Кіріспе
Теолог Филип Фрэнсис Эслер (27 тамыз 1952 жылы туған) – Глостершир университетінің Жаңа Өсиетті зерттеу жөніндегі Портленд кафедрасының иесі. Ол Австралияда туған жоғары білім беру әкімшісі және ғалым, 2005 жылы Ұлыбританияның Өнер және гуманитарлық ғылымдар зерттеу кеңесінің (AHRC) алғашқы бас атқарушы директоры болып тағайындалды және 2009 жылға дейін осы лауазымда қалды. 1995 жылдан 2010 жылға дейін ол Сент-Эндрюс университетінде Киелі кітапты сынау профессоры болды. 1998 жылдан 2001 жылға дейін Сент-Эндрюс колледжінің ғылыми-зерттеу жөніндегі проректоры және деканы болды. 1999 жылдан 2003 жылға дейін ол Scottish Enterprise Fife кеңесінің мүшесі болды. 2010 жылдың қазанынан 2013 жылдың наурызына дейін Твикенхемдегі Сент-Мэри университетінің колледжінің директоры қызметін атқарды. Оның мансабының басында ол заңгер болып жұмыс істеді, 1978-1981 және 1984-1992 жылдары Сиднейде стажер, содан кейін солиситор және адвокат ретінде еңбек етті. Эслер – Киелі кітап мәтіндерін әлеуметтік-ғылыми тұрғыдан түсіндіру саласындағы халықаралық деңгейде танымал жетекші ғалым. Ол әлеуметтік психология, антропология және социология сияқты ғылымдардың идеялары мен көзқарастарын Ескі және Жаңа Өсиет мәтіндеріне қолданып, олардың алғашқы оқырмандары үшін қандай мағынаға ие болғанын жақсырақ түсінуге ұмтылады. Ол сонымен қатар Жаңа Өсиет теологиясы және Киелі кітап пен бейнелеу өнері салаларында жарияланымдар жасады. Ол Оксфорд университетінің діни ғылымдарының докторы (2008) және Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі (2009 жылы сайланды).
Philip Francis Esler (born 27 August 1952) is the Portland Chair in New Testament Studies at the University of Gloucestershire. He is an Australian born higher education administrator and academic who became the inaugural chief executive of the UK's Arts and Humanities Research Council (AHRC) in 2005, remaining in that role until 2009. From 1995 to 2010 he was professor of Biblical criticism at St Andrews University. From 1998 to 2001 he was vice principal for research and provost of St Leonard’s College at St Andrews. During the years 1999 to 2003 he served as a member of the board of Scottish Enterprise Fife. From October 2010 to March 2013 he was principal at St Mary’s University College Twickenham. He had an earlier career as a lawyer, working in Sydney during 1978 81 and 1984 92 as an articled clerk, then solicitor and barrister. Esler is a leading figure with an international reputation in the field of social scientific interpretation of biblical texts. He applies ideas and perspectives from disciplines such as social psychology, anthropology and sociology to Old and New Testament texts to gain a better sense of what they meant to their original audiences. He has also published in the areas of New Testament theology and the Bible and the visual arts. He holds a Doctor of Divinity from the University of Oxford, by submitted work (2008), and is a Fellow of the Royal Society of Edinburgh (elected 2009).
Өмір, мансап және білім
1952 жылдың 27 тамызында Австралияның Сидней қаласында дүниеге келген Эслер орта білімін Сиднейдің Иствуд ауданындағы Марст бауырлары атындағы орта мектепте аяқтады. 1971 жылдан 1977 жылға дейін Сидней университетінде ағылшын тілі, грек тілі және құқық пәндерін оқыды (B.A. Hons, LL.B). 1977 жылы Нью-Саут-Уэльс Жоғарғы Сотының судьясы В.Х. Коллинздің көмекшісі болып жұмыс істеді. 1978 жылдан 1981 жылға дейін Allen, Allen and Hemsley фирмасында кеңсе қызметкері және заңгер ретінде еңбек етті, сонымен қатар Сидней университетінде еврей тілінен бакалаврлық білімін аяқтады (1978-1980) және LLM дәрежесінің бір бөлігін орындады. 1979 жылы төрт адаммен бірге әділеттік және бейбітшілік мәселелеріне арналған «National Outlook» атты австралиялық христиандық экуменикалық айлық журналды құрды. 