіп немесе мақтап тұрады. Мысалы, 46-шы өлең. Ақын Ковур Кижаар Чола патшасы Килливалаванға жеңілген жаудың балаларын құтқару үшін, оларды піл астында таптап өлтіруден тоқтатуды өтінеді. "Ей, патша, сен – көгершіннің өмірін сақтау үшін өз денесінен кесіп алған патшалардың ұрпағысың. Осы балаларға қараңыз, олар өз жағдайларын түсінбей, пілдің биік сүйегіне қызығып жылауын тоқтатқан. Оларға аяныңыз!" Өлеңде бейнеленген оқиғаға куә болған адам ғана мұндай көркем суретті жасай алады. Көптеген өлеңдер Чолалардың көгершіннің өмірін сақтау үшін өз денелерінен кесіп алғандардың ұрпақтары екенін көрсетеді. Мұндай айтылымдар ғалымдарды Чолалардың өздерін Шиби Чакраварти патшаның ұрпақтары деп жариялаған болуы мүмкін деген пікірге жетелейді – ол, қаскырдың өмірін сақтау үшін өз денесін құрбан еткен аңызға толы батыр. Мудинагарайардың екінші өлеңі Чера патшасы Утайан Чералатанға арналған, оны Курукшетра соғысында әскерлерді тамақтандырғаны үшін мақтайды. Бұл ерте орта ғасырдағы Тамил елінің патшасы Махабхарата эпосының шайқасына қатысқандығын көрсететін анахронизм. Осы бір өлеңге сүйене отырып, Пуранануру өлеңдерінің шамамен б.з.д. 1000 жылға дейін немесе одан да ертерек мерзімге жатқызылуына әрекеттер жасалған.

Тарихи дереккөз

Әрбір "Пуранануру" өлеңіне автор аты мен тақырыбы, өлеңде сөз болған патшаның немесе басшының есімі, сондай-ақ мадақ айтуға себеп болған оқиға туралы мәліметтер жазылған колофон қоса берілген. Осы колофондардан және сирек өлеңдердің мәтінінен көптеген патшалар мен басшылардың, олар қолдаған ақындар мен ақын қыздардың есімдерін білеміз. Бұл есімдерді реттелген жүйеге келтіріп, замандас әртүрлі буынды бір-бірінен ажырату оңай болған жоқ. Жағдайды ушықтыра түсетіні, кейбір тарихшылар осы колофондарды кейіннен қосылған, тарихи құжат ретінде сенімсіз деп сынап, оларға күмән келтірген. Осы колофондар ұсынған патшалар, басшылар мен ақындардың синхронизациясын мұқият зерттеу, әдебиеттің бұл жинағы ең көп дегенде төрт-бес буынның аралығындағы, яғни 120-150 жылға созылған оқиғаларды көрсететінін анықтады. Осы өлеңдерден жүйелі хронология мен деректерді алуға тырысатын әркім, осы өлеңдердің жай-күйсіз сипатын, сондай-ақ осы өлеңдерді жинаған антологтың және тарихшының мақсаттары арасындағы үлкен айырмашылықты ескеруі керек. "Махабхарата" соғысы туралы айтылуына негізделген "Пуранануру" өлеңдерін мерзімдеуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Осы өлеңдердің кезеңін анықтау үшін сенімді дерек көзі – Мұсыри портындағы грек және римдік саудагерлердің сыртқы саудасы мен қатысуы туралы мәліметтер (343-өлең), бұл шамамен б.з.б. 200-150 жылдар аралығында жазылғанын көрсетеді. Бұл 378-өлеңде "Рамаянаға" және 175-өлеңде Маурьяға жасалған сілтемелермен нығайтылады, бұл шамамен б.з.б. 187 жылға сәйкес келеді. Осы екі факторды ескерсек, өлеңдердің жазылу мерзімі б.з.б. 2-ғасырға тосқаналы екенін айтуға болады.

