Кіріспе

Охай желісі, бұрын Охай өндірістік желісі деп, ал одан бұрын Ваирио тармағы және Охай теміржол басқармасының желісі деп аталған, Жаңа Зеландияның Саутленд аймағындағы 54,5 км ұзындықтағы тармақ теміржол желісі. Ол 1882 жылы ашылды және Саутлендтегі қалған екі тармақ желісінің бірі, сондай-ақ елдегі санаулы тармақтардың бірі болып табылады. Ваириодан бірнеше шағын, жеке меншік теміржолдар таратылды; олардың арасында Охайға дейінгі желі бастапқыда Охай теміржол басқармасымен салынды және 1990 жылдан бастап Жаңа Зеландия теміржолдарымен пайдаланылды, ал 1992 жылы ұлттық желіге енгізілді.

Уарио филиалы

Туатапере тармағының Ривертон бөлімімен шамамен бір уақытта салынған Уайрио тармағы Туатапере тармағынан Торнбериден бөлінді, онда бұрынғы торап бастапқыда Инверкаргиллге емес, Ривертонға қаратылған, бұл дамытушылар Ривертонды аймақтың басты порты деп есептеген болуы мүмкін. Бұл теміржол жаңа жерлерді игеру және ауыл шаруашылығына пайдалану, сондай-ақ көмір кендеріне қол жеткізу үшін салынды. 1879 жылы Отатауға, ал 1882 жылдың 3 наурызында Ваириоға дейін ашылды, онда ол жеке теміржолдармен қосылды. 1978 жылы Туатапере тармағы жабылғанда Торнбериден Макареваға дейінгі бөлігі Уайрио тармағының құрамына енді, ал 1982 жылы Кингстон тармағының жабылуы Инверкаргиллге дейінгі жалғасқан желі де осы тармаққа қосылғанын білдірді. Бұл соңғы теміржол Жаңа Зеландиядағы ең көне теміржолдардың бірі болып табылады; ағаш рельстермен салынған, ол 1864 жылы пайдалануға берілді.

Ваириодан жекеменшік көмір желілері

Ваириодан тыс жеке теміржол желілерін дамыту біршама күрделі болды. Біріншісі Ваирио тармағы ашылғаннан кейін көп ұзамай құрылды және жақын орналасқан Nightcaps қаласындағы Nightcaps Coal Company үшін 3 км-ден астам жеке меншікке тиесілі кеңейтім болды, оны Теміржол департаменті басқарды. 1909 жылғы Охай аймағындағы жолдар 1925 жылы Охай теміржол кеңесінің басылымдарында «өте нашар» деп сипатталды; аймақта маңызды көмір кен орындары болғанымен, көмірді қысқа қашықтықтағы Nightcaps теміржолына тасымалдау қиын және тиімсіз болды. Осы себепті Ваириодан тағы бір желі ұсынылды, бірақ кешігулер мен келіссөздер оның 1914 жылдың маусым айына дейін ашылмауына себеп болды. Бұл желі Wairio Railway & Coal Company (WR&CC) компаниясымен басқарылды және Охайдың оңтүстігіндегі Моретаун қаласындағы екі қосымша шахтаға қызмет етті, бірақ Nightcaps теміржол желісі сияқты, Охай шахталарына тиімді қол жеткізуді қамтамасыз етпеді. Сондықтан үшінші желі қажет болды. WR&CC желісі салынып жатқанда, Охайдың кеншілік мүдделері бірігіп, үкіметке WR&CC желісін сатып алып, оны Охайға дейін кеңейту туралы петиция ұсынды. Алайда, бұл ұсынысты қолдайтын аргументтер 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде парламенттік комиссияға ұсынылды және ұсынысты одан әрі қарау кейінге шегерілді. Бірақ сол жылы Жергілікті теміржол заңы қабылданды және Nightcaps Coal Company және Nightcaps-тағы басқалардың қарсылығына қарамастан, 1916 жылдың 4 мамырында Охай теміржол ауданы жарияланды. Бұл ауданды жариялауда Охай теміржол кеңесі жаңа теміржол салу алдында WR&CC желісін сатып алуы керек деген талап қойылды. Сатып алу мәселесі өтемақы сотына жіберілді және 19 862 фунт стерлинг 6 шиллинг және 6 пенни төленгеннен кейін, Охай теміржол кеңесі 1917 жылдың 22 маусымында WR&CC желісін өз бақылауына алды. WR&CC-ден алынған жол төмен стандарттағы ормандық трамвай сияқты салынған, тұрақты желі ретінде қанағаттандырмас еді. Оны тіпті Охайға дейін ұзарту мүмкін болмады, бірақ 1919 жылы Моссбанк ауданындағы кендерге қызмет ету үшін 1 5/8 мильге дейін кеңейтім ашылды. 1918 жылы Ваириодан Охайға тікелей үшінші желі салу туралы ұсыныс жасалды, ол Nightcaps бөлігі саналған Морли ауылынан өтуді көздеді. Nightcaps Coal Company желіні салуға қарсы болды, бірақ екі комиссия өткізілгеннен кейін келісім берілді және құрылыс 1919 жылдың шілдесінде басталды. Бірінші бөлігі 1920 жылдың 1 қыркүйегінде Тинкерсқа дейін трафик үшін ашылды, бірақ жер бедерімен байланысты қиындықтарға байланысты ол 1924 жылдың желтоқсанына дейін Охайға дейін аяқталмады және жаңа жылда трафик үшін ашылды. 1934 жылы желі Ваириодан 19 шақырым қашықтықта орналасқан Birchwood соңғы стансасына жетті. Теміржол ұлттық стандарттарға сәйкес салынғандықтан, Охай теміржол кеңесі оны Те-Анау және Манапури көлдеріне қарай солтүстікке бағыт ретінде үкіметке сатып алуды ұсынды, бірақ бұл жоспар іске аспады.

