Кути аңғары: географиясы, халқы және даулы мәселелер
Kuthi Valley
Кути алқабы: Үндістан мен Непал дауындағы Гималай алқабы, географиясы, Byansis тайпасы және Липулек жолы туралы ақпарат. Саяхат пен табиғатқа қызығушыларға!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кути аңғары – Гималай тауларындағы аңғар, Үндістан басқаруындағы және Непал да талас білдіретін аймақ. Бұл аймақ Үндістанның Уттаракханд штатының Питоргарх ауданында орналасқан. Бұл Тибет шекарасына дейінгі соңғы аңғар. Ол солтүстік-батыста Лимпиядхура өтегі мен Ади Кайлаштан оңтүстік-шығыстағы Гунджиге дейін, Кали өзенінің бастауларының бірі – Кути Янкти өзенімен құрылған. Оған Питоргарх-Липулех өтегі тас жолы (PLPH) арқылы жетеді. Бұл аңғарда негізінен Бьянси тайпасы қоныстанған, олар Қумаунның төрт Бхотия тайпасының бірі, ал қалғандары – Джохар, Дармия және Чуаданси. 2020 жылдың мамыр айында Непал аңғардың солтүстік-шығыс жартысына құқығын талап етті, Кути Янки Кали өзенін білдіреді деп мәлімдеді және 1816 жылғы Сугаули шарты бойынша бұл Непал шекарасы болуы керек екенін айтты.
Kuti Valley is a Himalayan valley, an area administered by India and also claimed by Nepal, is situated in the Pithoragarh district of Uttrakhand state of India. It is the last valley before the border with Tibet. It runs along the Limpiyadhura Pass & Adi Kailash in northwest to Gunji in southeast axis, formed by the river Kuti Yankti, which is one of the headwaters of the Kali River. It is reached by the Pithoragagh Lipulekh Pass Highway (PLPH). This valley is mainly dominated by Byansis, one of the four Bhotiya communities of Kumaon, with the others being Johar, Darmiya and Chaudansi. In May 2020, Nepal laid claim to the northeastern half of the valley, claiming that Kuthi Yanki represented the Kali River and it was meant to be Nepal's border as per the 1816 Sugauli Treaty.
Құтхи Янкти
Кути Янкти – Кали өзенінің екі бастауының бірі, екіншісі – Липулех жотасынан төмен ағатын Калапани өзені. Кути Янкти Лимпиядхура тау қатарының төменгі бөлігінде, Вильшаның жанындағы беткейлерден басталып, 4630 метр биіктіктегі Джолингконг көлі арқылы Кути ауылына жетеді. Оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Гунджи ауылының жанында Калапани өзенімен бірігіп, Кали (немесе Шарда) өзенін құрайды. Мангша Дхура (5490 м) және Лимпия Дхура (5530 м) Гималайдың биік жоталары Кути аңғарының Тибетпен шектесетін солтүстік жағында орналасқан. Шин-Ла және Нама жоталары оңтүстіктен Дарма аңғарымен Кути аңғарын байланыстырады. Жолингконг және Парвати – негізгі альпілік көлдер. Сангтанг шыңы – аңғардың Тибетпен солтүстік шекарасын құрайтын шыңдардың арасындағы ең биігі. Аңғардың оңтүстік шекарасын құрайтын шыңдардың ішінде Брамма Парват (6321 м), Чипедайданг (6220 м) және Ади Кайлаш (5945 м) ерекше аталады.
Kuthi Yankti is one of the two headwaters of the Kali River, the other being the Kalapani River that flows down from the Lipulekh Pass. Kuthi Yankti emerges from slopes near Wilsha, below the Limpiyadhura range, and passes Lake Jolingkong at an altitude of 4,630 m, to the Kuti village. It flows southeast to merge with the Kalapani River near the Gunji village to form the Kali River (or Sharada River). High Himalayan passes of Mangsha Dhura (5,490 m) and Limpiya Dhura (5,530 m) are situated along the northern border of the Kuthi valley joining it with Tibet. Shin La pass and Nama pass join Darma Valley to Kuthi valley from the south. Jolingkong and Parvati are main alpine lakes. Sangthang Peak is the highest along the line of peaks forming the northern boundary of the valley with Tibet. Among the peaks forming the southern boundary of the valley, notable peaks are Brammah Parvat (6,321 m), Cheepaydang (6,220 m) and Adi Kailash (5,945 m).
