Кіріспе

Темекіге қарсы кампания

Truth (стильдеулі түрі Truth) – АҚШ-тағы жасөспірімдердің темекі шегуін азайтуға бағытталған американдық қоғамдық қатынастар кампаниясы. Оны Truth Initiative (бұрын American Legacy Foundation деп аталатын, 2015 жылға дейін) жүргізеді және негізінен 1998 жылғы 46 АҚШ штаты мен темекі өнеркәсібінің ең ірі төрт компаниясы арасындағы Бас Келісімшарт талаптарына сәйкес, темекі өнеркәсібінен алынған қаражат есебінен қаржыландырылады. Truth кампаниясы жасөспірімдерді темекіден бас тартуға және темекі өнеркәсібіне қарсы бірігуге шақыратын теледидар және цифрлық контентті қамтиды. Кампания 1998 жылы басталғанда, жасөспірімдердің темекі шегу көрсеткіші 23% болды. 2023 жылға қарай, жануға қабілетті темекі өнімдерін пайдалану 11,2%-ға дейін төмендеді, бірақ жасөспірімдер арасында электронды темекіге деген сұраныстың артуына байланысты жалпы темекі пайдалану 22,2%-ға жетті. 2014 жылдың тамызында «Бұны аяқта» деген тақырыптағы кампания басталды, оның мақсаты – қазіргі жастардың темекі шегуді тоқтатуға атсалысқан буын болуын нығайту.

Флориданың темекі бағдарламасы 1998-2003

"Ақиқат" атты алғашқы науқан 1998 жылдан 2003 жылға дейін қызмет еткен Флорида темекі бағдарламасымен әзірленді. Науқан арқылы бағдарлама темекі индустриясының жарнамасы мен жастар аудиториясының арасына тік сызық жүргізуді көздеді. Бағдарлама жарнама және қарым-қатынас агенттіктерінен команда құрып, Флорида жастарымен бірлесіп, олардың буынына тиімді әсер ететін науқанды жасады.

