Кіріспе

+ MSLT ұпайлары Минуттар Ұйқы 0–5Өте ауыр 5–10Мазасыз 10–15Басқарылатын 15–20Тамаша Көп ұзамай ұйқыға ұмтылу тестісі (MSLT) – ұйқы бұзылыстарын диагностикалау құралы. Ол күндізгі ұйқы кезеңінің басталуынан ұйқының алғашқы белгілеріне дейін, яғни ұйқының кешігу мерзімін өлшеу үшін қолданылады. Тест адам қаншалықты шаршаған болса, соншалықты жылдам ұйықтайды деген қағидаға негізделген. MSLT гиперсомноленцияның орталық бұзылыстарын, мысалы, нарколепсия немесе идиопатиялық гиперсомнияны анықтауға, сондай-ақ физикалық шаршау мен күндізгі шамадан тыс ұйқышылдықты ажыратуға қолданылады. Оның басты мақсаты – адамның қолайлы жағдайда қаншалықты оңай ұйықтайтынын, бұл процестің тұрақтылығын немесе өзгергіштігін және REM ұйқысының басталу жылдамдығында аномалиялардың бар-жоғын анықтау. Бұл әртүрлі ұйқы проблемаларын анықтау және ерекшелеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Тест әдетте бір түндегі ұйқы зерттеуінен кейін екі сағат сайын жүргізілетін төрт немесе бес 20 минуттық ұйықтау мүмкіндігінен тұрады. Тест барысында пациенттің ми толқындары, ЭЭГ, бұлшықет қызметі және көз қозғалысы сияқты деректер бақыланып, тіркеледі. Бүкіл тест әдетте күніне шамамен 7 сағатқа созылады.

Тарих

Көп ұзамай ұйқыға ұмтылу тесті 1977 жылы ұйқы саласындағы алғашқы зерттеушілер Уильям С. Демент пен Мэри Карскадон жасаған. Ол 1970 жылы доктор Демент жүргізген "90 минуттық күн" деп аталған жобаны қайталау нәтижесінде пайда болды. Олар 0–5 минуттық аралықты, оның адамның физикалық және психикалық қабілеттерінің нашарлауын көрсетуіне байланысты, "көлеңкелі аймақ" деп атады. Күндізгі ұйқының объективті өлшемі ретінде MSLT тестісі ұйқы зерттеулерінде кеңінен қолданыла бастады, гипноздық дәрілерді қабылдағаннан кейін күндізгі сергектік деңгейдегі өзгерістерді, ұйқы кестесін өзгертуді және ұйқының бұзылуын анықтауға мүмкіндік берді.

Үлгілік процедура

Дайындық: Тест күні пациенттен шай, кофе, кола және шоколад сияқты стимуляторларды ішпеуі сұралады. Көп жағдайда, бұрынғы түні ұйқы зерттеуі жасалған болады. Кейде, пациенттің денесінде ұйқыға кедергі келтіретін заттардың жоқтығын анықтау үшін зәр сынамасы алынады. Пациенттен тест алдындағы сауалнаманы толтыруы сұралуы мүмкін. Ми толқындарын тіркеу үшін электродтар пациенттің басына бекітіледі. Көз қозғалысын тіркеу үшін электродтар көзге жақын орналастырылады. Бұлшықет тонусын анықтау үшін электродтар жаққа бекітіледі. Жүрек соғу жиілігі де қадағалануы мүмкін. Бұл сенсорлар компьютерге қосылады. Сенсорлар пациенттің ұйықтағанын және оянғанын көрсетеді, сондай-ақ пациенттің REM ұйқысында екенін анықтау үшін қолданылатын деректерді жібереді. Ұйықтау сынағы жарық өшірілгеннен кейін басталады. Пациенттен жабдықтың дұрыс жұмыс істеп тұрғанын тексеру үшін қарапайым тапсырмаларды орындау сұралады. Пациент 20 минут ұйықтайды, содан кейін оянады. Ұйықтау процесі әр 2 сағат сайын төрт-бес рет қайталанады. Пациент ұйықтағаннан кейін 2 сағат бойы ояу болуы тиіс. Пациенттен тесттен кейінгі сауалнаманы толтыруы сұралуы мүмкін.

Интерпретация

Клиникалық нейрофизиолог, невролог, психиатр немесе ұйқы маманы нәтижелерді қарап шығып, пациентке немесе пациенттің жедел жәрдем дәрігеріне клиникалық мәселені ескере отырып, тест нәтижесінің интерпретациясы туралы хабарлайды. Ұйқыға келу уақыты (ЭЭГ арқылы анықталатын, ұйықтау мүмкіндігінің басталуы мен ұйқының басталуы арасындағы уақыт) төрт немесе бес ұйықтау мүмкіндігінің әрқайсысы үшін анықталады. Егер ұйықтау мүмкіндігі кезінде ұйқы болмаса, онда сол мүмкіндік үшін ұйқыға келу уақыты 20 минут деп тіркеледі. Төрт немесе бес ұйықтаудан алынған ұйқыға келу уақытының орташасы бүкіл тест үшін жалпы ұйқыға келу уақыты ретінде қабылданады. Әдетте, 8 минуттан кем ұйқыға келу уақыты – шамадан тыс ұйқышылдықтың объективті белгісі саналады. Сонымен қатар, егер REM ұйқысы 15 минут ішінде басталатын болса, ондағы әрбір ұйықтау мүмкіндігі «ұйқы басталған REM кезеңі (SOREMP)» деп белгіленеді. Тиісті жағдайда, алдыңғы ПСГ мен МСЛТ арасындағы бірнеше SOREMP нарколепсия диагнозын қоюға көмектеседі. Нәтижелерді сақтықпен бағалау керек, себебі бірмезгілде болатын ұйқы бұзылыстары, дәрілер немесе есірткілер REM ұйқысының басталуына әсер етуі мүмкін.