Бьянс пен Бьянсис
Кути Янкти – Буянс этнографиялық аймағының бір бөлігі, оған Кути аңғары, оның жанындағы Кали өзені аңғары және Непалдағы Тинкар аңғары кіреді. Осы аймақтың халқы бянсилер деп аталады, олар ерекше бьянгси тілінде сөйлейді. Кути аңғарында бес бьянс ауылы бар (Гунджи, Наби, Ронгканг, Напальчу және Кути), Кали өзені бойында екі (Буди және Гарбянг) және Тинкар аңғарында екі (Чхангру және Тинкар) орналасқан. Кейінірек Непалда екі жаңа ауыл (Рапла және Ситаула) құрылды. Кути – Кути аңғарындағы соңғы ауыл, теңіз деңгейінен 12300 фут (3749 метр) биіктікте жатыр. Тинкар өзенінің Кали өзенімен қосылатын жеріндегі Гарбянг ең ірі ауыл болып табылады.
Kuthi Yankti is part of the Byans ethnographic region, which comprises Kuthi valley as well as the Kali River valley within its vicinity and the Tinkar valley in Nepal. The people of this region are called Byansis, who speak a distinctive Byangsi language. There are five Byans villages in the Kuthi valley (Gunji, Nabi, Rongkang, Napalchu and Kuti), two along the Kali River (Budi and Garbyang) and two in the Tinkar valley (Chhangru and Tinkar). In later times, two new villages were founded in Nepal (Rapla and Sitaula). Kuti is the last village in the Kuthi valley, at an elevation of 12300 feet (3749 m). Garbyang, at the junction of Tinkar River with Kali, is the largest.
Непалдық талаптар
Бьян аймағы бастапқыда Кумаонның бір бөлігі болған және бүкіл Кумаон 25 жыл бойы Непалдың (Горха) билігі астында болған. Англо-непал соғысынан кейін және Сугаули шартынан соң, Кали өзені Кумаон мен Непал арасындағы шекара ретінде белгіленді. 1817 жылы Непал Дарбары шартының талаптарына сәйкес Тинкар және Чхангру ауылдарын өздеріне қарай талап етті, және британдық генерал-губернатор оған келісім берді. Содан кейін непалдықтар Кути аңғары да оларға тиесілі деп мәлімдеді, себебі Кути Янкти – Кали өзенінің басты бастауы. Ағылшындар бұл талапты қабылдамады, өйткені дәстүр бойынша және келісім арқылы Кали өзенінің бастауы Калапани ауылынан саналады, онда өзенге құйылатын қара түсті бұлақтар оған "Кали" деген ат берген ("Кали" хинди тілінде "қара" деген мағынаны білдіреді). Непалдық географ Буддхи Нараян Шреста 1999 жылы Кути аңғарына қатысты талапты жаңартты. Ол 19 ғасырдың басындағы ескі карталарды зерттегеннен кейін, "Махакали өзенінің бастауы Калапаниден солтүстік-батысқа қарай шамамен 16 километр жердегі Лимпиядхурада орналасқан" деген қорытындыға келді. 2020 жылдың мамыр айында Непал үкіметі Кути аңғарын Непалдың құрамында көрсететін жаңа картаны бекіту арқылы бұл талапты ресми түрде жариялады. Премьер-министр К. П. Оли елдің оны "қайтарып алатынын" мәлімдеді. Үндістан бұған жауап ретінде бұл "тарихи фактілер мен дәлелдерге негізделмеген" бір жақты әрекет екенін айтты.
The Byans region was originally part of Kumaon and the whole of Kumaon was under rule of Nepal (Gorkha) for 25 years. After the Anglo Nepalese War and the ensuing Treaty of Sugauli, the Kali River was agreed as the border between Kumaon and Nepal. In 1817, the Nepal Darbar claimed the villages of Tinkar and Chhangru as per the terms of the treaty, and the British Governor General acquiesced. The Nepalese then made the further claim that the Kuthi valley also belonged to them on the grounds that Kuthi Yankti was the main headwater of Kali. This claim was rejected by the British on the grounds that, by tradition and convention, the Kali River is taken to begin at the Kalapani village, where the dark coloured springs flowing into the river give it the name "Kali". ("Kali" means black in Hindi.) The claim to the Kuthi Valley was revived by the Nepalese geographer Buddhi Narayan Shrestha in 1999, who, after studying old maps of the early 19th century, came to the conclusion that "the origin of Mahakali River lies almost 16 kilometres northwest of Kalapani at Limpiyadhura". In May 2020, the Nepalese government made the claim official by endorsing a new map of Nepal that shows the Kuthi Valley as part of Nepal. The Prime Minister K. P. Oli declared that the country would "reclaim" it. India responded that it was a unilateral act that was "not based on historical facts and evidence".