"Американ Легаси" қоры шындықты жариялау науқаны

Флорида штатының кампаниясы әлсірегенде, American Legacy Foundation Флориданың стратегиясын қабылдады және «Ақиқат» кампаниясын ұлттық деңгейге көтерді. Жалпы алғанда, Флорида штатының кампаниясына ұқсас, Truth Initiative ұйымының кампаниялық нұсқасы темекі компанияларының адаспаздық тактикасын және темекінің қаупін көрсететін фактілерді ұсынды. Кампанияның негізгі тақырыбы – темекі индустриясының манипуляциясы. Truth Initiative темекі индустриясына қарсы тұрып, жастарды бейнелейтін жарнамалар арқылы оларды темекіден аулақ, позитивті өмір салтын қалыптастыруға ынталандырды. Ең бастысы, кампания жастарға темекі шегуден бас тартуды тікелей бұйырмайды, керісінше, олардың өздері дұрыс шешім қабылдауы үшін жалған жарнамалар мен темекі қолданудың зиянды әсерлерін көрсетеді. Кампания жастардың қарсылық таныту және тәуелсіздікке ұмтылу сезімін пайдаланып, темекі тұтынуды азайтуға бағытталған. «Ақиқат» кампаниясы үшін жасалған көптеген жарнамалар сігарет құрамындағы таңдап алынған ингредиенттер мен темекі шегудің салдарларына – тәуелділікке, ауруларға және өлімге назар аударады. Осы мақсатқа жету үшін стратегияны жоспарлау кезінде кампания авторлары маркетингтік және әлеуметтік ғылымдардың зерттеулерін, басқа табысты кампаниялардың тәжірибесін пайдаланды және жасөспірімдермен тікелей әңгімелесті. Зерттеулер көрсеткендей, жастар сігареттердің қаупін білсе де, оларды бүлік жасау және өзін-өзі көрсету құралы ретінде қарастырады. Кампания авторлары жасөспірімдерді темекі компанияларының екіжүзділігі мен манипуляциясына қарсы шығуға шақыру арқылы сігареттерге деген қызығушылықты басуға тырысты. «Ақиқат» кампаниясының ең танымал медиа өнімдері – телеарналарда көрсетілетін жарнамалары. Мысалы, «Ақиқат» жарнамасы «1200» атты роликте жастардың толыққанды темекі компаниясының ғимаратына қарай барып, кенеттен өліп құлағандай болатыны көрсетіледі, ал бір жас жігіт қолға «Темәкі күніне 1200 адамды өлтіреді. Бір күн демалысқа шығуды ойладың ба?» деген плакат ұстап тұрады. «Дене қаптары» атты роликте жастар Филип Моррис компаниясының (қазір бұрынғы) Нью-Йорктегі штаб-пәтерінің алдындағы тротуарға дене қаптарын үйіп тастайды. Бір жас жігіт мегафон арқылы ғимараттағы жұмыскерлерге айқайлап: «Темәкі күніне қанша адамды өлтіреді білесіздер ме? Міне, 1200 адам осылай көрінеді!» дейді. Тағы бір жарнама, «Ән салатын ковбой» атты роликте мойнында тыныс алу тесігі бар ковбой «Темәкіден әрқашан өлмейсің, кейде тек өкпеңнен ғана айырыласың» және осыған ұқсас өлеңдер орындайды. Үшінші ролик, «Үштен бірі», темекі – қолданушылардың үштен бірін мерзімінен бұрын өлтіретін жалғыз заңды өнім екенін көрсету үшін «жарылған банка сияқты фантастикалық көріністерді» пайдаланады. Жаңа дизайн, веб-сайт және жарнамалар сериясымен бірге Finish It кампаниясы қазіргі жастарды темекі шегуді тоқтатуға шақырады. Кампанияның алғашқы жарнамасы, «Аяқтаушылар» атты ролик, видео манифест стилінде түсірілді және жастарға «Бізде билік бар. Бізде шығармашылық бар. Біз темекі шегуді тоқтататын ұрпақ боламыз. Аяқта!» деген үндеу таратады. Finish It жастарға «темекі шегетін селфиді жарияламас бұрын ойлануға» кеңес берді. 2015 жылы «Finish It» кампаниясының бөлігі ретінде жазылған «Left Swipe Dat» атты ұзақ ән мен музыкалық клип 57-ші жылдық Грэмми сыйлықтарында тұңғыш рет көрсетілді және темекі шегуді танысумен байланыстырды. Видеода Беки G, Fifth Harmony, King Bach және басқа да танымал адамдар қатысты. Әннің мәтінінде танысу бағдарламаларында суреті бар адамдар суреті жоқ адамдарға қарағанда екі есе аз кездесуге ие екені айтылады. «Жолға салу» жастарды «солға жылжудан» аулақ болу үшін темекі шегуден бас тартуға шақырды. Тағы бір жарнама, «CATmageddon», темекі шегудің үй жануарларына зиян екенін айтып, темекіге байланысты аурулар мен аурулар салдарынан мысықтар болмаса, мысықтар туралы бейнелер де болмайтынын және «CATmageddon», «жүнді мысықтар мен олармен бірге келетін сүйкімді, күлкілі бейнелерден айырылған әлем» болатынын көрсетті. Жарнама 58-ші жылдық Грэмми сыйлықтарын тапсыру кезінде басталды және Petco, Adult Swim және BuzzFeed серіктестіктерін ұсынды. 2017 жылы «Ақиқат» кампаниясы темекі индустриясының афроамерикалықтарды, аз қамтылған қауымдарды, ЛГБТҚ+ адамдарын, әскери қызметшілерді және психикалық денсаулық мәселелері бар адамдарды қалай мақсатқа алғанын көрсетті. Кампания осы демографиялық топтардағы темекіге байланысты денсаулықтың нашарлауы мен темекі индустриясының жарнамалық тактикасы арасындағы байланысты атап өтті. Осы кампания үшін жасалған алғашқы деректі фильмдерге ұқсас видеоларда комедия актері және актриса Аманда Сиалс қатысты және 59-шы жылдық Грэмми сыйлықтарында көрсетілді. 2018 жылы кампанияға электронды темекіге қарсы жарнамалар қосылды.

Жергілікті турлар

Телевизиялық жарнамаларынан өзге, кампания онлайн-өкілдігін сақтап, сонымен қатар "көшедегі" партизандық маркетингті пайдаланады. Халықтық маркетинг "шындық саяхатының" жүргіштер тобы арқылы жүзеге асырылады, олар әр жазда ел бойынша танымал музыкалық және спорттық шараларға, оның ішінде Warped Tour, Mayhem Festival және High School Nation сияқты іс-шараларға жіберіледі.

Тауарлар

Жазғы шараларда кампания үшін арнайы дайындалған тауарлар өндіріліп, таратылады. Әрбір тауардың дизайны темекі шегу туралы маңызды фактіні көрсетеді. Бұйымдар көбінесе суретшілермен бірлесіп жасалады, мысалы Кевин Лайонс пен Vans компаниясымен ынтымақтастықта жасалған арнайы кроссовкалар. Осы ынтымақтастыққа "Custom Culture" ("Өзіндік мәдениет") деп аталатын байқауды насихаттау да кірді, онда студенттер кампанияның тауарлары мен тақырыбына қатысты дизайндық бәсекелерге қатысты.

