Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Widen – Швейцариядағы Аргау кантонындағы Бремгартен округіне қарасты муниципалитет.
Widen is a municipality in the district of Bremgarten in the canton of Aargau in Switzerland.
Тарих
12 ғасырдың соңында "Вайда" деген поместье алғаш рет еске алынды, нақты жылы белгісіз. "Widen" атауы қазіргі түрінде 14 ғасырда пайда болды. Орта ғасырларда бұл поместье Габсбургтерге тиесілі болған. 1415 жылы Эйдгеноссендер Аргауды басып алды, содан кейін Виден Баден графтығына қарасты. 1798 жылдың наурыз айында француздар Швейцарияны жаулап алып, Гелветика Республикасын жариялады, онда Виден мен Эггенвиль қысқа мерзімді Баден кантонында бір муниципалитетті құрады. 1803 жылы Аргау кантоны құрылғаннан кейін Виден мен Эггенвиль бөлінді. Сол кезге дейін Виден туралы көп мәлімет жоқ, себебі құжаттардың көбі сақталмаған. 19 ғасырда Виден шағын ауыл болып қала берді. Көптеген кедей тұрғындары үйлерін тастап, эмиграцияға кетті. Босаған шаруашылықтарды Берн кантонынан келген протестанттар жаңадан иеленді. Сондықтан бүгінде, тек католик көрші ауылдарымен салыстырғанда, Виденде протестанттардың үлесі салыстырмалы түрде жоғары. 1902 жылдың 1 мамырында Бремгартен-Дитикон темір жолы құрылды және Мутшелен өткеліндегі станция арқылы Виден темір жол желісіне қосылды. 20 ғасырдың бірінші жартысында Виден шағын ауыл болып қала берді. Алайда, 1950 жылдан 1990 жылға дейін халық саны қарқынды өсе бастады, 1990 жылы Виденде 3918 адам тұрды. Кейіннен халық саны сәл төмендеді және қазір шамамен 3600 адамды құрап тұр.
At the end of the 12th century a manor called "Wyda" is mentioned the first time, there's no exact year. "Widen", in the way like it's written today, appears the first time during the 14th century. In medieval times, the manor belonged to Habsburg. 1415 the Eidgenossen conquered the Aargau and Widen then belonged to the Grafschaft Baden. In March 1798 the French conquered Switzerland and proclamated the Helvetic Republic, in which Widen and Eggenwil formed one single municipality in the short dated canton of Baden. After the foundation of the canton of Aargau 1803, Widen and Eggenwil were separated. Up to that time, there's not much known about Widen, because there are almost no documents left. During the 19th century Widen stayed a small village. Many poor inhabitants had to leave their homes and emigrated. The given up farms were freshly occupied by people from the canton of Bern, which were Protestant. That's why today, compared to its merely catholic neighbour villages, Widen has a relatively high percentage of Protestant inhabitants. On 1 May 1902 the Bremgarten Dietikon Bahn was founded and Widen was connected to the railway network, by a station on the Mutschellen pass. During the first half of the 20th century Widen stayed small. However, from 1950 to 1990 the population began to grow rapidly, in 1990 3918 people lived in Widen. The population then sank slightly and now it stays constantly at about 3600 people.
География
Виденнің 2006 жылғы мәліметтер бойынша аумағы бар. Осы аумақтың 44,8%-ы ауыл шаруашылығына пайдаланылады, ал 17%-ы орманмен жабылған. Қалған жердің 37,8%-ы құрылыстар мен жолдарға бекітілген, ал қалған бөлігі (0,4%) өнім бермейтін жерлерді (өзендер мен көлдерді) құрайды.
Widen has an area, as of 2006, of Of this area, 44.8% is used for agricultural purposes, while 17% is forested. Of the rest of the land, 37.8% is settled (buildings or roads) and the remainder (0.4%) is non productive (rivers or lakes).
Демография
Уайденнің халқы (2008 жылғы жағдай бойынша) 2008 жылы халықтың 12,0% -ын шетелдік азаматтар құрады. Соңғы 10 жылда (1997–2007) халық саны 4%-ға өзгерді. Халықтың көпшілігі (2000 жылғы жағдай бойынша) неміс тілінде сөйлейді (92,8%), екінші ең көп таралған тіл – итальян тілі (1,4%), ал үшінші – француз тілі (1,0%). 2008 жылы Уайденде 297 бала немесе халықтың 8,3% -ы 0 мен 9 жас аралығында, ал 372 жасөспірім немесе 10,4% -ы 10 мен 19 жас аралығында. Ересектер арасында 424 адам немесе халықтың 11,9% -ы 20 мен 29 жас аралығында. 30 мен 39 жас аралығындағылар – 416 адам немесе 11,7%, 40 мен 49 жас аралығындағылар – 534 адам немесе 15,0%, 50 мен 59 жас аралығындағылар – 597 адам немесе 16,7%. Егде саяхаттардың саны: 60 мен 69 жас аралығындағылар – 520 адам немесе халықтың 14,6% -ы, 70 мен 79 жас аралығындағылар – 274 адам немесе 7,7%, 80 мен 89 жас аралығындағылар – 125 адам немесе 3,5%, ал 90 жастан асқандар – 7 адам немесе 0,2%. 2000 жылы 116 үйде 1 немесе 2 адам, 613 үйде 3 немесе 4 адам, 710 үйде 5 немесе одан да көп адам тұрды. Үй шаруасындағы адамдардың орташа саны 2,39 адамды құрады. Барлығы 21 бос пәтер болды, бұл 1,3% бос тұру деңгейін көрсетеді. Жұмыс істейтін халықтың 18,7%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 57,2%-ы жеке көлікпен барады.
Widen has a population (as of ) of as of 2008, 12.0% of the population was made up of foreign nationals. Over the last 10 years (1997–2007) the population has changed at a rate of 4%. Most of the population (as of 2000) speaks German (92.8%), with Italian being second most common (1.4%) and French being third (1.0%). The age distribution, as of 2008, in Widen is; 297 children or 8.3% of the population are between 0 and 9 years old and 372 teenagers or 10.4% are between 10 and 19. Of the adult population, 424 people or 11.9% of the population are between 20 and 29 years old. 416 people or 11.7% are between 30 and 39, 534 people or 15.0% are between 40 and 49, and 597 people or 16.7% are between 50 and 59. The senior population distribution is 520 people or 14.6% of the population are between 60 and 69 years old, 274 people or 7.7% are between 70 and 79, there are 125 people or 3.5% who are between 80 and 89,and there are 7 people or 0.2% who are 90 and older. as of 2000, there were 116 homes with 1 or 2 persons in the household, 613 homes with 3 or 4 persons in the household, and 710 homes with 5 or more persons in the household. The average number of people per household was 2.39 individuals. There were a total of 21 empty apartments for a 1.3% vacancy rate. Of the working population, 18.7% used public transportation to get to work, and 57.2% used a private car.