Яһуди тіліндегі ән – театр, клезмер, лирикалық әндерден тұратын музыка жанрлары. Тарихы 14 ғасырға дейін барып жетеді, Еуропа мен Израильде кең таралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Идиш тіліндегі әндер – идиш тілінде орындалатын әртүрлі музыка жанрларының жалпы атауы. Оған идиш театрының әндері, клезмер әндері және неміс Lied және француз мелодиясы үлгісіндегі «идиш өнер әндері» жатады.
Yiddish song is a general description of several genres of music sung in Yiddish which includes songs of Yiddish theatre, Klezmer songs, and "Yiddish art song" after the model of the German Lied and French mélodie.
Идиш тілі мен әндері
XIV ғасырдан бастап халық әндері идиш тілінде орындалды, бірақ сол дәуірдегі раббилер қасиетті әндерді тек иврит тілінде ғана айтуға рұқсат берді.
From the fourteenth century secular songs were sung in Yiddish, though rabbis of the period directed that sacred songs were only to be sung in Hebrew.
Идиш халық әндері
Орталық және Шығыс Еуропадағы идиш халық әндерінің негізгі жанрларының бірі – Клезмер, ол Америка мен Израильге де экспортталды. Алайда, Генри Сапозник (2005) "Тарихи тұрғыдан алғанда, Израильде идиш әндері мен театры клезмер музыкасынан көбірек танымал болды" деп жазады. Әдетте, 17 және 18 ғасырлардағы әндер мен жұбату әндері авторсыз, бірақ басқа әндердің авторлары белгілі, мысалы, Марк Варшавскийдің "Ошақта".
One of the main genres of Yiddish folk song in Central and Eastern Europe is Klezmer, which was also exported to America and Israel, though Henry Sapoznik (2005) writes "Historically, Yiddish song and theater have had a higher visibility than klezmer music in Israel." Generally 17th and 18th century songs and lullabies are anonymous, but the composers of others such as are known; such as "On The Hearth" by Mark Warshawsky.
Идиш театралды әндері
Еуропада идиш театрлық труппаларының көптеген әндері музыкалық театрға қосымша музыка ретінде немесе, кемінде, музыкалық мазмұны күшті пьесалар үшін жазылған, ал қалғандары – идиш опереттасынан алынған жеке "хит" ариялар мен номерлер. Америкада, Американың өзінің идиш театрларынан басқа, ән жазушылар мен композиторлар идиш халық және театр әндерін, сондай-ақ синагог модалары мен мелодияларын Тин-Пэн аллеясы, Бродвей және Голливуд музыкасы үшін материал ретінде пайдаланды. Ирвинг Берлин – идиш әнінен ағылшын тіліндегі әндерге көшкен танымал композиторлардың бірі. "Арман" әні – идиш әнінің кейіннен ағылшын тіліндегі хитке айналған мысалы.
In Europe many of the songs of the Yiddish theatre companies were composed as incidental music to musical theatre, or at least plays with strong musical content, whereas others are "hit" individual arias and numbers culled from Yiddish operetta. In America, aside from America's own Yiddish theatres, songwriters and composers employed Yiddish folk and theatre songs, along with synagogue modes and melodies, as material for the music of Tin Pan Alley, Broadway and Hollywood. Irving Berlin was one of the popular composers to move from Yiddish song to English songs. is an example of a Yiddish song which was later recast as an English hit.
Идиш саяси және зайырлы хорлық ән
Di Shvue "The Oath" (1902) – 1900-шы жылдардың басындағы Ресейдегі социалистік, жалпы еврей жұмысшы одағының (Бунд) гимні болды. Сол композитордың тағы бір әні – С. Анскийдің (Шлойме Занвл Раппопорт) "In Zaltsikn Yam" ("Тұзды теңізде") әні. Еврей жұмысшыларының хор ұйымдары, соның ішінде Лазар Вайнер басқарған Нью-Йорк ұйымы 1960 жылға дейін өз қызметін жалғастырды. "Zog Nit Keyn Mol" ("Жол аяқталды деме") – 1943 жылы Вильнюс геттосының қарсыласу қозғалысы үшін Хирш Глик жазған партизандық ән.
Di Shvue "The Oath" (1902) was the Yiddish anthem of the socialist, General Jewish Labour Bund in early 1900s Russia. Another song by the same composer, S. Ansky (Shloyme Zanvl Rappoport), was In Zaltsikn Yam "In the Salty Sea". Yiddish workers' choral societies continued including that led by Lazar Weiner in New York until the 1960s. Zog Nit Keyn Mol "Never say (this is the end of the road)" was a partisan song written in 1943 by Hirsh Glick, for the Vilna Ghetto resistance.
Идиш өнер әндері
Өзін-өзі "қалыспы" едиш өнер әндерінің авторларына 1908 жылы Санкт-Петербургте құрылған Еврей халық музыкасы қоғамының композиторлары жатады. Бұл қоғам "Еврей Глинкасы" аталған Михаил Гниессин, Иосиф Ахрон, Моисей Милнер, Лазар Саминский, Александр Крейн және Соломон Росовский сияқты композиторлармен байланысты болды. Америкадағы композиторлардың арасында жас иммигранттар Лазар Вайнер, Соломон Голуб, кино композиторы Хенах Кон және Лос-Анджелес канторы Пол Ламкофф болды. Көптеген неміс лидтері мен француз мелодиялары сияқты, едиш өнер әндері де халық әуендерін нәзік пайдалануы мүмкін. 21-ші ғасырдағы едиш халық әнін өнер әні ретінде, Шубертке құрмет көрсету мақсатымен жасалған саналы тәсілдің бір мысалы – Александр Кнаптың ағылшын баритоны Марк Гланвилл үшін арнап құрастырған "Едиш қыстағы саяхаты" және халық әндерінің циклдары. Едиш поэзиясының жаңа әндерге қойылған нұсқалары бүгін де жалғасуда, соның ішінде (2012) Джудит Шатиннің музыкасына қойылған Абрахам Сатцкевер өлеңдерінің таңдамасы, және "Барлық күндер қызғылт түсті" (2017/2019) – Анна Марголин, Абрахам Сатцкевер, Рейчел Корн және басқалардың едиш тіліндегі өлеңдерін қамтитын ән циклі, авторы Алекс Вайзер, бұл шығарма 2020 жылғы Музыка саласындағы Пулитцер сыйлығының финалисі атанды.
Composers of self consciously "serious" Yiddish art songs include the composers of the Society for Jewish Folk Music founded in St. Petersburg in 1908 which was associated with composers including "the Jewish Glinka" Michael Gniessin, Joseph Achron, Moses Milner, Lazare Saminsky, Alexander Krein, and Solomon Rosowsky. In America composers included young immigrants Lazar Weiner, Solomon Golub, film composer Henech Kon, and Los Angeles cantor Paul Lamkoff. Though like many German Lieder and French mélodies Yiddish art songs may make sensitive use of folk tunes. One example of a conscious 21st Century approach to the Yiddish folk song as art song, as tribute to Schubert, are the A Yiddish Winterreise and cycles of folk songs arranged by Alexander Knapp for English baritone Mark Glanville. New settings of Yiddish poetry continue today as well including (2012), a selection of Abraham Sutzkever poems set to music by Judith Shatin, and and all the days were purple (2017/2019), a song cycle including poetry in Yiddish by Anna Margolin, Abraham Sutzkever, Rachel Korn, and others by Alex Weiser which was named a 2020 Pulitzer Prize Finalist for Music.