Бағалау және тиімділік

Truth Initiative компаниясының ішкі зерттеу және бағалау тобы жұмыс істейді, ал Truth кампаниясының бағалау зерттеулері 2000 жылы науқан басталғаннан бері рецензиядан өткен әдебиеттерде жарияланды. Зерттеудің статистикалық талдаулары көрсеткендей, АҚШ-тағы жастар арасында темекі шегу көрсеткіштері Truth кампаниясы басталғаннан кейін қарқынды түрде төмендеді. 2009 жылы "Американдық профилактикалық медицина журналында" жарияланған ұқсас зерттеу жастардың Truth хабарламаларымен танысуы мен темекі шегу қаупінің төмендеуі арасында тікелей байланыс бар екенін көрсетті. 2009 жылғы зерттеу Truth кампаниясына жұмсалған 324 миллион долларлық инвестицияның денсаулық сақтау саласына тигізген әсерімен негізделуі мүмкін бе екенін қарастырды. Зерттеушілер науқанның экономикалық тұрғыдан тиімді екенін, себебі 2000 жылдан 2002 жылға дейін қоғамның медициналық қызметтерге жұмсаған шығындары 1,9-ден 5,4 миллиард долларға дейін үнемделгенін мәлімдеді. Осылайша, авторлар науқанның денсаулық сақтау саласындағы тиімді және нәтижелі араласу екенін атап көрсетті. "Бұны аяқта" кампаниясын бағалау нәтижелері келесі жылы темекі шегуге деген ниеттің төмендегенін, сондай-ақ темекіге қарсы көзқарастардың және жарнаманы есінде сақтау деңгейінің жоғары болғанын көрсетті. Жарнаманы есінде сақтау көрсеткіші жоғары деңгейде қалып отырды, тіпті науқан бұрынғы Truth жарнамалық кампанияларымен салыстырғанда телеарналардағы рейтингтік ұпайлардың төмендеуіне қарамастан.

Сыйлықтар мен мақтаулар

"Ақиқат" кампаниясы кейбір федералды және штаттық денсаулық сақтау органдарымен, сондай-ақ АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарымен (CDC) және АҚШ Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет департаментімен мақталып келеді. Кампания маркетингтегі жетістіктері үшін де танылды, оның ішінде жарнамалық тиімділік саласындағы Эмми, Клио Healthcare және Effie сияқты көптеген наградаларға ие болды. "Ақиқат" кампаниясы кейбір академиялық маркетинг және коммуникация оқулықтарында да жарық көрді. 2016 жылы өткізілген "Болашақты бақылау" зерттеуі, 8, 10 және 12-сыныптардың 45 000-нан астам оқушысын қамтыған ұлттық үлгілерге сүйенген, жастар арасындағы темекі шегудің ең төмен деңгейі тіркелді – бар болғаны 6 пайызы темекі шегеді. Бұл, кампанияның табысына қарағанда, вейпингтің кеңінен таралуымен байланысты болуы мүмкін.

Сот ісі

"Dog Walker" деп аталатын "Ақиқат" науқанының радио жарнамасы "Лорилард Тамақ өнімдері" компаниясын "Ақиқат бастамасын" (бұрынғы Америка мұрасы қоры) сотқа бермекке қорқытуға себеп болды. "Лорилардтың" сотқа жүгіну қаупіне байланысты, қор алдымен Делавэр штатында "Лорилардқа" қарсы сотқа шағымданып, кейін Солтүстік Каролинада да шағымданды. "Ақиқат" жарнамасында темекіге химиялық қоспалар қосылатыны және оның құрамында зәрдің де құрамында болатын урея бар екені айтылады (урея иісі жоқ, көбінесе зиянсыз зат, бірақ көпшілік оны зәрдің құрамындағы компонент ретінде жақсы біледі). "Лорилард" жарнаманың бұрмалаушылық екенін және тараптарға "қарламалау" мен "жеке шабуылдар" жасауға тыйым салатын Бас келісім шартының ережелерін бұзғанын мәлімдеді. Сотта қараған судья қордың "өзінің қаржыландырылуын қамтамасыз ететін компанияларға қарсы жарнамаларға бағытталған" екенін атап өтті және "Сонымен қатар, сотқа жүгіну қаупі жарнамалардың тиімділігімен тікелей байланысты болуы мүмкін. Сондықтан, ALF өзінің міндеттемесін орындауда сәтті болу үшін сотқа түсу қаупіне баруы керек еді". Бұл мәселені Делавэр Жоғарғы соты 2006 жылдың 17 шілдесінде қарап, науқан Бас келісімді бұзбағанын бірауыздан шешті.