Кіріспе

Томмазо Балдасаре Крудели (21 желтоқсан 1702 – 27 наурыз 1745) – Рим инквизициясымен түрмеге қамалған флоренциялық бостандық ойлаушы. Ол ақын, заңгер, бостандық ойды қолдаушы және әмбебап масондық тарихындағы алғашқы шейіт ретінде танылады.

Өмірбаян

Томазо Касентиноның (Жоғарғы Арно) бай отбасында дүниеге келді, оның тарихы 12 ғасырға дейін барып жетеді, бірақ бірнеше рет атауы өзгерген. Отбасының аты 1440 жылы граф Гвидиді Поппи қамалынан қуу оқиғасымен байланысты. Соңында, көтерілістің басшысы Жакопо Крускаға жүз бұрып, ол "Vos quoque crudeles" деді, ал оған "in crudelitates fides" деп жауап берді. Осы оқиғадан кейін отбасы "Crudeli" (яғни "қатыгездер") деп аталды. Палаццо Крудели (15 ғасыр) отбасының экономикалық қуатының арқасында Поппи қабырғаларындағы қамал мен шіркеулерден кейін ең маңызды ғимарат болды. Әулеттің гүлденуі түсінікті, өйткені 1502 жылдан бері барлық буын үздіксіз Пиза университетін бітіріп келеді. Томмазо 1726 жылы Пизада Utroque Jure бойынша жетінші болып диплом алды. Оның ұстазы Бернардо Тануччи (Неаполь және Сицилия Корольдігінің премьер-министрі) болды. Томмазо Флоренцияға ағылшын эмигранттарына итальян тілін оқытушы ретінде оралғанға дейін Венецияда Контарини графтарымен бірге тұрды. Еңбекқорлығы мен батылдығы үшін Томмазо 1735 жылдың 5 мамырында Англияның Ұлы ложасының филиалы және Италиядағы алғашқы масон ложасына қабылданды. Ол хатшы болып жұмыс істеді, бірақ кейіннен Ватикан мен ағылшын масондығы арасындағы шиеленіс күшейгенде, айып-талаптың нысаны болды. Томмазо ұзақ уақытқа белгісіз айыптаулар бойынша қамалды (1739 жылдың мамырынан 1741 жылдың сәуіріне дейін), кейіннен ол өмір бойы үй қамауына жіберілді. Өмірінің соңында төсекке тірелген ол азаптау мен түрмеде болудың салдарынан 1745 жылдың 27 наурызында Поппиде қайтыс болды. Ол Ұлы герцогтың бұйрығымен жазылған ұзақ есепті диктанттауға үлкерді, оның негізінде 1744 жылы, Томмазо тірі кезінде Флоренция инквизициялық трибуналы жабылды. 18 ғасырдың ортасынан бастап Рим инквизициясының өкілеттігі шектелді, өйткені ақсүйектер оның билігін қысқартуға тырысты.