Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құранның өзбек қолжазбасы (765–855 жж.)
Uzbek Quran manuscript (dated 765–855)
Самарқандық Куфы Құран (Отман Құран, Самарқан кодексі, Самарқан қолжазбасы және Ташкент Құран деп те аталады) – қазіргі Ирак аумағында Куфы әрпімен жазылған 8-ші немесе 9-шы ғасырға жататын Құран қолжазбасы. Кейіннен Тамерлан оны Самарқанға (қазіргі Өзбекстан) әкелген. Бүгінде ол Ташкенттегі (Өзбекстан) Хаст Имам кітапханасында сақтаулы. Оның үшінші халифа Усман ибн Аффанға тиесілі болғаны айтылады.
The Samarkand Kufic Quran (also known as the Uthman Quran, Samarkand codex, Samarkand manuscript and Tashkent Quran) is an 8th or 9th century manuscript Quran written in the territory of modern Iraq in the Kufic script, where it was later taken by Tamerlane to Samarkand (present day Uzbekistan). Today it is kept in the Hast Imam library, in Tashkent, Uzbekistan. It is said to have belonged to the third caliph, Uthman ibn Affan.
Қолжазбаның қашан жазылғаны
Орфографиялық және палеографиялық зерттеулерге сүйенсек, қолжазба шамамен 8- немесе 9-ғасырға жатады. Радиокөміртектік талдау 775 және 995 жылдар аралығындағы мерзімге 95,4% ықтималдық көрсетті. Алайда, зерттеулер Топкапы қолжазбасының 7-ғасырға емес, одан кешірек жатқанын анықтады. Усманнан кейін Әли билікке келді, ол Усман Құранын Куфаға, қазіргі Иракқа әкелген деп саналады. Тамерлан сол аймақты басып алғаннан жеті ғасыр өткен соң, оны өзінің астанасы Самарқанға олжа ретінде алып келді. Тағы бір дерек бойынша, Құранды Түркістандық суфи шебері Хожа Ахрар, Иран билеушісін емдегеннен кейін, оған сыйлық ретінде Самарқанға әкелген. Құран келесі төрт ғасыр бойы Самарқандағы Хожа Ахрар мешітінде сақталды.
Based on orthographic and palaeographic studies, the manuscript probably dates from the 8th or 9th century. Radiocarbon dating showed a 95.4% probability of a date between 775 and 995. but studies have shown that the Topkapı manuscript is also not from the 7th century, but from much later. Uthman was succeeded by Ali, who is thought to have taken the uthmanic Quran to Kufa, now in Iraq. After Tamerlane captured that area seven centuries later he took it to his capital, Samarkand, as loot. According to another, the Quran was brought from the ruler of Rum to Samarkand by Khoja Ahrar, a Turkestani sufi master, as a gift after he had cured the ruler. The Quran remained in the Khoja Ahrar Mosque of Samarkand for the next four centuries.
Куәландырылған тарих
1869 жылы орыс генералы Абрамов оны мешіт имамдарынан сатып алып, Түркістанның генерал-губернаторы Константин фон Кауфманға тапсырды, ол оны Санкт-Петербургтегі Императорлық кітапханаға (қазіргі Ресей ұлттық кітапханасы) жіберді. Ол шығыстанушылардың назарын аударды және 1905 жылы Санкт-Петербургте оның көшірмесі жарық көрді. 50 дана тез арада сиректеп қалды. Қолжазбаның алғашқы толық сипаттамасы мен мерзімін 1891 жылы орыс шығыстанушысы Шебунин жасады. Қазан революциясынан кейін Ленин Ресейдегі мұсылмандарға деген инабат ретінде Құранды Башқортостанның Уфа қаласына сыйлады. Түркістан Автономдық Кеңестік Социалистік Республикасының халқының қайталап талап етуімен Құран 1924 жылы Орталық Азияға, Ташкентке қайтарылды және содан бері сол жерде сақталып келеді.
In 1869, the Russian general Abramov bought it from the imams of the mosque and gave it to Konstantin von Kaufmann, Governor General of Turkestan, who in turn sent it to the Imperial Library in Saint Petersburg (now the Russian National Library). It attracted the attention of Orientalists and eventually a facsimile edition was published in Saint Petersburg in 1905. The 50 copies soon became rarities. The first thorough description and dating of the manuscript was undertaken by the Russian Orientalist Shebunin in 1891. After the October Revolution, Lenin, in an act of goodwill to the Muslims of Russia, gave the Quran to the people of Ufa in Bashkortostan. After repeated appeals by the people of the Turkestan ASSR, the Quran was returned to Central Asia, to Tashkent, in 1924, where it has since remained.
Қазіргі жағдай
Пергамент қолжазбасы қазір Ташкенттің ескі "Хаст Имам" (Хазрати Имом) ауданындағы Теляшаях мешітінің кітапханасында, 10 ғасырдағы ислам ғалымы Каффал Шашидің қабірінің жанында сақтаулы тұр. "Әл-Анбия" сүресінен бір беті бар фолио АҚШ-тың Нью-Йорк қаласындағы Метрополитен өнер мұражайында сақталған. Қолжазба толық емес: екінші сүренің 7-аятының ортасынан басталып, 43:10-аятқа дейін аяқталады. Қолжазбаның әр бетіне сегізден он екіге дейін жол сызылған, және оның көне екенін көрсететіндей, мәтінде сол кездегі араб жазуындағыдай дауысты белгілер жоқ.
The parchment manuscript now is held in the library of the Telyashayakh Mosque, in the old "Hast Imam" (Khazrati Imom) area of Tashkent, close to the grave of Kaffal Shashi, a 10th century Islamic scholar. A folio containing a page from the sura Al Anbiya is held at the Metropolitan Museum of Art in New York City, US. The manuscript is incomplete: it begins in the middle of verse 7 of the second sura and ends at Surah 43:10. The manuscript has between eight and twelve lines to the page and, showing its antiquity, the text is devoid of vocalisation as was the case with Arabic script back then.