1946 жылғы "Қорқыныш" фильмі

Кіріспе

1946 жылы Альфред Зейслер режиссерлік еткен, төмен бюджетті нуар фильмі.

"Қорқыныш" – 1946 жылы түсірілген, америкалық төмен бюджетті нуар фильмі, режиссері Альфред Зейслер, продюсері – Monogram Pictures. Фильм Федор Достоевскийдің 1866 жылғы "Қылмыс пен жаза" романының негізгі сюжетін еркін қайталайды, авторлық құқығы көрсетілмейді.

Сюжет

Лари Крэйн (Питер Куксон), стипендиямен медицина оқып жүрген студент, мектебінде барлық студенттік стипендиялар, оның ішінде оның да, жойылғанын біледі. Ақшасы жетіспей, жалдамалы пәтер ақысын төлей алмаған Крэйн профессор Стэнлидің (Франсис Пьерлот) пәтеріне барады. Крэйн оған қарыз болғанымен, профессордың қосалқы жұмысы – ломбард ісі. Крэйн әкесінің сағатын аз ақшаға ломбардқа береді, бірақ профессордың пәтеріндегі ерекшеліктерді, оның ішінде ақшасын және ауыр темір таяқшаны сақтайтын қауіпсіз жәшікті және қабырғадағы сейфті байқайды. Біраз уақыттан кейін, асханада Крэйн кофесіне ақшасы жоқ жас әйелмен (Энн Гинн) танысады. Крэйн оның есебін төлейді, ал ол оған қайтарып беретінін уәделейді. Бірақ Крэйн мектептен оқу ақысы туралы ескерту және үй иесінен соңғы талап алғанда, профессордың пәтеріне қайта оралады. Профессор оны ешкім көрмейтіндей қабылдайды, тіпті бөлмеде жұмыс істеп жатқан суретші де байқамайды. Крэйн тығыз оралған затты ұсынады, ол темекі салғыш екенін айтады. Профессор ораманы ашқанда, ол тек шыны күл салғыш екенін түсінеді, ал Крэйн қолғап киген қолымен темір таяқшаны алып, профессорды өлтіреді. Крэйн қоржынды ашуға тырысады, бірақ ақшаны алуға үлкермей, есікте достарының даусын естиді, олардың бірі профессормен кездесуге келген. Есікті қағып, жауап алмай, екеуі бір нәрсе болды деп ойлап, үй күзетшісін іздеп кетеді. Крэйн ақшасыз шығып, есікті жабады, ол артынан құлыпталады. Достары мен күзетшінің жақындап келе жатқанын естіп, ол бояу жұмысы істеліп жатқан бөлмеге тығылып, соңынан ғимараттан қашып шығады, бірақ пальтосында бояу дағы бар және ақшасы жоқ. Полиция детективы (Нестор Пайва) Крэйнды полиция бөліміне алып келеді, онда оны капитан Бёрк (Уоррен Уильям) тексеруден өткізеді, өйткені оның сағаты профессордың пәтерінен, ломбардқа берілген заттардың арасынан табылған. Крэйн кеңседен шыққанда, үйдің суретшісі әкелінеді, бірақ ол Крэйнды бұрын ешқашан көрмегенін айтады. Крэйн өзінің ластанған күртесін өртеп жібереді, бірақ содан кейін оның бақыты күрт өзгереді. Ол өзінің жазған мақаласы үшін журналдан мың доллар алады және олар кездескен асханада жұмыс істейтін сол жас әйелмен қайтадан кездеседі. Оның есімі Айлин екенін және қалтасында ақша бар екенін білгеннен кейін, Крэйн онымен бірге шығады. Бірақ суретші қамауға алынғанына қарамастан, Крэйн әлі де полиция күдігінде. Детектив оны барлық жерде қадағалап жүреді, ол капитан Беркпен қайтадан кездеседі. Берк Крэйннің мақаласына қызығушылық танытады, онда ол кейбір өмірлердің құны басқаларынан төмен және мұндай жағдайларда дәстүрлі мораль қолданылмауы керек деп мәлімдейді. Айлин де Крэйннің идеяларын талқылау кезінде алаңдайды. Полицияның қысымы мен Крэйннің өзінің санасы оны философиясына қарамастан, адастырады және қудалайды, ол теміржол жолында бағдарсыз жүргенде шағылысуға айналады. Ол тіпті Айлинге мойындады, бірақ ол өзін ұстамаса, онымен басқа жерге кетуге уәде береді. Крэйн Берк кеңсесіне барады, бірақ Берк суретшінің кісі өлтіргенін мойындағанын айтады. Берк суретшінің мәлімдемесіне күмән келтірсе де, Крэйнды күдікті деп қарастыруға негіз болатын басқа дәлелдері жоқ. Тыныштаған Крэйн көше бұрышында Айлинді көріп, оған қарсы жүгіреді, бірақ оны көлік қағып кетеді. Бірақ соңғы бұрылыста Крэйн өзінің төсегінде жатқан көрінеді, оның өртеген, енді ластанбаған күртесі киген. Ол төсектің жанында тұрған шыны күл салғышты көріп, есіктің қағылуын естиді. Профессор Стэнли, тірі, Крэйннің жағдайына аянып, оған 150 доллар қарыз ретінде береді. "Қиындық" және оның салдары – тек арман болған. Содан кейін Крэйннің үй иесі оның стипендиясы қайта жаңартылғанын хабарлайтын жеделхатпен кіреді. Коридорда Крэйн жаңа тұрғын Айлинмен кездеседі, ол оған кешегі кофе үшін төлеген ақшасын қайтарады. Жас әйел Крэйннің өзін "Айлин" деп атауына таңғалады, бірақ оның шын аты Кэти болғанымен, оны романтикалық тағдырдың белгісі ретінде қабылдайды, онымен кездесуге және тіпті оған "Айлин" деп атауға келіседі.

