Кіріспе

Параксантин, сондай-ақ 1,7 диметилксантин деп аталады, теофиллин және теоброминнің метаболиті болып табылады. Теофиллин мен теобромин – кофе, шай және шоколадта, көбінесе кофеин түрінде кездесетін екі белгілі стимулятор. Ол ксантин алкалоидтарының отбасының мүшесі, оған теофиллин, теобромин және кофеин жатады.

Өндіріс және зат алмасу

Параксантин өсімдіктерде өндірілмейді, бірақ жануарлар мен кейбір бактерия түрлерінде кофеиннің метаболиті ретінде табиғатта кездеседі. Параксантин – адамдар мен егеуқұйрықтар сияқты басқа жануарларда кофеиннің негізгі метаболиті. Жұтылғаннан кейін көп ұзамай кофеиннің шамамен 84% бауыр цитохром P450 ферменті арқылы параксантинге айналады, бұл кофеиннің N3 позициясынан метил тобын алып тастайды. Параксантин пайда болғаннан кейін N1 позициясының деметилденуі арқылы 7-метилксантинге ыдырайды, ол әрі қарай ксантинге деметилдендіріледі немесе CYP2A6 және CYP1A2 ферменттері арқылы 1,7-диметилури қышқылына тотықтырылады. Тағы бір жолмен параксантин CYPIA2 ферменті арқылы 1-метилксантинге айналады, содан кейін ксантин оксидаза ферментімен 1-метилури қышқылына айналады. Параксантиннің стимуляциялық әсеріне осы процестер жауап береді. Параксантиннің аденозин рецепторларымен байланысу қабілеті (A1 үшін 21 мкМ, A2A үшін 32 мкМ, A2B үшін 4,5 мкМ және A3 үшін >100 мкМ) кофеинге ұқсас немесе сәл күштірек, бірақ теофиллиннікіден әлсіз. Параксантин – cGMP-ге қатысты фосфодиэстераза (PDE9) ферментінің селективті тежегіші, азот оксидінің сигналдарын күшейту арқылы глутамат пен дофаминнің босауын арттырады деп болжанады. Азот оксидінің cGMP жолын белсендіру параксантиннің кофеинмен байланысты әсерлерден өзгешеленетін кейбір мінез-құлық әсерлеріне жауапты болуы мүмкін. Параксантин – жасуша ішіндегі cAMP деңгейін көтеретін, PKA-ны белсендіретін, TNF-альфа және лейкотриендердің синтезін тежейтін, сондай-ақ қабыну мен туа біткен иммунитетті төмендететін бәсекелес, бейселективті фосфодиэстераза тежегіші. Сонымен қатар, бұл қосылыс бұлшық еттерде кальций иондарының концентрациясын арттырады.

Қолданылуы

Параксантин – 9-шы типті фосфодиэстераза (PDE9) ингибиторы және ол осы мақсатта зерттеу үшін қолданылатын молекула ретінде сатылады.