1981 жылдың қазан айында Эслер Оксфордтағы Магдалена колледжіне барып, Жаңа өсиет бойынша философия докторы (D.Phil) дәрежесін алды. Сол кезде Киелі кітапты түсіндіруде әлеуметтік-ғылыми идеялар мен көзқарастарды қолдану қозғалысы күшейді. Эслер докторлық диссертациясында осы кең көлемді тәсілді қабылдады және Лұқаның Ізгі хабарын және Елшілердің істерін жазуға әлеуметтік және саяси факторлардың қалай әсер еткенін зерттеу үшін білімнің әлеуметтануы және секталықтан алынған идеяларды қолданды. Осылайша, Питер Бергер мен Томас Лакманның «Реальностьтың әлеуметтік құрылысы» атты еңбегінде Лұқа біздің заманымыздың бірінші ғасырының соңында өзінің жаңа әлеуметтік және діни қозғалысын мүшелеріне заңды деп танытты. Эслердің докторлық диссертациясы 1984 жылы Оксфордта қабылданды, ал өңделген нұсқасы 1987 жылы Кембридж университетінің баспасында жарияланды. 1984 жылы Эслер Сиднейге оралды, бастапқыда 1986 жылы адвокаттыққа шақырылғанға дейін Allen, Allen and Hemsley фирмасында заңгер болып жұмыс істеді. Осы жылдары заңгерлік магистрі дәрежесін аяқтады. 1985 жылы Сидней университетінде жартылай штат бойынша Жаңа өсиет курстарын оқыта бастады. 1990 жылы Эслер Портленд (Орегон штаты) қаласында өткен әлеуметтік-ғылыми түсіндіруге берілген, негізінен АҚШ-тың Киелі кітапты зерттеушілерінің жиналысына қатысты. Осы жиналыста қатысушылар өздерін «Контекст тобы: Киелі кітапты әлеуметтік-мәдени контексте зерттеу жобасы» деп ресми түрде жариялады. Әр түрлі қызығушылықтары болғанымен, барлық мүшелер ежелгі грек-рим әлемінің контексін түсінуде Жерорта теңізі антропологиясының маңыздылығын мойындады. Эслер Контекст тобының мүшесі болып қала береді және оның тарихы мен жұмыс істеу әдісі туралы жазды. Эслер «Секс, әйелдер және жауынгерлер: Киелі кітапты көне аудиториясымен оқу» (2011) еңбегінде Жерорта теңізі антропологиясын Киелі кітап мәтіндеріне қайта қолданды. Эслер 70-200 жылдар аралығындағы Құмтаң аймағындағы үңгірлерден табылған заңдық папирустарды түсіндіруге көмектесу үшін «архивтік этнография» деп аталатын тәсілді ұсынды. 2018 жылы ол «Журнал библейской литературы» журналында жариялаған мақаласында Рут кітабын зерттеу үшін ушақ-айыңның антропологиясы мен социологиясын қолданды. Бұл мақала журналдың шығып бара жатқан редакторынан оң пікір алды. 1990 жылдардың ортасында Эслер әлеуметтік психолог Анри Таджфелдің әлеуметтік сәйкестік теориясын және антрополог Фредрик Барттың этникалық сәйкестікке қатысты көзқарасын қолдана бастады, және содан бері олар оның зерттеулерінде маңызды рөл атқарып келеді. 1996 жылы ол Галатиялықтарға қатысты әлеуметтік сәйкестік теориясын және Барттың этникалық ұғымдарын қолданған эссе жариялады. Бұл Жаңа өсиет зерттеулерінде әлеуметтік сәйкестік теориясының алғашқы жарияланған қолданылуы болды. Әлеуметтік сәйкестік теориясы қазір Жаңа өсиетті түсіндіруде кеңінен қолданылатын тәсілге айналды. Эслер Галатиялықтардағы (1998) және Римдіктердегі қақтығыс пен сәйкестік (2003) еңбектерінде әлеуметтік сәйкестік теориясы мен этникалық ұғымдарды қолданды. Ол соңғы кезде ежелгі Жерорта теңізі әлеміндегі яһуди этникалық сәйкестігінің және оның Христиандық қозғалыстың әлеуметтік-діни сәйкестігімен қарым-қатынасының асимметриялық сипатын Жаңа өсиет мәтіндерін түсіндіруде ескеру қажеттігін айтты. Эслер Киелі кітаптағы оқиғалардың Батыс өнерінде бейнеленгенін де жазды, оның ішінде 1998 жылы Рембрандттің Саул мен Дәуіттің екі суретіне арналған зерттеуі бар. 2004 жылы ол суретші Джейн Бойдпен бірлесіп Веласкестің Лондонның Ұлттық галереясындағы Марта мен Марияммен Мәсіх суреті туралы кітап жазды, ол 2005 жылғы 18 ақпанда «The Independent» газетінде «Көзқана арқылы: айна шедеврдің құпияларын қалай түсіндіреді» деген тақырыппен