Кіріспе

15 ғасырдағы шотланд ақсұлтаны (1426–1491)

Джеймс Дуглас, 9-шы Дуглас графы, 3-ші Авондейл графы КГ (1426–1491) – шотланд ақсұлтаны, Дуглас әулетінің "Қара" графтарының соңғы өкілі.

Ерте өмір

Джеймс Гросстың, Дугластың 7-ші графының, оның әйелі Леди Беатрис Синклермен, Генри II Синклердің, Оркни графының қызының ұлы; Дуглас егіз болды, үлкені бірнеше минутқа ересе, кішісі Арчибальд Дуглас, Моррей графы еді. Ол ағасы Уильям Дугластың 8-ші Дуглас графы патша Джеймс II және оның сүйіктілерімен бірге өлтірілгеннен кейін графтыққа мұрагер болды. Ол ағасының өлтірушілерін айыптады және патшаға қарсы қару көтерді. Ол ағаларымен бірге Стирлингке шабуыл жасады, Уильямға берілген қауіпсіз өту құжатын құйрығына байлап, қала ішінде жылқымен жүргізді. Бірқатар одақтастары оны тастап кеткен соң, ол шегінуге мәжбүр болды. Отбасы мүлкін сақтау үшін ағасының жесірі Маргарет Дугласқа, Галлоуэйдің әдемі қызына үйленуге Рим папасының рұқсатын алды. Бұл неке болғаны толыққанды белгісіз, бірақ әрине жоспарланған еді. Ол ағылшын сарайымен сырттай байланыс жасады және 1455 жылы Джеймс II-ге қарсы қайтадан көтерілді.

Көтеріліс және Англияға жер аударылу

Осы арада Дуглас әулетінің "Қызыл Дугластар" деп белгілі болған тағы бір тармағы маңызға ие болды. Джордж Дуглас, 4-ші Ангус графы, Дуглас графының бірінші графының шөбересі, корольге қарсы Дуглас графына қарсы тұрды. Басты одақтастары тағы да оны тастап кеткен Дуглас Англияға қашып кетті, ал оның үш інісі – Хью Дуглас, Ормонд графы, Арчибальд Дуглас, Морей графы және Джон Дуглас, Балвени лорды – Эск өзенінің жанындағы Лангхолм маңындағы Аркинхолм шайқасында жеңіліске ұшырады, бұл шайқасты Ангус өткізген болуы мүмкін. Морей қаза тапты, Ормонд тұтқынға алынып, өлім жазасына кесілді, ал Балвени Англияға қашып құтылды. Олардың соңғы бекінісі – Галлоуэйдегі Трейв қамалы құлады. 1455 жылы Джеймс Дуглас мемлекеттік қылмыс жасады деп айыпталып, оның жерлері мен мүліктері коронаға қайтарылды. Дугластардың жерлері олардың қарсыластары арасында бөлісті, ал Дуглас иелігі Қызыл Дуглас, 4-ші Ангус графына бұйырды. Англиядан Дуглас графы Шотландияның Джеймс III-ге қарсы құйрық сөздерін жалғастырды; 1461 жылы Эдуард IV оны Ардторништегі батыс таулы аймақтармен одақ құру үшін, тоғыз жасар ханның Англияға патшалығын беру мақсатында келіссөздер жүргізуге жұмысқа алды. Кейін ол "Жартер" орденінің рыцары атанды. Оның мемлекеттік қылмыс жасады деген айыптамадан кейін оның бірінші әйелі одан ажырасты (егер олар некеде болған болса), сондықтан ол Ексетердің 2-ші герцогы Джон Холландтың қызы Энн Холландқа қайта үйленді.

Тұтқындалу және өлім

1484 жылы ол Лохмабен жәрмеңкесіндегі шайқаста тұтқынға алынып, Линдорес аббаттығына жер аударылды, онда 1491 жылы немесе одан кейін қайтыс болды.