Операция

Ваирио филиалынан жүк пойыздары көбінесе өнеркәсіптік мақсатта жұмыс істесе, жолаушылар желі ашылғаннан бастап 20-шы ғасырдың басына дейін Ваириодан Инверкаргиллге тасымалданды. Ескі WR&CC желісінің тозуына байланысты, Темір жол департаменті 1924 жылдың 31 желтоқсанынан кейін өз вагондарын осы желіде пайдалануға рұқсат бермейтінін мәлімдеді. Сондықтан 1925 жылдың қаңтарында Охайға бағыт ашуы сәттілікке байланысты болды, себебі ол бұрын WR&CC бағытын пайдаланған кен орындарынан жүк тасымалдауға мүмкіндік берді. Кейін 1925 жылы Nightcaps Coal Company жұмысын тоқтатты және оның темір жол желісі Темір жол департаментіне өткізілді, ол 1926 жылы оны бұзды. Охай темір жол кеңесі бастапқыда бір С және екі FA класты локомотивтер, кейін X класты тендерлік локомотив және WAB класты танк локомотивтерімен алмастырылған, Темір жол департаментінен сатып алынған локомотивтерді пайдаланды. 1960 жылдары дизельдік локомотивтер пайда болғаннан кейін DSA класты сияқты кішкентай дизельді локомотивтер, содан кейін DJ класты локомотивтер қолданылды. 1990 жылдардың басында Охай желісі ұлттық желіге қосылды және Ваириодан берігі желі Охай өнеркәсіптік желісі деп аталды. Осы кезеңнен бастап желіде қолданылатын қозғалтқыш күші Инверкаргиллден пойызды тарту үшін қолданылатын күшке ұқсас болды. Қазіргі уақытта Инверкаргиллден әр жұмыс күні сайын бір пойыз жүріп қайтады, Охайға сағат 9:30-да келіп, екі сағаттан кейін кетеді. Бұл қызмет қажет болған жағдайда сенбі және жексенбі күндері де жұмыс істейді. 2007 жылдың маусым айында Саутленд аудандық кеңесі Отаго аймақтық жер көлігі стратегиясының аясында Охай желісін жаңарту және оны ірі жүк тасымалы үшін жолға қолайлы балама ретінде сақтау туралы қаулы қабылдады. 2008 жылдың 15 мамырында Fonterra және Eastern Coal Holdings компаниялары Охай/Найткэпс ауданындағы Takitimu кенінен Fonterra компаниясының Clandeboye сүт зауытына көмірді тасымалдауды жалғастыру туралы келісімге келді. Осы жаңа келісімшарт бойынша Охай желісі жыл сайын шамамен 120 000 тонна көмір тасымалдайтын болады. Жаңа темір жол жүк түсіру жүйесі сияқты инфрақұрылымдық жаңартулар жүргізілгеннен кейін келісімшарт 2008 жылдың 1 қыркүйегінде күшіне енді. Оны орындау үшін күніне 550 тоннаға дейін көмірді пойыздар шығарады. 2011 жылы KiwiRail желіні қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді, үлкен көпірлерді нығайту және рельстерді ауыстыру жобаларын жүзеге асырды, бұл үлкен, ауыр, контейнерлік көмір пойыздарының жұмыс істеуіне және жылдамдықты арттыруға мүмкіндік берді. Бұл жұмыс 2012 жылдың соңында аяқталды. 2021 жылдың 11 қаңтарында Торнбери мен Макарева арасындағы Райтс Буш қаласында екі бос көмір контейнерін тасымалдаған сегіз вагондан тұратын жүк пойызы жолдан шығып кетті. KiwiRail жолды жөндеуге шамамен бір апта уақыт кетеді деп күтті. Жолдан шығудан кейін KiwiRail және Bathurst Resources желіні күтіп ұстауға және жолды жаңартуға 5,2 миллион доллар жұмсайтыны туралы келісімге келді.