жарияланды (3-бет). Эслер мен Рональд А. Пайпердің бірлесіп жазған «Лазар, Марта және Мария: Ио...» еңбегінде римдік катакомбалардағы ерте христиан қабірлерінен табылған Лазар фрескаларына арналған тарау бар. Соңғы кезде Эслер Уэльс суретшісі Ивор Уильямстың Киелі кітапқа арналған суреттері туралы «Imaging the Bible in Wales 1800–1975» (Мартин О’Кейн мен Джон Морган Гайдың редакторы) жинағына тарау жазды. Эслердің Өнер және гуманитарлық ғылымдар кеңесінің бас директоры болып тағайындалған кездегі рөлі туралы пікірлері «The Guardian» газетінде жарияланды. Оның дамып келе жатқан көзқарастары 2007 жылғы 28 ақпандағы Ғылым және технология жөніндегі Парламент комитетімен өткен алғашқы кездесуде берген куәлігінде көрінді. AHRC-де жұмыс істеген кезеңде Эслер Еуропалық зерттеу аймағындағы гуманитарлық ғылымдарға арналған HERA желісінің Кеңес мүшесі болып тағайындалды, бұл ЕО-ның қаржыландыруымен гуманитарлық ғылымдар саласындағы ынтымақтастық зерттеулеріне арналған ұлттық зерттеу қаржыландыру агенттерінің желісі. AHRC-дегі соңғы жылының көп бөлігінде Эслер 2009 жылы жарияланған «Leading the World: The Economic Impact of UK Arts and Humanities Research» атты әсерге қатысты маңызды жобаға қатысты. Осы жобадағы оның бастамаларының бірі – Ұлыбританияның өнер және гуманитарлық ғылымдарының жетекші зерттеушілерінен олардың салаларындағы зерттеулердің қоғамдық құндысы туралы эсселерді тапсыру болды. Бұл эсселер кейін Джонатан Бейт FBA редакциялап, 2010 жылы «The Public Value of the Humanities» атты кітап ретінде жарияланды. AHRC-нің бас директоры (2005–2009) қызметін атқарган кезеңде Эслер Зерттеу кеңестерінің білімді тарату және әсер жобасын басқарды, ол Зерттеу кеңесінің гранттарына қолданылған әсерге қатысты тәсілді қалыптастырды. Әсер кейіннен Англияның жоғары білім беруді қаржыландыру кеңесі тарапынан дамытылып, қабылданды. Эслер сондай-ақ Ұлыбританияның барлық жеті зерттеу кеңесі мен Бразилияның Сан-Паулу штатының зерттеуді қаржыландыру агенттігі («FAPESP») арасындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол жеткізді. Бұл келісім 2009 жылғы 15 қыркүйекте Зерттеу кеңесінің атынан және FAPESP президентінің атынан қол қойылды. Бұл келісім 2012 жылғы қыркүйекте тағы үш жылға жаңаланды.
2010 жылғы 1 қазанда Эслер Твикенхэмдегі Сент-Мэри университетінде Киелі кітапты түсіндіру профессоры және деканы болып тағайындалды. 2012 жылы Сент-Мэри университетінің серіктес мекемесімен бірлесіп ұсынылған Клиникалық гипноз бағдарламасы бойынша QAA есебі жарияланды, одан кейін Эслер мен жоғары басқару осы бағдарламаны жапты. Осы жылы университет колледжіне қатысты бірқатар мәселелер баспасөзде кеңінен жарияланды: екі академиялық мектепті біріктіру туралы шешімге қарсылық; аталған мектептердің бірінің басшысын қызметтен шеттетуіне наразылық; университет колледжінің студенттері мен Англия және Уэльс католик епископтары конференциясының бірігуге және жоғары басқаруға қарсы наразылықтары; Эслер мен екі басқа қызметкердің католик жаңалықтар сайтының редакторы Жозефин Сидлекаға (2012 жылы «Жылдың үш католик әйелінен» бірі) қарсы қозғалған қылмыстық іс бастауға дайындық шаралары, одан Эслер кейіннен бас тартты; Университеттер мен колледждер одағының (UCU) жергілікті филиалы Эслерге сенімсіздік білдірді. 2009 жылдан 2015 жылға дейін Эслер АҚШ-тың ең көне ғылыми қоғамдарының бірі болып табылатын Библиялық әдебиеттер қоғамының (SBL) кеңесінің он бес мүшесінің бірі болды, оның мүшелері АҚШ және басқа елдерден келген. 2013 жылғы 22 қаңтарда Эслер Сент-Мэри университетінің деканы қызметінен 2013 жылғы 31 наурызда кететінін жариялады. 2013 жылғы 1 қыркүйекте Эслер Англияның Челтнем қаласындағы Глостершир университетінде Жаңа өсиет зерттеулері бойынша Портленд кафедрасының профессоры болып тағайындалды. E...