Кіріспе
Патшалық үйдің мүшесі. Ұлыбритания Корольдік үйінің кейбір шенеуніктері үшін "Джентльмен Аша" және "Леди Аша" атақтары қолданылады. 1660 жылы монархия қалпына келгеннен бастап бүгінгі күнге дейінгі лауазым иелерінің тізімін "Lady and Gentleman Ushers" тізімінде қараңыз.
Gentleman Usher and Lady Usher are titles for some officers of the Royal Household of the United Kingdom. For a list of office holders from the Restoration of the monarchy in 1660 up to the present day see List of Lady and Gentleman Ushers.
Тарих
Ер адам ушерлер бастапқыда патша үйінде ғана емес, сонымен қатар кішігірім шаруашылықтарда да кездесетін қызметшілер тобы болды. Олар Тюдор дворяндарының үйлерінде жиі кездесіп, Ричард Братхвейт өзінің "Графтың үйі" еңбегінде оларды "графтың жағдайына қажетті лауазым иелері мен қызметшілердің" бірі деп көрсеткен. Ер адам ушерлер үй басқарушысы мен қатардағы қызметшілердің арасындағы ортаңғы буынды құрады; олар "жоғарғы қабаттағы" қызметшілердің жұмысын қадағалап, әсіресе аспаздық жасап, дворянға тамақ әкеліп қызмет ететіндерге және үлкен залды кіші қызметшілердің таза ұстауына жауапты болды. Олар сонымен қатар дворянның ғибадатханасы мен жатын бөлмелерін күтіп-ұстау сияқты басқа да қосымша жұмыстарды қадағалаған. Дәстүр бойынша, жаңа қызметшілерді қабылдауды ер адам ушер жүзеге асырған. Ер адам ушердің міндеттері, заманауи дворецкийдің міндеттеріне ұқсас болғандықтан, Тюдор дәуірінде және 17 ғасырдағы шаруашылықтарда олардың маңыздылығы зор болды. Джордж Чапманның "Джентльмен Ушер" пьесасының басты кейіпкері – мақтанғанымен, оңай алданып қоятын Бассиоло, Лорд Лассоның ер адам ушері. Генрих VIII итальяндық саудагер Леонардо Фрескобальдиге ушер лауазымын және жалақысын берген.
Тазалық палатасының мырзалары
Англия королі Эдуард VI тұсында патша палатасының мырза ушерлерінің міндеттері – корольдік жатын бөлмелерінің еденін сыпырып, сабан мен кілемдер төсеуге жауапты күйеу жігіттерге бақылау жасау болды. Олар патшаның жатын бөлмесі есігінің алдындағы құпия бөлмеде күтіп отыратын. Патша палатасында ішілетін тағамдарға олар жауапты болды. Ушер патша бақта серуендегенде оны сүйемелдеп, патша баруға ниеттенген, патшалық резиденция емес, бөтен адамның үйінің гигиеналық жағдайын және қауіпсіздігін тексеріп отыратын.
Мырзалар , қонақ күтуші , келіншек
Бұл ушерлер мерзімді немесе тоқсандық қызметтермен қызмет етті. Короналар одағында Джеймс VI мен I 1603 жылдың мамыр айында Йоркке келді және Елизаветаның бұрынғы ушерлерін, соның ішінде Ричард Конингсби мен Джордж Поллардты, сондай-ақ тоқсандық официанттар Томас Рольс пен Мастер Хариффті өзінің қызметшілері ретінде антқа қабылдады. Данияның Анна королевасы Джеймс VI мен I-нің төрт ушерлік тоқсандық официантына және джентльмен ушер Джон Тунсталлға ие болды. Жылдық жалақы 40 фунтты құрады, ал 1603 жылдың желтоқсанында королева үйіндегі лауазымды сатып алу 250 фунтқа түсті. Уотсон есімді ушер обадан қайтыс болған соң, королеваның камерагері Роберт Сидни оның орнына жаңа адамды тағайындап, оған ант берді, королевамен кеңеспей. Шотландиялық Бочан немесе Буканан есімді ушер Эдвард Гербертпен Дания королевасы Аннаның құрметті қыздарының бірі Мэри Миддлмор үшін таласты. Тунсталл және Данияның Аннаның екі ушерлік тоқсандық официанты, Шерберннің Франсис Констебл және Тимоти Пинкни, кейіннен Генриетта Марияның үйіне Морис Драммонд пен Уильям Гордонмен бірге ушерлер ретінде қосылды.
