Кіріспе

Британдық жылжымайтын мүлік холдингі London and Continental Railways (LCR) – бұрынғы теміржол жерлерін дамыту үшін Ұлыбритания Үкіметіне тиесілі мүлік дамыту компаниясы. Компания 1994 жылы жеке консорциум ретінде құрылған, мақсаты European Passenger Services компаниясына ие болу және үкіметпен келісілген шарт бойынша Channel Tunnel Rail Link (CTRL) құрылысын жүргізу еді. CTRL толық ұзындығы ашылғаннан кейін және 2007 жылдың соңында High Speed 1 (HS1) деп қайта аталғаннан кейін, компания қаржылық қиындықтарға ұшырап, 2009 жылдың маусымында мемлекеттік меншікке алынды.

Жасау

LCR 1994 жылы British Rail компаниясы жекешелендірілген кезде құрылды. 1996 жылы LCR Channel Tunnel Rail Link Act 1996 талаптарына сәйкес Лондон мен Channel Tunnel арасындағы Channel Tunnel Rail Link құрылысын салу және пайдалану жөніндегі Ұлыбритания үкіметімен келісімшарт жасады. Осы келісімнің аясында British Rail компаниясына тиесілі European Passenger Services (EPS) және Union Railways компаниялары LCR иелігіне өтті, сондай-ақ Сент-Панкрас теміржол вокзалы және жақын жердегі Кингс-Кросс орталық аумағы сияқты маңызды теміржол инфрақұрылымы да LCR-ге берілді. EPS – Eurostar бірлескен операциясының британдық бөлімі, оған Францияның SNCF және Бельгияның SNCB компаниялары да қатысты. LCR EPS компаниясын Eurostar (UK) Ltd (EUKL) деп қайта атады. Union Railways Channel Tunnel ашылғанға дейін CTRL жоспарларын жасап, LCR меншігіне өткен соң CTRL құрылысын жүзеге асырды. Құрылыс процесін жеңілдету үшін Ұлыбритания үкіметі Union Railways компаниясына жерді міндетті түрде сатып алу құқығын берді, бұл жерді иеленудің қосымша шарасы болды. LCR-дің алғашқы акционерлері: Bechtel (19%), Warburg (19%), Virgin Group (18%), National Express (17,5%), SNCF (8,5%), London Electricity (8,5%), Arup (3,5%), Halcrow (3%) және Systra (3%) болды. 1996 жылғы келісімшартқа сәйкес LCR CTRL құрылысын қаржыландыруға және жүзеге асыруға міндетті болды, жоба Eurostar операциясынан түскен табыс есебінен қаржыландырылды. LCR жоба іске қосылғаннан кейін акция нарығында капиталды жартылай ұсыну арқылы қосымша қаражат тартуды жоспарлады.

Қаржылық проблемалар

1998 жылдың қаңтар айында LCR Eurostar операциясынан күтілген кіріс түспегенін анықтағаннан кейін ауыр қаржылық қиындықтарға ұшырады. Олар жолаушылар санының өсуінің баяулауын 1996 жылдың қараша айында Ла-Манш туннелінде болған өрттен туындаған бұзылыстарға және төмен бағалы әуе компанияларының қарқынды дамуына байланысты деп атап көрсетті. LCR жоспарлаған акцияларын сату (флотация) бұрыннан кейінге жылдырылған болатын, енді тоқтатылды. CTRL жобасының болашағы күмәнді болып тұрғандықтан, LCR британ үкіметінен көмек сұрады.

