Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Аристон – Спарта патшасы, Эврипонтид әулетінің 14-ші патшасы, Агасиклдің ұлы, Агиад патшасы Анаксандрид II-нің замандасы. Ол шамамен б.з.д. 560 жылдан б.з.д. 510 жылға дейін биледі. Ол туралы екі негізгі дереккөз бар: Геродот пен Паузанияс. Оның әскери немесе саяси іс-әрекеттері туралы ештеңе хабарланбаған. Оның даңқы – ол мұрагері Дамараттың әкесі болды, бірақ кейіннен ол заңды емес деп танылып, тақтан қуылды. Геродоттың айтуынша, Аристон екі рет үйленген, бірақ екі әйелінен де баласы болмаған. Оның Агетий есімді жақын досы болған, оның өте әдемі әйелі бар еді, және Аристон оған ғашық болып, досын алдап, осы әйелді Агетий таңдаған кез келген нәрсеге айырбастауға мәжбүр еткен. Ол әйелге үйленгеннен кейін, ол жүкті болды және 10 айдан кейін ұл дүниеге келді. Аристонға баланың туғаны туралы алғаш хабарланғанда, ол некеден бері өткен айларды санап, баланың өзінен емес екеніне ант берді – бұл эфорлар кеңесінің алдында болды. Бірақ ол көп ұзамай өкінді, әсіресе әйелі барлық жүктіліктер тоғыз айға созылмайтынын түсіндіргеннен кейін. Баланың аты Демарат (аттика: Δημαρατος, дорий: Δαμαρατος) деп қойылды, бұл «халықтың тілегімен туған» дегенді білдіреді. Бала өсіп-жетілгенде, Аристон оны толық қабылдап, ұлындай сүйді, ал ол қайтыс болғаннан кейін Демарат Спартаның Эврипонтид патшасы болды. Оның эфорлар алдындағы ашулы сөздері есінде қалды және кейіннен Агиад патшасы Клеомен Демараттың патшалығының заңдылығына күдік тудыру үшін пайдаланды. Псевдо-Плутарх Аристонға былай деді деп айтады: Аристон, Клеоменнің сөзін мақтағанда, «Жақсы патша не істеу керек?» деп сұрағанда, ол: «Достарына жақсылық, жауларына жамандық жасау керек», - деді. Аристон: «Мырза, достарымызға жақсылық жасау және жауларымызды достарымызға айналдыру әлдеқайда жақсы!» деді. Бұл сөзді алғаш Сократ айтқан болса да, оған да осы сөздің құрметі тиесілі. Спарталықтардың саны қанша екенін сұраған адамға ол: «Дұшпандарымызды қуу үшін жеткілікті» деді.
Ariston was a king of Sparta, 14th of the Eurypontid kings, son of Agasicles, and contemporary of the Agiad king, Anaxandrides II. He reigned from approximately 560 BCE to shortly after 510 BCE. There are two main sources for him, Herodotus and Pausanias. Of his military or political activities we are told nothing. His claim to fame is that he fathered – or maybe not – his successor, Damaratus, who was later deposed for being illegitimate. As Herodotus told it, Ariston had married twice, but neither wife had borne him a child. He had a close friend named Agetus who had an exceedingly beautiful wife, and Ariston, having fallen in love with her, connived to trick his friend into trading this woman for anything among his belongings that Agetus might choose. Once married to her, she became pregnant, and a son was later born – but after 10 months. When Ariston was first told of the birth, he counted the months since the marriage and swore that the child could not be his – this in the presence of the council of ephors. He soon regretted his outburst, especially after his wife explained that not all pregnancies last nine months. The boy was named Demaratus (Attic: Δημαρατος, Doric: Δαμαρατος), meaning “prayed for by the people”. As the lad grew to manhood, Ariston fully accepted him and loved him as his son, and after his death Demaratus succeeded him as the Eurypontid king of Sparta. His outburst before the ephors was remembered, and later used to challenge the legitimacy of Demaratus’ kingship by the Agiad king, Cleomenes. Ariston is credited by Pseudo Plutarch with these comments:Ariston, when one commended the saying of Cleomenes, who, being asked what a good king should do, replied, “Good turns to his friends, and evil to his enemies”, said, “Much better is it, sir, to do good to our friends, and make our enemies our friends!” Though upon all hands it is agreed Socrates spoke this first, yet he hath the credit of it, too. To one asking how many the Spartans were in number he replied, “Enough to chase our enemies.”
[Жауап ретінде] лакедемондықтардың қолынан қаза тапқандарды мадақтап, сөз сөйлеген афиналыққа ол: «Оларды жеңген біздің жігіттер қаншалықты батыр болды!» деді.
[In response to] an Athenian making a funeral oration in praise of those that fell by the hand of the Lacedaemonians, he said, “What brave fellows then were ours, that conquered these.”