Кіріспе

Шығыс Иерусалимдегі палестиналық аудан.

Әт-Тур (الطور, ; араб тілінде "Тау" деген мағынаны білдіреді) – Иерусалимнің Ескі қаласынан шамамен 1 км шығысқа қарай, Зәйтүн тауында орналасқан, арабтар көп тұратын аудан. Әт-Тур 1967 жылғы Алты күндік соғыстан кейін Израиль басып алып, кейіннен де-факто аннексиялаған Шығыс Иерусалимде жатыр.

Тарих

Аспанға көтерілу шіркеуі Ат-Турда орналасқан. Зәйтүн тауында орналасқан бұл шіркеу, бастапқыда христиан шіркеуі мен монастырынан, кейін ислам мешітінен құралған үлкен кешеннің бір бөлігі. Христиан дінін ұстанушылар бұл жерді Исаның қайта тірілгеннен соң қырық күн өткенде Көкке көтерілген жер деп санайды.

Осман дәуірі

1596 жылы ауыл Османдық салық тізімдерінде Құдс ливасының Құдс нахиясында Түр Зайта деп тіркелді. Онда 48 шаңырақ және 8 жалғыз еркек болды, барлығы мұсылман, және бидай, арпа, жүзім немесе жеміс ағаштары, ешкілер немесе ара улары үшін барлығы 3200 акче салық төледі. 1838 жылы Палестинадағы Библиялық зерттеулерде ол Иерусалимнің шығысында, Эль-Вадиех аймағында орналасқан мұсылман ауылы деп көрсетілді. 1870 жылғы Османдық ауылдар тізімінде 38 үй және 127 адам тіркелді, бірақ халық санағына тек ер адамдар ғана енді. Ауыл Зәйтүн тауында орналасқан. 1883 жылы Палестинаны зерттеу қорының Батыс Палестинаны зерттеуі (SWP) Ат-Турды «Оливет тауының үстіндегі шағын, сопақ ауыл» деп сипаттады. Үйлер тастан салынған, бірақ төмен және қарапайым. Аспанға көтерілу шіркеуі, қазір мешітке айналған, төбенің батыс жағында орналасқан. 1896 жылы Эт-Турдың халқы шамамен 474 адамды құрады деп есептелді.

Британдық мандат дәуірі

1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Ат-Турдың халқы 1037 адамды құрады; 806 мұсылман және 231 христиан. 1931 жылғы халық санағында халық саны 2090 адамға өсті; 400 үйде 12 еврей, 253 христиан және 1825 мұсылман тұрды. 1945 жылғы статистика бойынша Эт-Тур халқы 2770 адамды құрады; 2380 мұсылман және 390 христиан, олар ресми жер және халықты санау бойынша 8808 дунам жерге ие болды. Оның ішінде 228 дунамы плантациялар және суғаруға жарамды жерлер, 2838 дунамы дәнді дақылдарға арналған, ал 86 дунамы құрылыс салынып дамыған (қалалық) жерлерді құрады.

Иордания дәуірі

1948 жылғы Араб-Израиль соғысынан кейін Ат-Тур Иорданияның басқаруына көшті. 1961 жылғы Иордания халқының санағында Ат-Турда 4289 тұрғын болды, олардың 686-сы христиан дінін ұстанатын адамдар еді.

1967 жылдан кейін

1967 жылғы алты күндік соғыс кезінде Ат-Тур Израиль оккупациясына түсті және соғыс аяқталғаннан кейін де осылай қалды. Ат-Турда 18 150 адам тұрады, олардың көпшілігі – израильдік яһудилер, сондай-ақ мұсылмандар мен шағын христиан азшылығы бар. Ат-Турдың танымал орындарына Аугуста Виктория ауруханасы, Иеміздің дұғасы 110 тілде жазылған Патер Ностер шіркеуі мен монастыры және Жеті арка қонақ үйі кіреді. 250 төсектік стационарлық және амбулаториялық қызметтер көрсететін Ал-Макасид исламдық қайырымдылық ауруханасы Ат-Турда орналасқан. Израильдік еврейлер аймақтан жылжымайтын мүлікті сатып алып, Зәйтүн тауында қоныстану қарқыны артып келеді. 2015 жылдың 24 сәуірінде Израиль әскерлері "Аз-Заим" бекетінде 16 жасар Ат-Тур тұрғынын атып өлтірді. Полиция ол пышақпен шабуыл жасағанын мәлімдеді, бірақ оның отбасы бұл айыптауды жоққа шығарды.