Кіріспе

1904 жылы Франко Альфаноның операсы "Қайта тірілу" – Франко Альфаноның төрт актілі операсы немесе драмасы. Либреттосын Камилло Антона Траверси мен Чезаре Ханау жазды (қол қойған – тек Ханау), ол Лео Толстойдың 1899 жылғы "Қайта тірілу" романы негізінде құрастырылған. Алғашқы қойылымы 1904 жылдың 30 қарашасында Италияның Турин қаласындағы "Витторио Эмануэле" театрында болды.

Өнер тарихы

"Қайта тірілу" Альфаноның ең табысты туындысы болды. 1906 жылы наурыз айында Миланның Ла Скала театрындағы қойылымдар үшін Альфано партитурадан қысқартулар жасады. Ол француз тіліне Пол Ферьер аудармалап, 1906 жылдың 18 сәуірінде Брюссельде орындалды. А. Брюггеман неміс тіліне аударды және 1909 жылдың 5 қазанында Берлиндегі Корольдік опера театрында қойылды. Опера Комик театрындағы қайта қойылымда Мэри Гарден Катарина рөлінде, ал Рене Мейсон Принц Димитри рөлінде ойнады. "Катьюша" деп қайта аталған опера, Е. Ортман мен Х. Хартлебтің неміс тіліне жасаған аудармасы бойынша 1938 жылдың 4 қазанында Берлиндегі Фолькс-операда қайтадан қойылды. 1954 жылдың соңына дейін опера әлем бойынша 1000-нан астам рет сахналанды. 2018 жылдың 2 қарашасынан бастап Вексфорд фестиваль операсында сәтті қайта жаңғыртылды. Вексфорд қойылымы 2020 жылдың қаңтарында Флоренция мамыр фестивалінде көрсетілді, ал 2021 жылы HD видеосы жарық көрді.

1-ші акті

Принц Димитрий соғысқа аттанар алдында тәтесі София Ивановнамен қоштасуға келеді. Оның балалық шақтағы досы, жас шаруа қызы Катюша енді София Ивановнаның серігі. Димитрий оны қайта кездестіргеніне қуанышты, және сол түні олар бір-біріне ғашық болады. Ертесі күні ол соғысқа кетеді.

2-ші акті

Шағын қаланың вокзалы. Қатуша, қазір жүкті, үйден қуылған. Ол станса арқылы өтетін принц Димитриді үмітпен күтеді. Бірақ оны бір әйелмен бірге келгенін көргенде, қайраттан қағылып, жан-жүрегі ауырып, кеткенше жасырынып қалады.

3-ші акт

Санкт-Петербургтегі түрме. Димитрийдің оған немқұрайлылығынан және баласының қайтысынан мүңкіген Катюша, ізгіліксіздікке толы орынға түседі. Ол бір қылмысқа қатысты, және кінәсіз болғанымен, ауыр сот процесінде кісі өлтіруде айыпталып, Сібірге жер аударылуға үкім шығарылады. Кетуге дайындалып тұрғанда, Димитрий, енді өкінішпен күресіп, түрмеге келіп, оған үйленуді ұсынады. Бірақ ол өте шаршап, кез келген жұбаныштан бас тартады.

4-ші акт

Сібірге жол тартқанда. Катиуша бұрынғыдай, жақсы, тәтті қыз болып қайта жанданды. Принц Димитрий келіп жетеді. Саяси тұтқын Саймонсон Катиушаға деген махаббатын білдіріп, оған үйленгісі келетінін айтады және ханзададан рұқсат сұрайды. Димитрий оның қалауынша еркін шешім қабылдай алатынын жеткізеді. Димитрий Катиушаға кешірім алғанын хабарлайтын хатты көрсетеді; ол Саймонсонның оны жақсы көретінін және үйленгісі келетінін, енді олардың арасынан біреуін таңдау керектігін айтады. Ол Саймонсонға үйленемін дейді, себебі оны сүйеді. Димитрийге деген махаббаты жан-жүрегінде сақталса да, оған кете беруін өтінеді. Ол өміріне жаңа мағына тапты – басқа тұтқындарға көмектесуде.

Жазбалар

1954 (моно дыбыс): Катинская рөлінде Карла Гавацци, Принц Димитри рөлінде Никола Филакуриди; Оливьеро Де Фабритис дирижерлік етті. 1973 (моно дыбыс): Катиуша Михайловна рөлінде Магда Оливеро, Принц Димитри рөлінде Джузеппе Гисмондо, Симонсон рөлінде Антонио Бойер, Матрена Павловна рөлінде Анна Ди Стасио, Анна рөлінде Нуччи Кондо, Ла Кораблева рөлінде Вера Магрини, Федия рөлінде Патриция Пейс, Бас күзетші рөлінде Марко Стафони; Элио Бонкомпани дирижерлік еткен Турин RAI хоры мен оркестрі; 1971 жылғы 22 қазандағы радио хабарлаудың аудиожазбасы. Сондай-ақ, 1985 жылы Кристофер Кин дирижерлік еткен «Турандот» операсының соңғы сахнасының аудиожазбасы бар, онда Линда Келм Турандот рөлінде, ал Джон Фредерик Уэст Калаф рөлінде ойнайды. 2020 (HD бейне): Анна Софи Дюпрельс Катерина Михайловна (Катьюша) рөлінде, Мэтью Викерс Принц Димитри Иванович Нехлюдов рөлінде, Леон Ким Симонсон рөлінде, Франческа Ди Сауро София Ивановна рөлінде, Ромина Томасони Матриова Павловна / Анна рөлінде, Надя Пираццини Қызметші рөлінде, Ана Виктория Питтс Вера / Кораблёва рөлінде, Барбара Маркаччи Феничка рөлінде; Флоренция мамыр фестивалінің оркестрі мен хоры, дирижері Франческо Ланциллотта; сахналық режиссер: Розетта Куччи; бейне режиссері: Давид Манчини; 17 және 21 қаңтарда 2020 жылы тікелей жазылған, Dynamic.