Кіріспе

2003 жылы түсірілген Гектор Бабенконың фильмі.

«Карандиру» – Гектор Бабенконың режиссерлік жұмысы, доктор Драуцио Варелланың «Estação Carandiru» кітабының негізінде түсірілген. Кітап авторы – дәрігер және ЖИТС маманы, ал фильмде оның рөлін Луис Карлос Васкончелос сомдайды. «Карандиру» Латын Америкасының ең ірі түрмесі болған «Карандиру» түрмесінде болған оқиғаларды көрсетеді. Оқиға 1992 жылы болған қырғынмен аяқталады, онда 111 тұтқын қаза тапты, оның 102-сі полиция тарапынан өлтірілді. Бұл фильм түрме бұзылғанға дейін, 2002 жылы, фильм шығар алдынан бір жыл бұрын түсірілген соңғы жұмыс болды. Бабенко «Карандиру» фильмін «Cinema Novo-дан шабыт алып, бразилиялық реализмнің жаңа үлгісін ұсынатын, біз жасаған ең шындыққа жақын фильм» деп атады (тек Бразилияның әртүрлі жақтарын көрсету ғана емес, сонымен қатар фильм түсірілімі нақты жерлерде жүргізілді және актерлердің көп бөлігі нағыз тұтқындар болды). Шындықты бейнелеуге және кітап негізінде түсірілуіне байланысты «Карандиру» фильмін деректі драма немесе тұтқындардың куәлігі ретінде қарастыруға болады. Фильм 76-шы «Оскар» сыйлықтарында Бразилия атынан «Үздік шетелдік фильм» номинациясына ұсынылды, бірақ тізімге ілікпеді.

Сюжет

Бұл эпизодтық оқиға Латын Америкасының ең ірі және қатыгез түрмелерінің бірі саналатын Сан-Паулудағы жаман атты Карандиру түрмесінде өтеді. "Карандиру" Сао-Паулудағы Карандиру түрмесіндегі тұтқындардың тағдырларын, ЖИТС-қа тест жүргізу үшін түрмеге келген доктор Варелланың көзімен көрсетеді. Бразилиялық көптеген қылмыстық фильмдер сияқты, доктор Варелла "Карандируды" баяндайды, бірақ бұл оның жеке тарихы емес. Ол (Құдай қаласындағы Бускапе сияқты) өз даусын шығара алмайтындардың әңгімелерін сүзгідей көрсетеді. Түрмедегі адами емес жағдайлар, мысалы, кейде 16 тұтқынға дейін сыйымдылығы бар 100 шаршы футтық камералар, сондай-ақ күзетшілердің бақылаудың жоқтығы көрсетілген. Түрмедегі тәртіптің барлығын өздері тұтқындар бақылайды, бұл оларды түрме ішінде кісі өлтіру, есірткіге құмарлық және аурулар сияқты проблемаларға алып келеді. Есірткіге тәуелділіктен бастап, кісі өлтіруге, отбасылық дау-дамай мен махаббатқа дейін әртүрлі оқиғалар дамытылады. Ең есте қаларлық оқиғалардың арасында Леди Дидің (трансгендер әйел) және No Way-дің некесі, Deusdete мен Zico-ның отбасылық қарым-қатынасы, Ezequiel және Zico-ның крекке тәуелділігі және Majestade-дің жеке өмірі бар.

Тұтқындардың тағдырларын айту арқылы оларды көрермендерге жақындатуға мүмкіндік беріледі, бұл көтеріліс пен Карандиру қырғынының көрермен үшін одан да ауыр тиюіне себеп болады. Сондықтан, фильмнің соңында Карандиру түрмесінің қиратылуының шынайы кадрлары көрсетілгенде, Бабенко катарсис әдісін қолданады.

Тарату

Фильм алғаш рет 2003 жылғы 21 наурызда Бразилияда өткен II Panorama Internacional Coisa de Cinema кинофестивалінде көрсетілді. 2003 жылғы 11 сәуірінде Бразилияда кеңінен көрсетілімге шықты. Бұл фильм жылдың ең табысты бразилиялық фильмі болды және жалпы есеп бойынша үшінші орынды иеленді (Bruce Almighty және The Matrix Reloaded фильмдерінен кейін), оны 4,6 миллионнан астам көрермен тамашалады. Кейін фильм 2003 жылғы 19 мамырда Францияда өткен Канн кинофестиваліне қатысты. Фильм түрлі кинофестивальдарда көрсетілді, оның ішінде: Торонто халықаралық кинофестивалі (Канада), Гамбург кинофестивалі (Германия), Эдда кинофестивалі (Ирландия), Muestra Internacional de Cine (Мексика), Санданс кинофестивалі (АҚШ), Бангкок халықаралық кинофестивалі (Таиланд) және тағы да басқалар. АҚШ-та фильм 2004 жылғы 14 мамырда шектеулі көрсетіммен ашылды.

Сыни жауап

Роджер Эберт, «Чикаго Сан Таймс» газетінің сыншысы, драманың реализмін бағалап, былай деп жазды: «Гектор Бабенконың «Карандиру» драмасы Дантелік көрініске адамдық өлшем қосады. Сан-Паулудағы танымал түрмеде түсірілген бұл фильмде 8000 адам 2000 адамға арналған кеңістікте орналасып, қоғам тастап кеткен жерде өз заңдарын өршілетіп жүр. Өмірге негізделген фильм 1992 жылы полицияның түрмеге жасаған шабуылымен аяқталады, сол шабуылда 111 тұтқын қаза тапты. [Фильм] «Карандиру» жойылғанмен, Бразилиядағы түрме жағдайлары әлі де адамгершіліксіз екенін еске салады». «The New York Times» газетінің киносыншысы Стивен Холден фильмді және оның әлеуметтік мәселесін ұнатып, былай деп жазды: «Шатақтығына және көптеген тұстарының кеңдігіне қарамастан, бұл фильм Латын Америкасының шынайы сезімтал әлеуметтік реализм дәстүріне жатады, онда қарапайым адамдардың күресі ерлікке толы болып көрінеді. Фильм, сөзсіз, тереңдікке қарай алатын және қайта оралғанда адамгершілігі нығайып, күшімен танылған суретшінің туындысы». Сыншы Джейми Расселл былай деп жазды: «Либералдықтың жолын таңдамай, Бабенко биік нүктедегі зорлық-зомбылықты темірдей қаталдықпен көрсетеді. Қатал, қанды және ұзаққа созылған оқиғалар бізді түрмедегі тозақтың «Құдай қаласы» емес екенін түсінуге мәжбүрлейді».