Мемлекеттік қолдау

Жобаны жалғастыру үшін LCR-ге 3,7 млрд фунт стерлингтік жеке облигациялар шығаруға рұқсат берілді, оған үкімет кепілдік беруге уәде берді. Бұған жауабында үкімет CTRL желісін пайдаланудан түсетін болашақ пайданың белгілі бір пайызын және LCR-дегі алтын үлесін алды. Келісімнің бір бөлігі ретінде LCR EUKL компаниясы үшін басқарушы компанияны тағайындауға міндетті болды. Бұл тендерді Inter Capital and Regional Rail (ICRR) – National Express (40%), SNCF (35%), SNCB (15%) және British Airways (10%) консорциумы ұтып алды. Бұл келісім 1998 жылдан 2010 жылға дейін күшіне енуі тиіс еді. Қаржыландыруға қол жеткізгеннен кейін LCR CTRL жобасын бастауға мүмкіндік алды. CTRL желісін жобалау және инженерлік жұмыстарын жүргізу үшін Rail Link Engineering (RLE) тағайындалды. RLE – LCR жобасына қатысқан төрт инженерлік компаниядан құралған топ: Bechtel (50%), Arup (19%), Halcrow (17%) және Systra (14%). Сонымен қатар, үкімет Railtrack компаниясын жобаға тартты және ол CTRL желісін LCR-ден жоба аяқталғаннан кейін сатып алуға келісті. Жобамен байланысты тәуекелдерді азайту мақсатында құрылыс екі кезеңге бөлінді. Бірінші кезең, Канал туннелінен Кенттегі Фокхэм бұрылысына дейін, Railtrack бақылауындағы Union Railways (South) компаниясы басқаратын болды, ол жоба аяқталғаннан кейін 1-кезеңді LCR-ден құрылыс шығындарына тең сомада сатып алуға міндеттенді. Екінші, күрделірек кезең – Фавкхам бұрылысынан Лондонның Сент-Панкрас станциясына дейінгі учаскесін Union Railways (North) басқаратын болды. Railtrack сондай-ақ 2003 жылға дейін пайдалануға болатын опцияны сатып алды, ол құрылыс кезінде Union Railways (North) компаниясын басқаруға және 2-кезеңді аяқтағаннан кейін сатып алуға мүмкіндік беретін. Жоспар бойынша, толық ұзындығы бойынша аяқталған CTRL желісі Railtrack-тің меншігіне өтетін болды, ал EUKL желіні пайдалану үшін жол төлемі төлейтін болады.

Темір жол дағдарысы

Бірқатар теміржол оқиғалары мен одан кейін акция бағасының құлдырауынан соң, Railtrack 2001 жылдың сәуірінде 2-бөлімді жобалау және одан кейін сатып алу опциясын пайдаланбайтынын хабарлады. Оның орнына, 2-бөлім құрылысы аяқталғаннан кейін LCR-ге тиесілі болады, ал Railtrack 1-бөлімге ие болып, екі бөлімнің де жұмыс істеуіне жауапты болады. 2001 жылдың қазанында Railtrack 7,1 миллиард фунт стерлинг қарызымен "теміржол басқаруына" жіберілді, ал 2002 жылдың қазанында Railtrack активтері үкімет кепілдік беретін, "дивиденд төлемейтін" Network Rail деген жаңадан құрылған компанияға берілді. LCR, Railtrack-тің 1-бөлімдегі үлесін 295 миллион фунтқа қайта сатып алды, бұл екі бөлім де кейіннен бәсекелестік шарттарда LCR-ге қайта тиесілі болатынын білдіреді. Network Rail, HS1 желісін пайдалану және күтіп ұстау құқығы үшін LCR-ге 80 миллион фунт стерлинг төлеуге келісті.

CTRL толтыру

Channel Tunnel Rail Link 1-бөлімі 2003 жылдың қыркүйегінде аяқталды және Юнион Railways (South) компаниясы оны LCR-ге тапсырды. Құрылысы аяқталғаннан кейін Eurostar пойыздары 1-бөлімде қатынауын бастады, бұл халықаралық сапарларды шамамен 20 минутқа қысқартты. Сонымен қатар, EWS компаниясына тиесілі жүк пойыздары 2004 жылдың сәуір айында 1-бөлім арқылы жүруге кірісті. 2006 жылдың басында Ұлттық статистика басқармасы LCR-ді мемлекеттік корпорация деп қайта жіктеді, себебі LCR мемлекеттік қаржыландыруға тәуелді болды және үкімет компанияға үлкен ықпал ете алды. Келесі бірнеше жыл бойы LCR-ді қазіргі акционерлерінен сатып алуға ниетті екендігі туралы кәсіпкер Адриан Монтегю сияқты көптеген тараптардан хабарлар тарады. 2007 жылдың соңына қарай британ үкіметі LCR-ді үш жеке компанияға бөліп, оларды жеке меншікке сатуды қарастырып жатқаны туралы ақпарат пайда болды. Channel Tunnel Railway Link толық аяқталды, 2-бөлімі бітіп, Юнион темір жолы (Солтүстік) компаниясы оны LCR-ге тапсырды. 2007 жылдың қараша айында желінің толық ұзындығы жұртшылыққа ашылды және High Speed 1 (HS1) деп қайта аталды.

