Кіріспе

Мале Махадешвара Бетта (Kannada: ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ) – Оңтүстік Карнатаканың Чамараджанагар ауданындағы Ханур талугында орналасқан қасиетті қала. Ол Майсурудан шамамен 150 км, ал Бенгалурудан 210 км қашықтықта жатыр. Ежелгі және қасиетті Шри Мале Махадешвара ғибадатханасы – Махадешвараның өмір сүрген, Сидда ретінде емдеумен айналысқан, жеті төбе және оның төңірегіндегі адамдарға ахимсаны үйреткен қасиетті орын. Бұл жерге Карнатака және Тамил Наду штаттарынан жүздеген мың зыяратшы келеді. Қазіргі ғибадатхана төңірегіндегі жерлерге қоса, ғибадатхананың Талабетта, Халейру және Индиганатта ауылдарында да жерлері бар. Тығыз орманның ішінде орналасқан бұл ғибадатханаға қажылар ғана емес, табиғатты сүйетін адамдар да келіп, демалады. Таудың биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 3000 фут. Жунже Гоуда – Чамраджанагара ауданының Ханур талугындағы Мале Махадешвара ғибадатханасын салған белгілі шебер. Ол Куруба Гоуда қауымынан шыққан жер иесі және Шри Махадешвара Свамидің ізбасары болған. Шри Махадешвара Тәңірдің Шиваның кірмегені екеніне сенеді. Тарихи мәліметтерге сүйенсек, Махадешвара 15 ғасырда өмір сүрген. Ол шамамен 600 жыл бұрын осы жерге келіп, тәухид жасаған және Гарбха Гудиде табынылатын линга өзін-өзі білдіретін (сваямбху) нысан екеніне сеніледі. Шри Мале Махадешвара Свами "Хули Вахана" (көлік ретінде жолбарыс) деп аталатын жолбарысқа мініп, Бетта төңірегінде көптеген кереметтер жасап, онда тұратын халықты және әулиелерді құтқарған. Шри Махадешвараның кереметтері кейде ауыл тұрғындары жанапада стилінде әндейді.

Махадешвараның тарихы

Аңыз бойынша, Мале Махадешвара Адижамбава кула Кали Югасында дүниеге келген. Сол кезде Махадешвара Иесі Куруба Гоуда кастасының бай жер иесі және Бередевара құдайының құрметіне ие болған Джунже Гоуданың үйіне барған. Сол жерде ол Джунже Говданы өзінің құдіретіне сендіру үшін кереметтер жасап, ақырында Джунже Говданы өзінің ізбасарларына айналдырды. Джунже Гоуда Махадешвара таулы аймағында, Шығыс Карнатакада салынған барлық ғибадатханалар үшін жауапты деп саналады. Бірақ Джундже Гауданың отбасы әлі күнге дейін Ханур талугтағы Кадамбур деген ауылда тұрады, Шамаранжар ауданында. Дәстүр бойынша, аңызға сәйкес, жеті шың бар: Анумале, Дженумале, Канумале, Пачхемале, Паваламале, Понахимале және Конгумале. Осы жеті шың бірігіп Мале Махадешвара Беттасын құрайды. Бұл жерде Махадешвара Иесі осы аймақтың діни және мәдени істерін бақылау үшін мут орнатқан деседі. Сондай-ақ, ол өзінің кереметтері арқылы таулы тайпаларды рухани жағынан оятып, көтеріп, оларды шәкірттері еткен де айтылады. Осы отбасылардан шыққан адамдар Махадешвара ғибадатханасының мұрагерлік "аршаларына" айналды. 1953 жылы Мадрас үкіметіне тапсырылғанға дейін ғибадатхананы басқару мен басқару Шри Салур Муттімен жүргізілді, оны Махадешвара Иесінің өзі құрған. Карнатака штаты құрылғаннан кейін храмдарды басқаруды Музрая департаментімен Карнатака үкіметі тағайындаған сенімгерлік комитет жүзеге асырады.

Туризм

Мале Махадешвара төбелері Шамаржанагар ауданының танымал туристік орнына айналды. Төбе жақсы дамыған, асфальтталған жолдары мен плитка төселген жаяу жолдары бар. Саяхатшылар демалыс кезінде виллаларды жалдауға болады. Мұнда түрлі ескеқыстар мен құдайға арналған заттар сататын көптеген дүкендер бар. Шамамен 50 жыл бұрын бұл жерге жол болған жоқ. Адамдар жаяу барып келген. Қазір Карнатака және Тамил Надудан автомобиль жолдары бар. Күн сайын осы бағыт бойынша 100-ден астам автобус қатынайды. Бұл аймақта тарихи маңызы бар көптеген орындар бар, оларға жандар жиі зиярат етеді. Мале Махадешвара ғибадатханасына бару Антаргангаға (әдеби мағынасында – "мол көзден ағып шыққан өзен") қасиетті суға шомылумен бірге жүреді.