Ведаларға сілтеме

Мәтінде Ведалар мен Ведаларға негізделген рәсімдер бірнеше рет еске алынады. Пуранануру поэмасының 362-ші шумағында Ведалар – әділдікті айтатын, ал материализм мен қатігездікті айтпайтын ұлы мәтін деп баяндалады. Палиагасалай Мутхухудуми Перуважути және Раджасоям Ветта Перунаркилли есімдері айтылады. Әр Пуранануру поэмасына авторлық және поэманың қай патшаға немесе басшыға қатысты екенін көрсететін колофон тіркелген. Неттимияр жазған 15-ші поэма "Ягам" деп аталатын бірнеше Ведалық құрбандықтар жасаған Мутхухудуми Перуважути патшаның құдіретін жырлайды және оған "Палиагасалай" (яғни "көптеген Ягамдар немесе Ведалық құрбандықтар") деген лақап ат береді. Ақын оны, екі мәрте туған брахмандар орындаған үш басты рәсімдік оттармен салыстыра отырып, төрт қастерлі Ведаға сәйкес май және басқа құрбандық элементтерін құйып, көптеген Ягамдар жасағаны үшін мақтайды.

Өлім мен ырымдарға сілтеме

Харт пен Хайфетцтің айтуынша, Пурананурудағы бірнеше өлеңдер Өлім құдайы, патшалардың өлімі, жесірлердің әлсіздігі, жастық пен қарттық, ескерткіш тастар және өлімге байланысты рәсімдер туралы айтады. Патша қайтыс болғаннан кейін, халық пен ақындар жомарт патшалардың өмірін алып кеткен өлім құдайына қарғыс айтады, әйелдер кеуделерін соғып, білезіктерін сындырады. Бірнеше өлеңдерде адамдарды әдетте кремация алаңында өртегені айтылады. Тамилдер қайта тууға сенеді және тек ізгі амалдар ғана оларды келесі өмірде жақсырақ өмірге жеткізеді. Сондай-ақ, Ваджраюдамды ұстаған Индра, жақсылық жасаған Ұлы патша Ай Андрианның жанын қарсы алады делінеді. Бірнеше жерде қайтыс болған кісіге арнап шашпақтан жасалған пинда (дөңгелек) ұсынылып, кейін өртелетіні айтылады. Барлық рәсімдер аяқталғаннан кейін, патша үшін Натукал орнатылып, әсемделеді. Натукал – шайқаста қаһармандықпен қаза тапқан батырға арналған ескерткіш тас. Осы мәтінде Натукал туралы бірнеше рет айтылады және оның қашан орнатылғаны түсіндіріледі. Ұлы патша немесе батыр қайтыс болғаннан кейін оның денесі өртеліп, содан кейін оған ескерткіш ретінде батыр тасы орнатылады. Авайяр 232-ші өлеңінде Атияман Недуман Аньчидің Натукалын сипаттайды, ол таусық қауырсынымен безендірілген және жанында Тодди қойылған.

Рамаянаға сілтеме

Тамил әдебиетіндегі "Рамаяна" эпосына ең алғашқы сілтеме "Пуранануру" 378-де кездеседі, бұл өлең ақын УнподиПасунКудайярға жатады және Чола патшасы Иямчетченниді мақтау үшін жазылған. Өлеңде ақынның патшадан сыйлық алуы және ақынның туыстарының киімдерінің олардың мәртебесіне сай еместігі Рамаянадағы Ситаның Раванамен ұрлану кезінде әшекейлерін тастауына және қызыл бетті маймылдардың оларды қуанышпен киюіне теңестіріледі. Ол сол кездегі пальма жапырақтары түрінде сақталған әдебиеттерді қағаз кітаптарға көшіріп бастырды. 1894 жылы ол "Пуранануру" еңбегін алғаш рет жариялады. Тамил ғалымы Рамасвами Мудалиар оған алғаш рет "Чивака Цинтамани" пальма жапырақтарын зерттеу үшін берді. Мәтінмен бірге ол терминдердің түсіндірмелерін, мәтіндік айырмашылықтарды және контексті түсіндіру жолдарын қамтитын мол түсініктемелер қосты.