Ұлттықлендіру

2009 жылдың мамырына қарай LCR төлемдерді жүзеге асыра алмайтын жағдайға жетті, ал үкімет мемлекеттік көмек арқылы желіні сатып алуға және оны бәсекеге ашуға келісім алды, бұл Eurostar-дан өзге де қызметтерге пайдалану мүмкіндігін берді. Channel Tunnel Rail Link (Supplementary Provisions) Act 2008 заңына сәйкес, Транспорт министрлігі 2009 жылдың маусым айында LCR-ді шарттық бағаға тікелей меншігіне алды. Мұндай мүмкіндік компанияның 5,1 миллиард фунт стерлингтік мемлекеттік кепілдік берілген қарызға тәуелділігі және LCR-дегі үкіметтің арнайы үлесінің бизнестің бақылауына кең ауқымда мүмкіндік беруіне байланысты болды. Үкімет LCR-дің EUKL және HS1 сияқты активтерін жеке компаниялар ретінде сатуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, бұл 1998 жылдан бері LCR-ге төленген үлкен мемлекеттік қаражаттың бір бөлігін қайтаруға бағытталған.

Eurostar қайта құру

2009 жылдың 31 желтоқсанында EUKL Eurostar International Limited (EIL) деп қайта аталды. 2010 жылғы 1 қыркүйекте үш ұлттық Eurostar операторы бірыңғай басқару құрылымымен бірыңғай компанияға біріктірілді. Бұл өзгерістен кейін Ұлыбританиядағы бизнес бойынша ICRR басқару шарты тоқтатылды. Eurostar-дың барлық активтері EIL-ге ауыстырылды, ал LCR-дің жаңа компаниядағы үлесі 40% құрады. Қалған акциялар SNCF (55%) және SNCB (5%)-нің меншігінде болды.

"Жұмысты жылдамдықпен" жүргізу концессиясы

2010 жылдың қарашасында HS1 желісін иелену және басқару құқығына 30 жылдық концессия Borealis Infrastructure және Ontario Teachers' Pension Plan компанияларының канадалық консорциумына 2,1 миллиард фунт стерлингке сатылды. Сату шарасы біршама даулы болды, себебі ең жоғары ұсынылған баға ескерілмей, одан төмен сомаға сатылды. 2017 жылы InfraRed Capital Partners және Equitix Investment Management кеңесшілік ететін және басқаратын қорларға 30 жылдық HS1 концессиясын сату туралы жарияланды; қатысушылардың арасында HICL Infrastructure (35%), Equitix (35%) және Оңтүстік Кореяның Ұлттық зейнетақы қоры (30%) бар, олар 3 миллиард фунт стерлинг төледі.

BRB (Қалдық) активтері

2013 жылдың 30 қыркүйегінде BRB (Residuary) Limited (BRBR) компаниясы таратылғаннан кейін LCR Croydon, Derby, Manchester және Birmingham қалаларындағы бұрынғы British Rail кеңселеріне, сондай-ақ Оксфорд және Лидс қалаларындағы учаскелерге иелік етті. Бұған қоса, ол Транспорт министрінің тапсыруымен жабық Waterloo International вокзалы мен North Pole депосын басқаруды қолға алды. Қалған BRBR активтері мен міндеттері Автомобиль жолдары агенттігі, Network Rail және Темір жол қауіпсіздігі мен стандарттары жөніндегі кеңес арасында бөлісті.

Eurostar-дан бөліну

2013 жылғы 4 желтоқсанда үкімет LCR-дің EIL-дегі 40% үлесін сатуға ниетті екенін жариялады. 2014 жылдың маусым айында үлестік қатысу LCR-ден Ұлыбритания Қаржы министрлігіне (HM Treasury) ауыстырылды, содан кейін сату процесі 2014 жылдың 13 қазанында басталды. Сату 2015 жылдың наурыз айында аяқталды, нәтижесінде 760 миллион фунт стерлинг түсті.

Ағымдағы операциялар

2015 жылдан бастап LCR – мемлекеттік меншіктегі теміржол мүлкін дамыту компаниясы. Ол Кингс-Кросс-Централ, Стратфорд-Сити және Манчестер Мейфилд сияқты бұрынғы теміржол жерлеріндегі бірнеше жаңарту жобаларына қатысады. Бұрын Waterloo International теміржол станциясын басқарған, қазір Солтүстік полюс депосын басқарады, сондай-ақ HS2 Limited компаниясына мүлік жөнінде кеңес береді. 2021 жылы LCR Солтүстік-Батыс Англиядағы бірнеше теміржол учаскелерінде мүліктік дамуды ілгерілетуді жоспарлап отыр.