Кіріспе

1965 жылы Сейжун Судзуки түсірген фильм. «Жазғы әйелдің хикаясы» (春婦伝) – Сейжун Судзуки режиссерлік еткен 1965 жылғы жапондық романтикалық соғыс драмасы. Фильм Тайжиро Тамураның әңгімесі негізінде түсірілген, ол Судзуки сияқты бұрын соғыста қызмет өткерген.

Сюжет

Сүйіктісінің өзі сүймейтін әйелге үйленгені үшін көңілі қалды, жезөкше Харуми қаладан Маньчжуриядағы алыстағы жапондық форпостына барып, Қытай-жапон соғысы кезінде "салтанатты үйде" немесе жезөкше үйінде жұмыс істейді. Сол жердегі командалық адъютант жаңа қызды бірден ұнатады, бірақ ол офицердің көмекшісі Микамиге қызығады және оны жақсы көреді. Алғашында ол қызға менмен және немқұрайды қарайды, бұл қызды ашуландырады, бірақ олар ақырында бір-біріне тартылады. Қызды аскер қызметкері қорлап, онымен ойласып, Микамидің қолына отырады. Олар жасырын қарым-қатынас жасайды, бұл екеуі үшін де қауіпті. Қытай партизандары шабуылға түсіп, Миками қазбада ауыр жарақат алады. Харуми оған жүгіріп келеді, ал екеуін де жау ұйқысы кеткен кезде тұтқынға алады. Қытайлықтар оның жараларын емдеп, онымен бірге әскери тұтқын ретінде кетуге мүмкіндік береді. Миками олардың ұсынысынан бас тартып, ол тұтқындалмауға міндетті екенін айтады, ал Харумидің араласуы ғана өзін-өзі өлтіруден сақтайды. Жапондықтардың күзетінде болған Харуми қайтадан жезөкшеханаға жіберіледі, ал Миками әскери соттың алдында сотталып, қорлықпен өлімге кесіледі. Харуми адъютантқа мейірімділік сұрап жалбарынады, бірақ ол оны таба алмайды. Қару-жараққа тағы бір шабуыл кезінде Миками Харумидің көмегімен қашып құтылады, бірақ онымен бірге қашудың орнына, өзін және батальонының ар-намысын қалпына келтіру үшін өзін-өзі жарылтуға шешім қабылдайды. Ол оған секіріп түседі де, екеуі бірге қалады.

