Кіріспе
Түркияның Жерорта теңізі жағалауындағы Ликия қасиетті орны – Летон немесе Летоум (Летон, Λητῷον) Түркияның Мугла провинциясының Фетхие ауданында орналасқан. Бұл Лето қасиетті орны, ежелгі Ксантос қаласының оңтүстігінде, онымен тығыз байланыста болған және Ксантос өзенінің бойында салынған. Летон аймақтағы ең маңызды діни орталықтардың бірі болды, бірақ толыққанды қоныс емес еді. 1988 жылы Летон ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне қосылды.
Letoon or Letoum (Letoon, Λητῷον) in the Fethiye district of Muğla Province, Turkey, was a sanctuary of Leto located south of the ancient city of Xanthos, to which it was closely associated, and along the Xanthos River. It was one of the most important religious centres in the region though never a fully occupied settlement. Letoon was added as a UNESCO World Heritage Site in 1988.
Тарих
Летон Ксантос пен Ликия Одағының діни орталығы болды. Қазба жұмыстарынан табылған жазбалар Ликия билеушілерінің халыққа шешімдерін осы жерде жариялағанын көрсетеді. Бұл орын б.з.д. 8 ғасырынан бастап Рим үкімшілігінің соңына дейін үздіксіз қоныстандырылған. Рим кезеңінде де бұл орын белсенді болды. Базиликалық шіркеу салынған арқылы христиан дініне көшті.
Археология
Летондағы археологиялық жатақтар кем дегенде б.з.д. 6 ғасырға дейін соққанда, Ликиядағы грек мәдени үстемдігінен бұрынғы кезеңге жатады. Қасиетті орын Ксантоспен Патарадан оңтүстікке қарай өтетін жол арқылы байланысты. Лето мен оның балаларына арналған үш эллиндік ғибадатхананың негізі 1962 жылдан бері француз археологтары Анри Метцгер, Жак Де Куртильс және Эммануэль Лароштің тікелей басшылығымен қазылып зерттелді. Содан бері қазба жұмыстарының нәтижесінде осы орынның көптеген қираған бөліктері табылды, олардың көпшілігі Ксантос өзенінің су астында қалған. Лето ғибадатханасы 1950 жылдардан бері жүргізілген қазба жұмыстары кезінде табылған түпнұсқа бөлшектерді пайдаланып, 2000-2007 жылдар аралығында бастапқы күйінде сәтті қайта жаңартылды. Онда Летода культ құру ережелері жазылған. Бұл мәтін ликия тілін жақсырақ түсінуге үлкен үлес қосты. Мәтін ерекше, себебі көптеген ликиялық мәтіндерден айырмашылығы, ол эпитафиялардан тұрмайды.