Кіріспе

Бри-сюр-Марн (bʁi syʁ maʁn, сөздерінше, Марн өзеніндегі Бри) – Франциядағы Париждің шығыс маңындағы Валь-де-Марн департаментіндегі коммуна. Ол Париждің орталығынан шамамен [қашықтық] қашықтықта орналасқан. Бри-сюр-Марн коммунасы – Марне-ла-Валле қалаларының бірі және Ұлы Париж Метрополиясының (Métropole du Grand Paris) құрамына кіреді.

Тарихқа дейінгі және ерте тарих

Bry атауы кельт тіліндегі Briw сөзінен шыққан, ол көпір немесе өзенден өту орны деген мағынаны білдіреді. Бұл аймақта неолит дәуірінен бері адамдар қоныстанған. Қаланың елтаңбасындағы ұраны "Moult viel que Paris" – бұл ескі француз тілінде "Парижге қарағанда әлдеқайда көне" дегенді білдіреді. 1903 жылы археолог Адриен Ментьенн 15 мың жыл бұрын өлген ірі малдың сүйектерін тапты. 1982 жылы Брайдағы мектеп алаңынан б.з.д. V ғасырда қайтыс болған әйелдің қаңқасы табылды. Қазір ол қалалық мұражайда сақталуда. Сол ғасырдан бастап, қазіргі Брай тұрған жерде адамдар тұрақты түрде қоныстанды. 1886 жылы керамикалық бұйымдар, галл және франк қару-жарағы, күміс және алтын әшекейлер, сонымен қатар галл дәуірінен Меровингтер дәуіріне дейінгі монеталар табылған некрополь ашылды. Брай қаласы туралы алғашқы жазбаша мәлімет 861 жылы король Карл Тоқал қол қойған жарлықта кездеседі. Алғашқы шіркеу 1130 жылы салынған.

Феодалдық дәуірден қазіргі заманға дейін

1404 жылы король Карл VI-ның туысы Роберт де Шатильон Брайдың феодалы болды. Оның қамалы қазір сақталмаған, нақты орналасқан жері белгісіз. Брайдың қазіргі шатосы 1690 жылдары салынды. 1866 жылы ол қала әкімдігіне айналды. 1870 жылғы франко-пруссия соғысынан кейін қайта жаңартылды. 1926 жылы Брайға теміржол келді, одан кейін 1970 жылы тас жол және 1977 жылы RER (жедел транзиттік теміржол) салынды. Қалалық аурухана 1936 жылы салынды.

Дагердің диорамасы

Брайдің ең қымбатты туындысы – Луи Дагер салған диорама. Сурет күннің өтуімен өзгеріп, күндізгі жарық пен түнді шағылыстырады; суреттегі шамдар түнде жанады. Ол жергілікті шіркеуде сақтаулы тұр.

Көлік

Брай-сюр-Марн Париж RER A желісіндегі Брай-сюр-Марн станциясы арқылы қызмет көрсетеді.

Халықаралық қатынастар

Қала 1973 жылдан бері Англияның Гертфордшир округындағы Савбриджворт және Германияның Мюсбург-ан-дер-Исар қалаларымен қалалық байланыс орнатып келеді.

Ұйымдар

Ұлттық аудиовизуалдық институттың бас кеңсесі осы коммунада орналасқан.