Өндіріс

1950 жылы Тамураның оқиғасы «Таң атқанда қашу» атты романтикалық фильмге айналдырылды, сценарийін Акира Куросава жазды, режиссерлік жұмысын Сэнкичи Танигучи жүзеге асырды. «Никкацу» адаптациясы үшін Судзуки соғыс жылдарындағы майдандағы жеке тәжірибесіне сүйене отырып, жағдайды және мінез-құлқын шынайырақ бейнеледі. «Фильмде көрсетілген мен нақты жағдай арасында үлкен айырмашылық жоқ деп ойлаймын», - деді Судзуки 2005 жылғы сұхбатында. Жапон соғыс фильмдерінің көпшілігі сол дәуірді трагедиялық тұрғыдан көрсеткенімен, Судзуки өзінің фильміне абсурдтық атмосфераны енгізді. Оның соғыс кезеңіндегі әскери тәжірибе туралы пікірі бойынша, қаталдықтан бөлек, ол «күлкілі де, абсурдты» болды. Судзуки Қытайда түсірілім алаңдарында түсіре алмады, сондықтан студиялық декорациялар мен Жапониядағы ұқсас жерлер пайдаланылды. Керісінше, Харуми Қытайдың Тяньцзинь қаласынан шығып, жапондық сүйіктісі тастап кеткеннен кейін, өз еркімен жұбаныш әйелдер жүйесіне қатысты. «Оның жұбаныш әйел болуға тез шешімі, бұл конвейерлік модельдегі жезөкшелік, кек алуға бағытталған әрекет сияқты, егер ол «Менің не істегенімді білгенде өкінетін болар» десе. Судзукидің Харумиді ерікті етіп көрсетуі оның кейіпкерін қалыптастыруға көмектеседі және оқиғаға драмалық шиеленіс қосады, бірақ «өз еркімен жұбаныш әйел болған жағдайлар сирек кездеседі». Харумидің оқиғадағы рөлі мен жапон армиясының барлық өкілдерімен қарым-қатынасы тарихи нақтылықтан ауытқуда және асыра көрсетілген. Тарихшылар Жапониядағы жұбаныш әйелдерге олардың тағдыры мен жағдайлары туралы шешім қабылдауға мүмкіндік берілмегенін мойындайды. «Әскери жұбаныш әйелдері» – бұл жапон әскерилерінің бақылауында белгілі бір мерзімге құқықтарынан айырылған және жапон әскери қызметкерлерімен сексуалдық қатынасқа мәжбүр болған әйелдер еді. «Проститутканың тарихы» әртүрлі елдерден келген жұбаныш әйелдердің күрделілігін ескермейді, өйткені жапон әскерилері мен олармен байланысты тараптар Корея, Тайвань, Қытай және басқа да көптеген аумақтардан әйелдерді іздеді. 1994 жылы жарияланған мақалада Билл Михалопулос әйелдердің тарихи үнсіздігін және жұбаныш әйелдерінің шыққан мәдениеттерін елемеуді түсіндіреді. «Мен әйелдерді қанаушы топ ретінде қарастыратын тұжырымдамаларға қарсы емеспін, бірақ мен әдетте бір мәдениет ретінде біріктірілген әйелдер арасындағы тарихи және географиялық айырмашылықтарды маңызды деп санаймын». Судзукидің фильмінде жұбаныш әйелдерге олардың ұлтына қарай түрліше қарау көрсетілмейді. Харумидің Тяньцзинь (Қытай) қаласынан екенін тіпті ұмытуға болады, өйткені оның өмірбаяны мен жапон жұбаныш әйелдер жүйесіне қалай кіргені туралы ақпарат өте аз. Харуми кейіпкерін дамытудан басқа, Судзукидің жапондық әскери бекетін және жұбаныш әйелдердің тұру жағдайларын бейнелеуі де тарихи жағынан толыққанды емес. Фильмнің бірінші тоқсанында Харуми және басқа бірнеше жұбаныш әйелдері бір-бірімен және төменгі шендегі сарбаздармен бейресми түрде әңгімелеседі. Мұндай қарым-қатынастар қатаң әскери бақылаудағы жұбаныш әйелдер үшін мүмкін емес еді. Жұбаныш станцияларының қатаң бақылауында Харуми мен Миками лейтенант Наритамен ұйықтағаннан кейін бірнеше минуттан кейін бос бөлмеде жасырын кездесе алмайтындығы да күмәнді, өйткені «проституткалардың жезөкшелікпен айналысуына тыйым салынған». Олардың қарым-қатынасы Судзукидің баяндауының негізгі бөлігі болғанымен, оның даму жағдайлары тарихи нақтылықтан ауытқуда.

Қабылдау

Бұл кезде Судзуки студиясы Никкацумен үнемі келіспеушілікте болды. Оған жоба беріліп, оны кәсіби түрде түсіруді күтетін, бірақ ол үнемі студияның наразылығын тудыратын стильдік ерекшеліктер мен реализм деңгейін енгізе беретін. Судзуки бастапқыда "B фильмдер режиссері" ретінде сыншылардың назарына ілікпеді. 1965 жылға қарай, кейбір сыншылар оның стилін байқап бастады, бірақ бұл фильмге сын пікірлер өте қарама-қайшы болды, көбінесе көңіл көншітпейді. Осы жағдайда Тамураның әңгімесінің алғашқы нұсқасы адалдығымен (қызметкерлер "ойын-сауықпен айналысатын қыздар" еді, "жайдарман әйелдер" емес) және романтикалық бағытымен еректелді, ал Судзуки жапон әскери өмірінің ұятты жағын әлдеқайда шынайы бейнеледі. Сыншы Тадао Сато көптеген фильмдер жапондықтарға тән терең ойлау және тыныш мінезді дәстүрлерді көрсететінін айтты, бірақ Судзуки сонымен қатар "толыққандай қарсы – өте тәртіпсіз және ойсыратып жіберуші басқа дәстүрді" сахналады. Бұл және сексуалдық пен садизмнің экрандағы шынайы бейнеленуі көрермендердің ықыласын жеңе алмады.

Үй медиасы

"Проститутканың тарихы" "Критерий жинағының" бөлігі ретінде DVD форматында жарық көрді.