Кіріспе

1946 жылы түсірілген американдық нуар фильмі, Джон Брамның туындысы

"The Locket" – Джон Брамның режиссерлік жұмысымен түсірілген 1946 жылғы американдық психологиялық триллер нуар фильмі. Басты рөлдерде Ларайн Дей, Брайан Аэрн, Роберт Митчем және Джин Реймонд сомдаған. Фильмді RKO Pictures компаниясы көрсеткен. Сценарийі Шеридан Гибнидің қалемінен туған, ал сюжеті Норма Барцманның "Нэнси не қалаған" атты туындысынан бейімделген, ол кейіннен қара тізімге енген жазушы Бен Барцманның әйелі еді. Фильмнің ерекшелігі – оқиғаға психологиялық тереңдік беру үшін бірнеше қабаттасқан флешбэктерді күрделі және шатастыратын түрде пайдалануы.

Сюжет

Парк-авенюдегі Манхэттендегі үйдің бірінде жоспарланбаған және шақырылмаған бір шағын тойға әдепті көрінетін ер адам келеді. Ол күйеу жігіт Джон Уиллисті (Реймонд) шақыруды сұрайды. Оның сыртқы келбетінің, сөйлеуінің және мінез-құлқының лайықтылығы оның сұранысын қабылдауға мүмкіндік береді. Шығаршық сәлемдесуден кейін, психиатр Гарри Блэр бірнеше бір-біріне енген естеліктер арқылы Уиллистің никесіндегі Нэнси (Дэй) және оның бұрынғы күйеуі Нэнсидің ұры, өтірікші және кісі өлтіруші екенін, сонымен қатар оның ешбір қылмысы үшін жазаланбағанын айтады. Барлық жамандықтары бала кезінде ұрлық жасады деген жалған айыптауға байланысты екенін анықтайды. Блэр Нэнсидің суретші Норман Клайдпен (Митчхум) танысып, кейін ажырасып кеткенін, ал Клайд оның жасаған және жасыруға көмектескен кісі өлтіруі үшін сотталған адамның өлім жазасын орындау алдында Блэрмен байланысқа түскенін айтады. Нэнсиге асығыс үйленгенге дейін бұл туралы ештеңе білмейтін Блэр күмәнмен қарайды және Клайдқа оның қате ойлары үшін кеңес алуды ұсынады. Бірақ Клайд Блэрдің кеңсесінің жоғарғы қабатынан секіріп түседі. Блэр Клайдтың тудырған күмәнін ұмытуға тырысады, бірақ Нэнсиді күдікке салуға өз себептерін табады. Бес жылдан кейін ол оның сериялық ұрлықтары мен жалғандықтарының шындығын білгенде, оны алаяқтықпен психиатриялық емханаға жатқызады. Ажырасқаннан кейін біраз уақыт өткен соң ол Уиллиспен никелеседі. Оның өзін ұрлықпен айыптаған әйелдің ұлы екенін, ал бала кезіндегі жауы енесіне айналатынын біле ма, жоқ па, бұл мүлдем белгісіз. Блэрдің өткен он жылдың ұятты егжей-тегжейлерін айтуына қарамастан, Уиллис тойды аяқтауға бекінеді. Тойға дайындық кезінде қалыңдық қыздар Нэнсиге көмектеседі. Келінінің көйлегі мен шапанымен Нэнсиге Уиллис әйелдерінің үш буынынан жеткен отбасылық естелік сыйға тартылады – бір кезде оның құлдырауына себеп болған жүрек пішіндес алтын медальон, енді оны қинаған әйелдің мойнына мейіріммен ілгісімен. Ол өткенінің қараңғы жақтарын еске түсіріп, той кезінде физикалық және психикалық тұрғыдан құлдырайды. Содан кейін ол психиатриялық емханаға жатқызылады, ал оның бұрынғы күйеуі никелес мақсатындағы жігітіне және оның анасына оған сабыр мен мейірімділік көрсетуге кеңес береді.

Өмірбаян

Хьюм Кронин бастапқыда Норма Барцманның сценарийін сатып алып, әйелі Джессика Тэндиді басты рөлге тартып, фильмді өндіріп, режиссерлік етуді жоспарлаған, бірақ кейіннен құқықтарды RKO Pictures компаниясына сатты, ол да Гибниге сценарийді қайта жазуды тапсырды. Барцманның түпнұсқа сценарийі Конгресс кітапханасындағы Кронин-Тэнди қағаздарында сақтаулы. Миссис Уиллис үйі үшін қолданылған интерьер 1946 жылдың қыркүйегінде RKO компаниясы шығарған Альфред Хичкоктың "Notorious" фильміндегі Алекс Себастьянның (Клод Рейнс) үйінің интерьерімен ұқсас көрінеді.

Сыни жауап

Фильм жарық көрген кезде "Variety" журналының қызметкерлері фильмді жоғары бағалап, былай деп жазды: "Сюжет флешбектерді әдеттегіден гөрі кеңірек қолданады. Шеридан Гибнидің жазуы тақырыпты жақсы түсінуді көрсетеді және Джон Брамның шебер режиссурасына берік негіз болады. Режиссер сахналарын қызығушылықты күшейту үшін тиімді пайдаланады және күмәнді ақырын дамытады, сонымен қатар көрермендер Нэнсидің жаман емес деген үмітін сақтайды". 1992 жылы кинотарихшылар Ален Сильвер мен Элизабет Уорд RKO визуальдық стиліне тән ерекше мелодраманы мақтады. "Бұл флешбек ішінде флешбектердің болуымен ерекшеленеді, көбінесе оқиға үшінші немесе төртінші тұлғадан баяндалады. Бұл тәсіл шешіміне келетін маңызды флешбекке дайындық жасау үшін тиімді қолданылады, ол шындықты ашады". Қазіргі заманғы киносыншысы Дэннис Шварц 2006 жылы фильмге ара-тура пікір берді: "Бұл бала кезінен бастап өміріне әсер ететін құпиясы бар әйел туралы психологиялық драма. Бұл соғыстан кейінгі барокколық мелодрама, көк үйдегі ағаш сатылардың сыңғырлаған дыбысы сияқты. Ол өте жасанды болды, тек аз ғана қызығушылық тудырды. Бұл қараңғы оқиға, көптеген ауыр мәселелермен толы. Басты кейіпкердің күрделілігі жақсы көрсетілген. Аналитик оның Миссис Уиллиске өш алу үшін ұрлық жасағаны туралы айтқандары, егер бетінше қарасақ, ақылға қонымды түсіндірме сияқты көрінді. "Медальон" сәнді болғанымен, мазмұны жеткіліксіз болды. Шатас болғанына қарамастан, мені оқиғаның мәнін білуге жетелейді. Бірақ мен оның себебін толыққанды түсіне алмадым".