Соғыс және бейбіт: 1972 жылғы телесериал

Кіріспе

Соғыс және бейбітшілік – Лев Толстойдың 1869 жылғы «Соғыс және бейбітшілік» романының британдық теледидардағы бейімделуі. Бұл 20 бөлімдік сериал 1972 жылдың 28 қыркүйегінде басталды. «Бі-Би-Си» телеарнасы Толстойдың махаббат пен жоғалту туралы эпикалық әңгімесін Наполеон соғыстарының фонында драмалық түріне көшірді. Энтони Хопкинс Пьер Безухов рөлінде, Мораг Худ – Наташа Ростова, Алан Доби – Андрей Болконский және Дэвид Свифт – Наполеон. Оның 1812 жылы Ресейге шабуыл жасау туралы шешімі олардың және олардың отбасыларының тағдырына зор әсер етеді. Жиырма бөлімдік сериалды Дэвид Конрой өндірді, ал режиссерлігін Джон Дэвис жүзеге асырды. Конройдың мақсаты – Толстой романының кейіпкерлерін және сюжетін 15 сағатқа созылатын теледрамаға көшіру болды. Джек Пулманның сценарийі бойынша жасалған «Соғыс және бейбітшілік» нұсқасында Югославияда түсірілген шайқас сахналары бар. Музыкалық тақырып – Уэльс гвардиясының оркестрі орындайтын орыс императорлық әнұраны. Хопкинс өзінің рөлі үшін Британ академиясының телеарналық сыйлығын «Үздік актер» номинациясы бойынша алды, ал суретші Дон Хомфрей сериалдағы жұмысы үшін BAFTA сыйлығын жеңіп алды.

Өндіріс

Соғыс және бейбітшілік "Форсайт сагасы" (BBC2, 1967) сияқты әдеби бейімдеулердің сәттілігінен кейін жарық көрді. Чарли Ноуд костюмдерді жасады. Туындыру үш жыл (1969–72) уақыт алды және Югославияның Сербиясында, сондай-ақ ағылшынның мәдени ескерткіштерінде түсірілімдер жүргізілді. Бірнеше сахна Нови-Садтағы Петроварадин бекінісінде түсірілді. Югославияның аумақтық қорғаныс әскерлері шайқас сахналарында массовка ретінде қатысты.

Қабылдау

Доктор Лез Куктың "Британдық теледидар драмасы: тарих" (2003) еңбегінде жазылғандай, "Соғыс және бейбітшілік" BBC2 арнасын "сапалы" әдеби драмаға жауапты арна ретінде бекітті. 2016 жылы The New Yorker журналында Луи Менанд былай деп жазды: "Бүгін ол кейбір жерлерінде сүйретілгендей көрінеді, бірақ 1972 жылы ешкім мұндай ауқымды немесе амбициялық теледидарды көрген емес. Сериалдың ұзақтығы – шамамен он бес сағат – оған қасқыр аулау сияқты, немесе Денисовтың мазурка билеуі сияқты, драмалық тұрғыдан артық, бірақ тақырыптық маңызы бар көріністерді қосуға мүмкіндік берді. Актерлік шеберлікке шабыттандырылды, өйткені актерлерді таңдау да шабыттандырды, мысалы, Энтони Хопкинс Пьер рөлінде, ал Дэвид Свифт – кішкентай, мақтанышпен келе жатқан Наполеон рөлінде. Әркім өзінің болу керек болғандай көрінеді". Клайв Джеймс кейбір актерлік жұмыстарды сынға алды: "Мораг Худқа қатыгездік таныттым, оның ойыны мені оның үстіне брезент жамылып, бұрыштарын қадап тастағым келді. Мен оның орнына режиссерді кінәлауым керек еді, ол оған әрдайым секіріп тұрып, қуанышпен толғандай көріну үшін нұсқау берген. [ ] Сол қойылымда Алан Доби Андрей рөлінде сізді ұйықтатуға жеткілікті еді, бірақ Энтони Хопкинс – нағыз Пьер: оның актерлік шеберлігіне лайықты құрмет, өйткені ол әдетте басшылыққа алуға бейім. " Пол Мэвис (DVD Talk) 4 жұлдыз берді, "Ол кең форматта керемет, көрерменге кейіпкерлердің әртүрлі нюанстарын және олардың өзгеретін қарым-қатынастарының көптеген вариацияларын (сондай-ақ Толстойдың көптеген сюжеттік сәйкестіктерін) толыққанды сезінуге ерекше мүмкіндік береді". Ол Алан Добиді "Байрондық сән-салтанатқа киінген, қатал, батыр, жабық Андрей Болконский рөлінде керемет" деп мақтады, сондай-ақ Анжела Даунды (Мария) және Сильвестр Моранды (Николай) жоғары бағалады. Алайда, ол Худтың ойынын сынға алып, "Мораг Худты актерлік құрамға алу (бұл DVD жинағына енгізілген өндіріс тарихы бойынша, соңғы минуттағы, үмітсіз шешім болған) – өте қапалы сәтсіздік. [ ] Кедей Худ кейіпкерге тіпті ең аз сенімділікпен де жақындаса алмайды. Наташа оқиғаны он үш жастағы жабайы, құштар қыз ретінде бастайды – жасы мен мінезі Худтың Наташаның барлық нәрсеге ақымақша күліп, ақымақша секіріп отыруын қажет еткенін көрсетуі керек болды (Худ 13 жастағы қыз болу үшін тым ересек еді). Ал кейіннен осы әсем, еркектерге ұнайтын, эротикалық сұлулыққа айналғанда, актрисаның тумысынан осы қасиетке ие болуы керек немесе оны экранға әкеле алмайды. Ол іштен тууы керек, ал қарапайым айтқанда, Худта мұндай күш жоқ". Эндрю Д. Кауфман өзінің "Соғыс пен бейбітшілікке мүмкіндік бер: Толстойдың қиын замандағы даналығы" атты кітабында бұл нұсқаның "ұсынып тұрған көптеген артықшылықтары бар" деп жазды, бірақ ол 1966-1967 жылдардағы советтік фильмді артық көреді. Джеймс Монако оны "Фильмді қалай оқу керек: фильмдер, медиа, мультимедиа әлемі: тіл, тарих, теория" (1977) кітабында "кез келген ортадағы ең жақсы бейімделу" деп атады.

