Батыс Сахара Араб Республикасы Конституциясы: Тарихы мен ережелері
Constitution of the Sahrawi Arab Democratic Republic
Сахара Араб Республикасының Конституциясы: негізгі қағидалар, мемлекеттік тіл (араб), дін (Ислам), азаматтар құқықтары, демократия және нарық экономикасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Конституциялық құжат
Constitutional document
Сахара Араб Демократиялық Республикасының (САДР) конституциясы алғаш рет 1976 жылы қабылданды, бірақ содан бері бірнеше рет қайта қарастырылды. Соңғы маңызды редакциялау 1991 жылы жасалды, бірақ бұл нұсқа 1995 және 1999 жылдары Сахрави ұлттық кеңесі – САДР-дың эмиграциядағы парламенті – тарапынан өзгертілді. Конституцияда сот, заң шығару және атқару биліктері арасындағы биліктің бөлінуі қарастырылған. Онда араб тілі ұлттық тіл, ислам діні мемлекеттік дін деп белгіленеді және әрбір азаматқа сөз бостандығы мен меншік құқығы кепілдік беріледі. Бұдан бөлек, тәуелсіз Батыс Сахара нарықтық экономикаға негіделген көппартиялық демократия болады деп айтылады. Алайда, қазіргі таңда Конституция САДР-ды Полисарио майданымен байланыстырып, тәуелсіз Батыс Сахараны құруға жұмыстануда. Мысалы, Полисарио майданының бас хатшысы (қазір Брахим Гали) тәуелсіздікке қол жеткізгенге дейін Конституция бойынша Сахара Араб Демократиялық Республикасының Президентімен теңестіріледі. Бұл конституция Батыс Сахараның тәуелсіздік алғанға дейінгі және кейінгі кезеңдерін ажырататынына байланысты. Осылайша, бірнеше баптар тәуелсіздік жарияланғанға дейін күшіне енбейді, ал содан кейін саяси жүйеде түрлі өзгерістер болады (мысалы, 9, 10, 30, 31, 45-баптарды қараңыз). Конституцияда тәуелсіздік жарияланғаннан кейінгі кезеңдік кезең туралы ережелер де бар (130–133-баптар, үшінші тарау), онда Полисарио республикадан бөлініп, басқа партиялармен бірге саяси партияға айналады. Осылайша, САДР үстемдік құратын партиялық жүйе болып қала береді. САДР Конституциясында реттелетін институттар мен сайлаулар туралы ақпаратты мына жерде және мына жерде қараңыз. Полисарио майданының саяси институттары туралы ақпаратты мына жерде табуға болады.
A constitution of the Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR) was first promulgated in 1976, but it has been revised several times since then. The last major redrafting came in 1991, but this version was further changed by the Sahrawi National Council — the SADR's parliament in exile — in 1995 and 1999. The constitution provides for a separation of powers between judicial, legislative, and executive branches. It names Arabic as the national language and Islam as the state religion, and grants every citizen freedom of speech and the right to property. It further determines that an independent Western Sahara will be a multiparty democracy with a market economy. Presently, however, the constitution ties the SADR to the Polisario Front, which is working to establish an independent Western Sahara. For example, the Secretary General of the Polisario Front (now Brahim Ghali) is constitutionally identical to the President of the Sahrawi Arab Democratic Republic, until the achievement of independence. This is because the constitution differentiates between before and after the Western Sahara is independent. Thus, several clauses will not come into effect until the proclamation of independence, and various changes in the political order will then occur (see e. g. articles 9, 10, 30, 31, 45). Among other things, the constitution details a transitional phase after independence has been declared (see articles 130–133, Chapter Three ) in which the POLISARIO is detached from the republic and transformed into a political party among others. As such, the SADR remains a dominant party system. For information on the institutions and elections that are regulated in the constitution of the SADR, see here and here. For information on the political institutions of the Polisario Front, see here.
Кіріспе
Төменде Батыс Сахара Араб Демократиялық Республикасы Конституциясының 1999 жылғы нұсқасының кіріспесінің ағылшын тіліндегі аудармасы келтірілген.
The following is an English translation of the 1999 version preamble of the Constitution of the SADR.