Кіріспе

Қаржы саласында купон – облигация иесіне облигация шығарылған күнінен бастап оның мерзімі біткенге дейін алынатын пайыздық төлем. Купондар әдетте "купондық ставка" арқылы сипатталады, ол жыл ішінде төленген купондардың қосындысын облигацияның номиналды құнына бөлу арқылы есептеледі. Мысалы, облигацияның номиналды құны 1000 доллар болса және купондық ставкасы 5% болса, онда ол жыл сайын 50 доллар көлемінде купон төлейді. Әдетте, бұл әрқайсысы 25 доллардан тұратын екі жарты жылдық төлемнен құралады.

Тарих

"Купон" терминінің пайда болуы бондылардың тарихи түрде иесіне жататын сертификаттар түрінде шығарылуымен байланысты. Сертификаттың физикалық иелігі меншік құқығын растайтын дәлел саналды. Сертификатқа жоспарланған әрбір пайыздық төлем үшін бірнеше купон басылды. Купонның төлеу мерзімі келгенде, иесі оны жыртып алып, төлемді алу үшін ұсынатын (бұл "купонды кесу" деп аталатын амал еді). Сертификатта сондай-ақ талон деп аталатын құжат та болады, оны (купондардың бастапқы тобы қолданылғаннан кейін) жыртып, жаңа купондар тобымен алмастыруға болады.

0-купонды облигациялар

Барлық облигацияларда купондық төлемдер болмайды. Нөлдік купонды облигациялар – купондық мөлшерлемесі 0% болатын және купондық төлемдерді жүзеге асырмайтын облигациялар. Мұндай облигациялар тек бір рет төлем жасайды: мерзімі келгенде номиналды құнын төлейді. Әдетте, облигация иесіне ақшаның уақыт құнын өтеу мақсатында, нөлдік купонды облигацияның бағасы мерзіміне дейін кез келген сатып алу күнінде оның номиналды құнынан төмен болады. Еуропалық мемлекеттік қарыз дағдарысы кезінде кейбір нөлдік купонды мемлекеттік облигациялар номиналды құнынан жоғары бағамен сатылды, себебі инвесторлар осы инвестициялардың қауіпті пана мәртебесі үшін премия төлеуге дайын болды. Баға мен номиналды құн арасындағы айырмашылық облигация иесіне облигацияны сатып алудың мағынасын беретін оң кіріс әкеледі.