Кіріспе

Австралиялық саясаткер

Джон Оуэн Стоун (John Owen Stone) (31 қаңтар 1929 жылы туған) – бұрынғы австралиялық мемлекеттік қызметкер және саясаткер. Ол 1979-1984 жылдары Қаржы министрлігінің хатшысы, ал 1987-1990 жылдары Ұлттық партиядан Квинсленд штатының сенаторы болды.

Ерте өмір

Стоун 1929 жылғы 31 қаңтарда Батыс Австралияның Перт қаласында дүниеге келген. Ол математикалық физикадан бірінші сыныптық диплом алып, 21 жасқа дейінгі хоккейден штатын ұсынғаннан кейін, 1951 жылы Батыс Австралиядан Родс стипендиаты ретінде таңдалды. Оксфордта философия, саясат және экономика (PPE) саласында бірінші сыныптық диплом алды және экономика бойынша Джеймс Уэбб Медли сыйлығын жеңіп алды.

Мемлекеттік қызметтегі мансап

1954 жылы Стоун Австралияға оралып, Қаржы министрлігіне қосылды. Фрейзер үкіметі кезінде ол Қаржы министрлігі департаментінде хатшылыққа дейін көтерілді. Ол Фрейзердің экономикалық саясатын қатаң сынап, осы сын 1983 жылғы федералды сайлауда Австралияның Еңбек партиясы жеңіске жеткен соң Либералдық партияға қарсы пайдаланылды. Стоун Хоук-Китинг үкіметінің кейбір экономикалық реформаларын қолдады, бірақ Боб Хоук пен Пол Китингке жеке жағынан онша қызығушылық танытпады. Оның Қаржы министрлігінен кеткені 1984 жылдың 14 қыркүйегінде күшіне енгенімен, 1984 жылдың 15 тамызында, 1984-1985 жылдарға арналған бюджет ұсынылмас бұрын алты күн бұрын кетіп бара жатынын хабарлады. Сол кездегі сарапшылар мұны үкімет бағытына қатысты өткір сын ретінде қарады. Кейбір бағалаулар бойынша неолибералдық экономикалық көзқарастарға ие болғанымен, Стоун бастапқыда 1983 жылдың желтоқсанында австралиялық долларды еркін айналымға шығару туралы шешімге қарсы болды және тұтыну салығын үнемі айыптады. Шындығында, ол енгізілгеннен кейін бірнеше рет ҚҚС-ны (GST) айыптап, сол кездегі Қаржы министрі Питер Костеллоны да сынады.

Саясат

Квинслендтің ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі сэр Джо Бжелке Петерсеннің бейресми кеңесшісі Стоун 1987 жылғы сайлауда Квинсленд атынан, Бжелке Петерсенді қолдайтын Ұлттық партия мүшесі ретінде Австралия Сенатына сайланды. Сол кездегі Либералдық партияның басшысы Джон Говард Стоунды оппозицияның қаржы жөніндегі өкілі етіп тағайындады. 1988 жылы Коалицияның «Бір Австралия» иммиграциялық саясаты жарияланғаннан кейін Стоун: «Азиядан келетін иммиграцияны баяулату қажет. Мәселені айналып өтудің қажеті жоқ» деді. 1990 жылы Стоун Сенаттан кетіп, Фэрфакс округінен Халық қағидалары палатасына сайлануға түсті, ал оның Сенаттағы орнын Билл О’Чи иеленді. Фэрфаксты жеңіп алуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды, ол парламенттік өмірден бас тартты, бірақ қоғамдық өмірде белсенді болып қала берді.

Кейінгі қызметі

1990 жылдан кейін Стоун көпмәдениеттілікті өткір сынға алды және ол Самуэль Гриффит қоғамын құруға көмектесті. Оның "The Australian Financial Review" газетінде экономика және саясат тақырыбында баптары жарияланды. Ол сонымен қатар "The Sydney Morning Herald", "National Observer" және "Quadrant" сияқты австралиялық басылымдармен де ынтымақтастық етті. Стоун Говард үкіметін Австралия федералды жүйесінде штаттардың құзырын әлсіретуі үшін сынады, бұл шараны "штаттардың құқықтарын" қорғау бойынша Liberal/National коалициясының дәстүрлі қолдауынан айырылу деп есептеді. Дегенмен, 2008 жылғы наурызда "Quadrant" журналында жарияланған мақаласында Стоун Говардтың Австралияның ең ұлы премьер-министрі болғанын айтты. 2022 жылдың маусым айында Стоун "Австралия халқы мен Парламентіне, сондай-ақ мемлекеттік басқару саласына қосқан еңбегі үшін" 2022 жылғы Королеваның туған күні құрметіне Австралия орденінің офицері атағымен марапатталды.