According to Dr. Lez Cooke in British Television Drama: A History (2003), War and Peace consolidated BBC2 as the channel responsible for 'quality' literary drama. In The New Yorker in 2016, Louis Menand wrote, "It drags in parts today, but in 1972 no one had seen television that grand or ambitious before. The length—almost fifteen hours—meant the series could include scenes, like the wolf hunt, or Denisov dancing the mazurka, that are dramatically superfluous but thematically vital. The acting is inspired, in part because the casting was inspired, from Anthony Hopkins, as Pierre, to David Swift, as a pint sized, swaggering Napoleon. Everyone looks just the way he or she's supposed to look." Clive James criticised some performances: "I was cruel to Morag Hood when I said that her performance made me want to throw a tarpauline over her and peg down the corners. I should have blamed the director, who had obviously told her to bounce up and down at all times in order to convey exuberance. [ ] In that same production, Alan Dobie as Andrei was grim enough to send you to sleep, but Anthony Hopkins was a perfect Pierre: a real tribute to his acting, because his default mode is to be in command." Paul Mavis (DVD Talk) awarded it 4 stars, saying, "It positively luxuriates in its expansive format, giving the viewer a remarkable chance to fully experience the various nuances of character and the myriad permutations of shifting relationships (as well as Tolstoy's numerous plot coincidences) that mark this mammoth work." He praised Alan Dobie as "uniformed in Byronic splendor [ ] spot on as the dour, heroic, closed off Andrei Bolkonsky", also praising Angela Down (Maria) and Sylvester Morand (Nikolai). However, he criticised Hood's performance, saying, "the casting of Morag Hood (which, according to the production history included in this DVD set, was a desperate, last minute decision) is a distressing misfire. [ ] poor Hood can't begin to approach the character with even a modicum of believability. Natasha begins the story as a wild, impetuous girl of thirteen an age and a temperament that Hood evidently felt needed to be delineated by having Natasha laugh insanely at everything while leaping about like a mad thing (Hood is also far too old to be a believable 13 year old). As for later maturing into this bewitching, erotic little beauty whom all men adore, either an actress has that innate, inexplicable quality or they don't you can't 'act' that powerful allure onto the screen. It has to come from within, and simply put, Hood doesn't have it." Andrew D. Kaufman, in his book Give War and Peace a Chance: Tolstoyan Wisdom for Troubled Times said that this version had "much to recommend", although he preferred the 1966–67 Soviet film. James Monaco called it "easily the best adaptation [ ] in any medium" in How to Read a Film: The World of Movies, Media, Multimedia: Language, History, Theory (1977).

DVD-нің шығарылуы

Сериал 2005 жылы DD Home Entertainment компаниясы арқылы Region 2 аймақтық 4 DVD жинағында жарық көрді. Жинаққа Энди Пристнер жазған суреттермен толықтырылған кітапша қоса берілген, онда сериалдың қалай түсірілгені туралы толық мәлімет берілген. 2009 жылы Simply Home Entertainment 200 өндіріс кадры бар 5 дискілік басылымын шығарды.