Қамсале

Ән мен бидің түрі – қамсале. Қамсале Шиваға табыну дәстүрімен тығыз байланысты. Тек Махадешвараға өмірін арнауға ант бергендер ғана қамсале орындауы керек. Бұл би – «дикша» немесе анттың бір бөлігі және оны ұстаз немесе рухани көшбасшы үйретеді. Қамсале шеберлері сауатсыз, жазба әдебиеттері жоқ. Олар әндерді ауызша үйренеді. Олар «Дипавали», «Шиваратри» және «Угади» мерекелерінде Махадешвара Беттада өткізілетін жәрмеңкелерге қатысады. Сондықтан Махадешвара Бадавара девару Мадаппа деп те аталады. «Челлидару Маллигея» – Махадешвара құдайына деген құлшыныс пен табынуды суреттейтін танымал халық әні.

Эпикалық

Махадешвараның эпостық тарихында әулиенің өмірі мен кереметтері баяндалады. Эпостың сыртқы құрылымы жалпы үнді Рамаянасына ұқсайды: Шива жер бетінде Махадешвара ретінде Шраванасура ("Құтқарушы ретінде Батыр" мотиві) деп аталатын зұлым патшаны жою үшін өмірге келеді. Эпостың жеті бөлімі бар; әдетте, тыңдаушылардың немесе демеушінің талғамына сай белгілі бір бөліктер ғана оқылады. Алайда, бүкіл эпосты кейбір қажылар Махадешвара Беттадағы жыл сайынғы жәрмеңкеге бара жатқанда оқиды; және ол жеті күн қатарынан созылуы мүмкін. Эпостың (бір оқырманы бар нұсқасы) жеті бөлімі бар. Дәстүрлі тілектерден кейін, бірінші бөлімде Махадешвараның мінсіз дүниеге келуі, балалық шағы және рухани ізденісі туралы айтылады. Екінші бөлімде Махадешвараның бай куруба Гоуда Джундже Гоуданы өзінің адал ізбасары етіп, жеті Беттада ғибадатхана салуға қалай шақырғаны баяндалады. Келесі бөлім зұлым патша Шраванасураның жойылғандығына арналған. Содан кейін "Санкама кате" атты ең ұзақ және құпиялы эпизодқа тоқталамыз. Бұл эпизод "Санкама" деп аталатын мақтаншақ әйелдің күйзелісін және оның ізгі әйел ретінде ар-ұятын сақтау үшін сәтті басып өткен сынақтарын көрсетеді. Бесінші эпизод, сәл комедиялық үнде, "Бевинатти Калама" деп аталатын, мақтаншақ және қисық әйелдің өрлеуі мен құлдырауын бейнелейді. Соңғы алдындағы эпизодта Махадешвараның қарапайым, Құдайдан қорқатын екі адамды, Мүғая мен оның әйелін, өзінің адал дін отбасы ретінде қалай иеленгені баяндалады. Мүғая отбасынан Махадешвараның немересі туған. Соңғы бөлімде, дәстүрлі батамен аяқталудан басқа, бүкіл эпостың қысқаша мазмұны беріледі.

Флора мен фауна

Мале-Махадешвара таулы аймағы паломниктік орталықтан өзге, сандал ағашы мен бамбукқа бай үлкен орман алқаптарына ие. Бетта және аңғарлардың ландшафты Поначиде мәңгі жасыл орманнан бастап, көбінесе құрғақ жапырақты орманға дейін әртүрлі орман түрлерімен жабылған. Мале-Махадешвара ормандарында әртүрлі жануарлар, құстар мен жорғалаушылар мекендейді, олардың саны да көп. Пилдер ең көп кездесетін түр. Соңғы есептерге сәйкес, Бандипур Ұлттық саябағын қоса алғанда, ауданда 2500-ден астам пил бар. Бұл аймақта және оның төңірегінде гварь (үнді бизоны), самбар, дақты бұғы, шакал, жалқоо аю, шошқақұйрық сияқты жануарларды жиі кездестіруге болады, сонымен қатар жолбарыс, леопард және жабайы иттің сирек кездесетін түрлерін де көру мүмкіндігі бар. Мале-Махадешвара қорық ормандарының ауданы шамамен 39361,45 гектарды құрайды, және Поначи, Комбадики, Коккеборе, Доддане, Токере, Тулсикере, Пудуру ауылы, Тамбади көшесі немесе Тамбадигере, Палар, Гопинатхам, Индиганатта сияқты бірнеше кішкентай ауылдар қорық ішіндегі еншілер ретінде орналасқан. Бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауынша, 2012 жылдың 15 желтоқсанында өткен Карнатака Жабайы табиғат басқармасының бесінші отырысында Коллегала таулы аймағының ормандық бөлігінің (90,618.75 гектар) Мале-Махадешвара жабайы табиғат қорығы деп жариялануы туралы шешім қабылданды. Отырыс төрағасы болған сол кездегі бас министр Жағадиш Шеттар 2013 жылдың 7 мамырында 1972 жылғы «Жабайы табиғатты қорғау туралы» заңның 26А (I) (Б) тармағына (2006 жылғы өзгерістермен) сәйкес бұл шешімді бекітті. Алайда, бұл ақпарат әлі күнге дейін Карнатака Орман департаментінің сайтында жарияланбаған.