Кіріспе

Католик шейіттері

Англия реформациясының католик шейіттері – 1534 және 1680 жылдар аралығында Англия реформациясындағы мемлекетке қарсы қылмыс туралы заңдар бойынша өлім жазасына кесілген және Католик шіркеуі шейіт деп мойындаған ерлер мен әйелдер. Англиядағы реформация Ирландия мен Шотландияда да сезілгенімен, бұл мақалада Англия Корольдігінде қайтыс болғандар ғана қарастырылады. 1570 жылдың 25 ақпанында Папа Пий V-нің "Regnans in Excelsis" бұйрығы Англия королевасы Елизавета I-ді және оған бағынғандарды анафемаға ұшыратты. Бұл паптық бұйрық барлық католиктерді сенімдік мәселе ретінде Англия тәжіне қарсы көтерілуге міндеттеді. Жауап ретінде 1571 жылы Папаның билігіне бағынуды, оның ішінде иезуит болуды, католик болуды немесе католик дін қызметкерін жасыруды мемлекетке қарсы қылмыс деп жариялайтын заң қабылданды. Сол кезде мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін сотталғандардың барлығына асылып, денесін жыртып, төрт бөлікке бөліп жаза тағайындалды. Папа Григорий XIII (1572–85) тұсында 63 мойындалған шейіттің қабірлерін құрметтеуге және католиктердің құлшылық етуі үшін суреттерін салуға рұқсат берілді. Бұл шейіттер Папа Лео XIII-тің ресми түрде жарылқауымен, 54-і 1886 жылы, ал қалған тоғызы 1895 жылы мойындалды. Кейіннен Англия мен Уэльстің католик епископтары шейіттердің қосымша топтарын құжаттап, ұсынды және Рим оларды ресми түрде мойындады.

Елизавета I жарлықтары

Мария I билігі кезінде папалық билік ресми түрде қайта орнатылды және протестанттық азшылықтың үш жүзден аз адам шейіт болды. Елизавета I таққа отырғанда, папаның ағылшын шіркеуіне билік етуін жоққа шығаратын заң қабылданды. Бірақ он жыл өткен соң, 1570 жылдың ақпанында, папа Пий V Елизаветаны және оған бағынғандардың барлығын анафемаға ұшыратты. "Жаңа католик энциклопедиясының" сөздерімен айтқанда, "Елизавета I-нің ескі дінді жаңасына алмастыру ниеті қан төгілмейтін жолмен болды. Оның билігінің алғашқы 12 жылында шейіт болғандар болмады, ал 1570-1577 жылдары тек бес адам ғана қаза тапты". Осы бес адамның ішінде Томас Пламтри Солтүстік көтерілісінде көтерілісшілердің капелланы болды, Джон Фелтон папа Пий V-нің "Regnans in Excelsis" ("Жоғарыдан билейтін") атты бұйрығын жариялады, ол Елизавета патшаны анафемаға ұшыратты, Джон Стори Солтүстік көтерілісін қолдағаны және Альба герцогін басып кіруге ынталандырғаны үшін мемлекеттік қасақаналық қылмысы үшін сотталды, Томас Перси, Нортумберлендтің 7-ші графы Солтүстік көтерілісін басқарды, ал Томас Вудхаус Уильям Сесилге жазған хатында Елизаветаның "өзінің үлкен мойынсұнбастығы үшін әділ түрде тақтан түсірілгенін" мәлімдеді. Рим-католик мемлекетінің ағылшын азаматтарының көмегімен басып алу қаупі, тәжді Рим-католиктігін басып тастауға итермеледі. Пий V-нің әрекетіне жауап ретінде Елизавета I үкіметі 1571 жылы Рим-католиктерге қарсы жарлықтар қабылдады. Бұл жарлықтарға сәйкес, сөз, іс немесе амал арқылы папаның билігін сақтауға тыйым салынды; барлық соборларда, шіркеулерде және капеллаларда Ортақ дұға кітабын пайдалану міндетті болды және оны сынауға тыйым салынды; Әулие Тақтың кез келген бұйрығын, жазуын немесе құжатын жариялауға тыйым салынды (мұндай іс үшін өлім жазасы қарастырылды); және Рим епископынан Agnus Dei суреттерін, айқыштарды, суреттерді, тігіздерді немесе басқа да заттарды әкелуге тыйым салынды. Кейінгі заңдар мемлекеттік шіркеуден кетуді; Англия шіркеуіне бармауды; балаларды англикандық епархиялық епископтан рұқсат алмаған мұғалімдермен тәрбиелеуді; Рим-католик миссасына қатысуды немесе оны өткізуді заңсыз деп жариялады. 1585 жылы жаңа жарлық бойынша, Рим-католик дін қызметкеріне тоғысу рәсімін алу үшін шетелге бару өлім жазасына кесілетін қылмыс болды. Николас Деверо (Николас Вудфен есімімен де танымал) және Эдвард Барбер (төменде Эдвард Страншем деп аталған) екеуі де осы заң бойынша 1586 жылы өлім жазасына кесілді. Уильям Томсон мен Ричард Ли (төменде Ричард Сержант деп аталған) сол заң бойынша асылып, ішектері шығарылып, төрт бөлікке бөлінді. 1588 жылы Ньюгейт түрмесінде сегіз дін қызметкері мен алты мирян осы заң бойынша сотталып, өлім жазасына кесілді.