Кіріспе

Қытайлық өнертапқышы және әскери генерал (б.з.д. 250–210 жж.)

Менг Тянь (б.з.д. 250 ж. – б.з.д. 210 ж. тамыз немесе қыркүйек) – Цинь әулетінің өнертапқышы және әскери генералы. Ол хуннуларға қарсы жорықтарда және Қытайдың Ұлы Қорғанының құрылысында ерекше көзге түсті. Ол Мэн Идің ағасы болды. Ол әскери генералдар мен сәулетшілердің ұлы әулетінен тараған. Оның атасы, 蒙骜, Чжао патшасы дәуіріндегі генерал болды; ал оның әкесі, Менг Ву, Ван Цзяньның көмекшісі болған генерал еді.

Өмір

224 жылы, Вэйді жақында бағындырған Цинь патшасы Ин Чжэн Ли Синді бас қолбасшы, ал Мэн Тяньды өзінің генерал-лейтенанты етіп тағайындады. Оларға 200 000 сарбаздық әскермен Чуға шабуыл жасау тапсырылды. Бастапқыда жорық сәтті аяқталды, Мэн Тянь әскері Цигуиді алды, бірақ кейін Ли Син мен Мэн Тянь әскерлерінің екеуі де Чу әскерлерінің Шян Ян мен Лорд Чанпин басшылығымен толыққан толық жеңіліске ұшырады. Бұл жеңілістен кейін Ин Чжэн Цинь генералдары Ван Цзянь мен Мэн Вуды 600 000 сарбаздық Цинь әскерінің қолбасшылары етіп тағайындады, соның арқасында Чудың толық бағындырылуына қол жеткізілді. 221 жылы Цинь мемлекеті басқа алты мемлекетті бағындырып, біртұтас Қытайдың билеушісі болған кезде, көшпелі Сяньбилер солтүстікте күшті жаулап алушы күшке айналып, шығысқа және батысқа қарай кеңейе бастады. Цинь әулетінің бірінші императоры Цинь Ши Хуан Мэн Тянь бастаған 300 000 сарбаздық әскерді Сяньбилерді 1000 ли (шамамен 416 км) солтүстікке ығыстыру үшін жіберді және жаулап алудан қорғану үшін Ұлы Қабырғаның құрылысын бастады. Ол бастаған қорғаныс жұмыстары Линтаодан Ляодунға дейін 10 000 лиге (4 158 км) дейін созылған, тіпті Сары өзеннен өтіп, Яншань мен Бейцзя арқылы жалғасты. Яғни, Ордос ілмегінің оңтүстік-батыс бұрышынан Сары теңізге дейін. Яншань мен Бейцзяның орналасқан жерін анықтау қиын, бірақ қабырға Сары өзен бойымен өтіп, Ордос ілмегінің барлық аймағын қамтыды. Мэн Тяньнің тиімді (бірақ адамгершілікке қайшы) құрылыс саясаты, жер бедерін ескеруі және табиғи кедергілерді пайдалануы танылатын еді. Мэн Тянь бұрынғы Ян, Ци, Ву және Чу аймақтарын байланыстыратын жол жүйесін, сондай-ақ императорлық қажеттерге арналған бірнеше жолдардың салынуын қадағалады. Аталған жүйе ежелгі көлік және экономикалық қарым-қатынастарда маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ дәстүрлі түрде, қате болса да, "жұмсақ қылқаламды" (毛筆) ойлап тапқан деп есептеледі және оның ата-бабасының ғибадатханасында өткен тойлардан пайда болған "Хучжоу қалам фестивалімен" еске алынады. Мэн Тянь сондай-ақ он екі немесе он үш ішегі бар цитра – гучжэңнің (筝) ойлап тапқан авторы деп саналады. Цинь Ши Хуанның үлкен ұлы және тақ мұрагері Фусу, әкесінің саясатына қарсылық білдіргендіктен солтүстік шекарада жұмыс істеуге жіберілгенде, Мэн Тяньге ханзадаға көмектесуге бұйырылды, ол осы міндетті адал орындады. Цинь Ши Хуан қайтыс болғаннан кейін Мэн Тяньнің өліміне Цзяо Гао себепкер болды, ол Цинь Ши Хуаннан жасанды хат жазды. Ол түрмеде өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болды, ал оның отбасы қырылды. Оның өлімінен үш жыл өткен соң Цинь әулеті құлады.

Халықтық мәдениет пен мұра

Менг Тянь кейде қытай және дао ғибадатханаларында есік құдайы ретінде көрінеді, көбінесе Фусумен бірге бейнеленеді. Ол Koei компаниясының «Үш патшалықтың романсы XI» видео ойынындағы ерекше кейіпкерлердің бірі болып табылатын 32 тарихи тұлғаның бірі. Ол сондай-ақ «Цинь патшасы» ойынында ойнамайтын кейіпкер ретінде де пайда болады. «Kingdom» манга сериясында Менг Тянь «Моу Тен» деп аталады, ол Цинь генералы және Ұлы генерал Моу Будың (Менг Ву) үлкен ұлы. Ол әкесінен және кіші інісі Мо Киден ерекшеленеді. Оның сыртқы келбеті нәзік, қара-қызғылт түсті шашы иығына дейін жетеді және қару-жарағының үстінен қызғылт түсті халат киеді. Ол көбінесе Ван Бен/У Хон және Ли Син/Ри Шинмен бірге әскерлерін басқарады, бірақ ол Стратегиялық академияның түлегі және Лорд Чанпин мектебінің үздік оқушысы болғандықтан, оның тактикалық шеберлігі жоғарырақ және жақсы танымал. Ол Ван Бен/У Хон мен Ли Син/Шин арасындағы төреші немесе бейбітшіл рөлін атқарады, олар сериалда бір-бірін жек көріп, үнемі дауласады.