Патшалық иелері
Патшалық үйдің мырзалары, басымдық ретімен, бастапқыда төрт жеке палата мырзасы (монархты жеке палатада күтіп отырған), төрт күнделікті кезекші мырза және сегіз тоқсандық кезекші мырза болып бөлінген. Екі соңғысы бастапқыда әртүрлі қызмет мерзімімен тағайындалған, бірақ кейіннен бұл айырмашылық номиналды сипатқа ие болды, себебі мырзалардың рөлі көбінесе рәсімдік сипат ала бастады және олар персоналды бақылауды азайтты. 1901 жылы король Эдуард VII үш санатты жойды және қарапайым мырзаларды тағайындауды бастады. Қара таяқтың алғашқы әйел мырзасы 2017 жылы тағайындалды. Алғашқы әйел мырза 2021 жылы тағайындалды.
Қазіргі күн
Бүгінде 10 ер және әйел патшалық іс-шараларға қатысу үшін қызмет етеді. Корольге ер және әйел Ushers көбінесе зейнеткер әскери шенеуніктерден тағайындалады, олардың үшеуі Корольдік теңіз күштерін, төртеуі Армияны және үшеуі Корольдік әуе күштерін көрсетеді. Қызмет барысында Ushers патшалық белгісі бар жезді лентасымен әскери форма киеді немесе шараға қарай таңғы немесе кешкі киім киеді. Олар киімдерін күтіп ұстау үшін шағын сыйлық алады. Олардың міндеттеріне Патша сарайындағы қабылдаулар мен марапаттау салтанаттарында, сондай-ақ мемлекеттік шараларда үй иесі ретінде қызмет ету кіреді. Патшалық тойларда, жерлеу рәсімдерінде, тәж кигізу салтанаттарында және басқа да ірі шіркеу шараларында олар патшалық және басқа да маңызды қонақтарды процессиямен жүргізіп, оларды орындарына жеткізуге шақырылуы мүмкін. Кейде олар монархтың өкілі ретінде шараға (мысалы, естелік шарасына) қатысуға шақырылуы мүмкін. Ushers 70 жасқа келгенде зейнетке шығады, содан кейін олар "Құрметті Ushers" атанымын алады.
Ерекше мырзалар
Кейбір джентльмен-ушерлер Корольдік үйдің шеңберінен тысқары міндеттерді атқарады, әдетте рыцарлық орденнің офицерлері ретінде немесе Парламент палатасына бекітіледі. Олар, көнелігі бойынша: 1361 жылы құрылған Қара таяқ джентльмен-ушері, Гартер орденінің офицері, сондай-ақ Лордтар палатасының бас шамберленінің хатшысы және есік сақшысы, және (1971 жылдан бері) Лордтар палатасының сержанты. Тюдор дәуірінде ол әдетте Корольдік үйдің жоғары лауазымды мүшесі болған, мысалы, таққа отырғызушы; Реставрациядан 1765 жылға дейін Қара таяқ қазіргі джентльмен-ушер Daily Waiter-ден жоғары тұрған, содан кейін бұрынғы Қара таяқтың орнына жаңа Daily Waiter тағайындалған. Қара таяқтың алғашқы әйел-ушері Сара Кларк 2017 жылдың 17 қарашасында жаңа Қара таяқ болып тағайындалды. 2018 жылдың ақпан айында ол ресми түрде Қара таяқ әйел-ушерінің міндеттерін атқарды. Ақ таяқ джентльмен-ушері, 1373 жылы мұрагерлік құқықпен берілетін лауазым ретінде құрылған, Шотландия Парламентінің 1707 жылы таратылуына дейін қатысқан. Мұрагерлік лауазым 1758 жылы сот арқылы шешілуге жатады деп жарияланды және содан бері бірнеше рет сатылып келді. Бұл лауазым Ұлыбритания Парламентімен байланысты белгілі бір дәрежеде қайта жаңғыртылды және қазір Уокер трастының меншігінде. 1714 жылы құрылған Жасыл таяқ джентльмен-ушері Шотландияның "Тисл" орденінің ушері, қазіргі уақытта контр-адмирал Кристофер Хоуп Лейман. 1783 жылы құрылған Ирландияның Қара таяқ джентльмен-ушері Сент-Патрик орденінің ушері; 1933 жылдан бері бұл лауазымға ешкім тағайындалмаған. 1725 жылы құрылған Қызыл таяқ джентльмен-ушері Британдық ванна орденінің ушері. Қазіргі Қызыл таяқ – генерал-майор Джеймс Гордон. 