Марко Цепенков: болгар фольклорисі, македониялық түбірі бар. Өзінің және тілінің болгар екенін айтқан. Македондық тарихнамада македон жазушысы ретінде қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марко Костов Цепенков (болгар және; 1829 – 1920) – Осман Македониясынан шыққан болгар фольклорисі. Өзінің замандастары арасында ол өзін, отандастарын және тілін болгар деп есептеген. Ол Прилеп қаласында дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның туған тілі жаңадан қалыптасқан македон тілінің бір бөлігі ретінде қайта жіктелді, ал кейіннен дамыған македондық тарихнама бойынша ол македондық жазушы және ақын ретінде танылды. Бірақ, македондық зерттеуші, Скопьедегі «Марко Чепенков» фольклор институтының директоры Блаже Ристовскийдің сөзіне сәйкес, Цепенковтің өзін македондық деп көрсеткен ешқандай құжат жоқ.
Marko Kostov Tsepenkov (Bulgarian and ; 1829 – 1920) was a Bulgarian folklorist from Ottoman Macedonia. In his own time, he identified himself, his compatriots and his language as Bulgarian. He was born in Prilep. After WWII, his native dialect was reclassified as part of the newly codified Macedonian language, and according to the subsequently developed Macedonian historiography, he was an ethnic Macedonian writer and poet. Nevertheless, according to the Macedonian researcher Blaže Ristovski, who was director of the Institute of folklore "Marko Cepenkov" in Skopje, there is no document where Tsepenkov presented himself as an ethnic Macedonian.
Өмірбаян
Оның отбасы жақын маңдағы Ореовец ауылынан Осман империясының Прилеп қаласына көшіп келді. Оның әкесі Коста 1829 жылы Прилепте туғанға дейін Крушевода біраз уақыт тұрған. Әкесі саяхатшы болғандықтан, Цепенковқа саяхаттау мүмкіндігі туды. Ол Охрид пен Стругада өмір сүрді және он төрт жасқа келгенге дейін елдің басқа да жерлерін аралады. Цепенков кішкентай грек мектептерінде білім алды. 1844 жылы Прилепке көшіп келген ол екі жыл бойы хажы поп Константин Димков пен әкесі Алексаның жеке мектебінде оқыды. Ол тігінші де болды, дүкенде жұмыс істегенде көптеген адамдармен танысып, олардан халық ертегілерін естіді. Цепенков өте жақсы әңгімешіл болды және көптеген халық ертегілерін білді. Содан бері ол халық ертегілері мен басқа да фольклорлық шығармаларды жинаумен айналысты. 1857 жылы Цепенков Прилепте мұғалім болып жұмыс істеді. Димитар Миладиновпен кездескеннен кейін ол әндер, әңгімелер, жұмбақтар және тағы басқа халық шығармаларын жинауды күшейтті. Өзінің өмірбаянында айтқанынша, ол сол кезде 150-ден астам әңгіме білген және аптасына бір-екі әңгіме жазатын. Марко Цепенков болгар ұлттық жаңару дәуірінің басқа да өкілдерімен, мысалы Кузьман Шапкарев пен Мефодий Кусев сияқты фольклорды жазып алған адамдармен байланыста болды. Оған Георгий Раковский, Васил Чолаков, Иван Бласков және Димитар Матовтың еңбектері әсер етті. 1888 жылы ол отбасымен Софияға көшіп келді және өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Мұнда профессор Иван Шишманов оны қолдады, ол оның жазбаларын "Халық рухының шығармалары жинағы" (СБНУ) бірнеше томына енгізді. Бұл жинақта, 1900 жылға дейін жарық көрген, көптеген ертегілер мен аңыздар, әндер, көптеген сенімдер мен қарғыстар, түс жорулар, сиқырлы формулалар, әдет-ғұрыптар, мақал-мәтелдер, жұмбақтар және балалар фольклоры жарияланды. 1896-1911 жылдары ол шамамен 10 өлеңін және "Кене воивода" пьесасын жариялады, бұл оның шығармашылық және әдеби өкіміне куә болды. Ол сонымен қатар патриоттық тақырыптағы онға жуық ән және "Автобиографиясын" жазды. Цепенков өз отандасы, сол кезде Стара-Загора митрополиті Мефодий Кусевпен тығыз қарым-қатынаста болды. 1920 жылы Софияда қайтыс болды.
His family moved to the town of Prilep in the Ottoman Empire from the nearby village of Oreovec. His father, Kosta, lived in Kruševo for some time before Marko was born in 1829 in Prilep. Since his father was a traveler, Tsepenkov earned the opportunity to travel. He lived in Ohrid and Struga and visited other places in the country by the time he was fourteen. Tsepenkov was educated in small Greek schools. In 1844 he moved to Prilep, where he attended the private school of Hadji pop Konstantin Dimkov and father Aleksa, for two years. He also became a tailor and while working in the shop he met a lot of people who would tell him folk stories. Tsepenkov was also a good narrator and knew a lot of folk stories. Since then he became a collector of folk stories and other folk works. In 1857 Tsepenkov was a teacher in Prilep. After he met Dimitar Miladinov he started collecting more and more folk works: songs, stories, riddles, and others. In that time he knew more than 150 stories and wrote one to two stories per week, as he mentions in his Autobiography. Marko Tsepenkov contacted with other figures of the Bulgarian National Revival period who noted down folklore, such as Kuzman Shapkarev and Metodi Kusev. He was influenced by the works of Georgi Rakovski, Vasil Cholakov, Ivan Blaskov and Dimitar Matov. He moved with his family to Sofia in 1888, where he was to live the rest of his life. Here he was encouraged by Prof. Ivan Shishmanov, who includes his recordings in several volumes of the “Collection of works of the popular spirit” (SBNU). In this collection, published until in 1900, Tsepenkov publishes many tales and legends, songs, a great number of beliefs and curses, interpretations of dreams, magic formulas, habits and rites, proverbs, riddles and folklore for children. Between 1896 and 1911, he published about 10 of his poems and his play "Cane Voivoda," which confirmed his own creative and literary pledge. He also wrote about a dozen songs with patriotic themes, and his "Autobiography". Tsepenkov was in close relations with his countryman, then Metropolitan of Stara Zagora, Metodi Kusev. He died in 1920 in Sofia.
Мұра
Бүгінде Болгария ғылым академиясының "Фольклор институты" осы халықтық материалдардың алты томдық толық жинағымен жұмыс істейді. Оның жинаған халық шығармалары 1972 жылы Скопьеде он кітапқа басылды. Оның халық ертегілерінің таңдамасы ағылшын тілінде жарық көрді, мысалы, 1991 жылы Сиднейдегі Маккуарри университетінің "19 ғасырдағы македондық халық ертегілері" кітабы. Оның құрметіне македондық фольклор институтына оның аты берілді.
The "Institute of Folklore" of the Bulgarian Academy of Sciences works today with the complete edition in six volumes of these folk materials. His collected folk works were published in ten books in Skopje in 1972. A selection of his folktales have been published in English, such as 19th Century Macedonian Folktales by the Macquarie University in Sydney in 1991. In his honor, the Macedonian institute for folklore is named after him.