Larry Crain (Peter Cookson), a medical student on a scholarship, learns that all student scholarships, including his, have been cancelled by his school. Desperately short of cash and overdue on paying his rent, Crain goes to the apartment of Professor Stanley (Francis Pierlot), a teacher who has a sideline as a pawnbroker, though Crain is already in debt to him too. Crain pawns his father's watch for a small amount of money, but notes details in the professor's apartment, including the strong box and wall safe where he keeps his money and a heavy fireplace poker. A bit later at a diner, Crain meets a young woman (Anne Gynne) who doesn't have cash to pay for her coffee. Crain covers her bill, and she promises to pay him back. However, when Crain receives a tuition bill from the school and an ultimatum from his landlady, he returns to the professor's apartment. Managing to be admitted by the professor without anyone else seeing him, including a painter at work in a room, Crain presents a tightly wrapped object that he claims to be a cigarette case he'd like to pawn. While the professor struggles to unwrap the package and comes to realize that it is only a glass ashtray, Crain grabs a poker with his gloved hands and strikes the professor dead. Crain nervously tries to open the strongbox, but before he can grab the money, he hears a couple of his school friends at the door, one of whom has an appointment with the professor. When their door knocks are not answered, the two worry that something is wrong and go off to find the janitor. Crain steps out without the money and closes the door, which locks behind him. Hearing his friends and the janitor approaching, he hides in the room that was being painted and finally escapes the building, but with a paint stain on his coat and no money. A police detective (Nestor Paiva) brings Crain to the police station, where he is questioned by Captain Burke (Warren William) because his watch had been found at the professor's apartment among other pawned items. As Crain leaves the office, the house painter is brought in but states that he's never seen Crain before. Crain burns his stained jacket, but then his luck takes some sudden turns. He receives a check for a thousand dollars from a journal for an article that he wrote, and he meets the young woman again, now working at the diner where they met. Learning that her name is Eileen and with cash in his pocket, Crain begins to go out with her. Crain, however, is still a police suspect, even though the painter has been taken into custody. The detective seems to be following him everywhere, and he meets with Captain Burke again. Burke is interested in Crain's journal article, where he argued that some lives are less valuable than others and that traditional morality should not apply in such cases. Eileen is also disturbed when discussing Crain's ideas with him. The pressure from the police and Crain's own conscience disorient and haunt him despite his stated philosophy, and he is nearly run down while wandering in a daze on a railroad track. He even confesses to Eileen, but she promises to go elsewhere with him if he does not turn himself in. Crain goes to Burke's office, but Burke reveals that the painter has confessed to the killing. Even though he doubts the painter's claim, Burke has no other evidence to continue considering Crain a suspect. Relieved, Crain sees Eileen on a busy street corner and runs to meet her only to be struck by a car. In a final twist, however, Crain is seen lying on his apartment bed, wearing the jacket we had seen him burn, now unstained. He sees his glass ashtray by the bed and hears a knock at the door. Professor Stanley, quite alive, enters, stating he took pity on Crain's situation and handing him one hundred fifty dollars as a loan. The "murder" and its aftermath had all been a dream. Crain's landlady then enters with a telegram that his scholarship has been renewed after all. In the hallway, Crain encounters a new tenant, Eileen, who returns the money he had paid for her coffee—the previous night. The young woman is puzzled that Crain calls her "Eileen" when her name is really Cathy, but takes it as a sign of romantic fate, agreeing to see him and even to let him call her "Eileen."

Сыни қабылдау

Кинотарихшылар Ален Сильвер мен Элизабет Уорд фильмге жағымды баға берді. "Бұл төмен бюджетті фильм, әрине, таза Достоевский емес, бірақ оның көркемдік стилі әдеттегі «Монограм» туындыларынан артық әрі үйлесімді."