1842 жылы құрылған Мемлекеттік қылыштың джентльмен-ушері – рәсімдік шерулерде Мемлекеттік қылышты алып жүретін ушер, қазіргі уақытта генерал сэр Кевин О'Донахью. 1882 жылы "Қорал офицері" ретінде құрылған және 1911 жылы ушер етілген Көк таяқ джентльмен-ушері Ұлыбританияның Сент-Михаэль және Сент-Джордж орденінің ушері, қазіргі уақытта Деме ДиЭнн Джулиус. 1918 жылы құрылған Күлгін таяқ джентльмен-ушері Британ империясы орденінің ушері, қазіргі уақытта Амелия Фосетт. Қара таяқтың джентльмен-ушерлері сондай-ақ Жаңа Зеландия, Австралия және оның штаттары, сонымен қатар Канада үшін де бар. Кейбір жағынан, АҚШ президентіне әскери көмекшілер, ай сайын 2-4 күні Ақ үйге келушілерге көмек көрсету үшін, американдық және қазіргі джентльмен-ушерлерге ұқсас.
The Gentleman Usher of the Black Rod, established c.1361 as an officer of the Order of the Garter, who also serves as secretary to the Lord Great Chamberlain and Doorkeeper of the House of Lords and (since 1971) Serjeant at Arms of the House of Lords. During the Tudor period, he was usually one of the senior members of the Royal Household, such as the Groom of the Stool; from the Restoration until 1765, Black Rod was the senior of the existing Gentleman Usher Daily Waiter, after which a new Daily Waiter was appointed to succeed the previous Black Rod. The first Lady Usher of the Black Rod, Sarah Clarke, was appointed as the new Black Rod on 17 November 2017. She formally took on the duties as Lady Usher of the Black Rod in February 2018. The Gentleman Usher of the White Rod, established as a hereditary dignity c.1373, who attended the Parliament of Scotland before its abolition in 1707. The heritable office was pronounced to be adjudgeable in 1758, and has been bought and sold several times since then. The position was revived to some degree in connection with the Parliament of Great Britain, and is now held by the Walker Trustees. The Gentleman Usher of the Green Rod, established 1714, is the usher for the Scottish Order of the Thistle, currently Rear Admiral Christopher Hope Layman. The Irish Gentleman Usher of the Black Rod, established 1783, is the usher for the Irish Order of St Patrick; there have been no appointees to the office since 1933. The Gentleman Usher of the Scarlet Rod, established in 1725, is the usher for the British Order of the Bath. The present Scarlet Rod is Major General James Gordon. The Gentleman Usher to the Sword of State, established c.1842, is the usher who bears the Sword of State in ceremonial processions, currently General Sir Kevin O'Donoghue. The Gentleman Usher of the Blue Rod, established as 1882 as an "Officer of Arms" and made an usher in 1911, is the usher for the British Order of St Michael and St George, currently Dame DeAnne Julius. The Gentleman Usher of the Purple Rod, established in 1918, is the usher for the Order of the British Empire, currently Dame Amelia Fawcett. Gentleman Ushers of the Black Rod also exist for New Zealand, Australia and its states, and Canada. In some respects, the Military Social Aides to the US President, who attend on some 2 to 4 afternoons a month to assist visitors to the White House, are an American and more recent equivalent to the Gentleman Ushers in Ordinary.