Жилль Жуайе: Ренессанс композиторының өмірі мен шығармашылығы
Gilles Joye
Жилль Жуайе (1424/25-1483) – Ренессанс дәуірінің франко-фламанд композиторы. Әнші, Бургундия мектебінің өкілі, лирикалық әндерімен танымал. Өмірі мен шығармашылығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франко-фламанд композиторы
Franco Flemish composer
Жиль Джой (1424 немесе 1425 – 31 желтоқсан 1483) – Ренессанс дәуірінің Франко-фламанд композиторы. Бургундия мектебінің өкілі, ол көбінесе лирикалық және әдемі стильдегі әндерімен танымал болды.
Gilles Joye (1424 or 1425 – 31 December 1483) was a Franco Flemish composer of the Renaissance. A member of the Burgundian school, he was known mainly for his secular songs which were in a lyrical and graceful style.
Өмір
Ол Kortrijk-тен келген болуы мүмкін, себебі Оливер Джой, мүмкін оның әкесі, 1420 жылы сол жерде табылған. Жиль өте жақсы музыкалық білім алған сияқты, мүмкін Кортрейкте немесе Брюггеде, ол 1449 жылы әнші болып жұмысқа алынды. Собор архивіндегі құжаттар оның көбінесе қиындыққа тап болғанын көрсетеді: көшеде төбелес шығарып, жиі жезөкшелерге барады, тұрақты ән айту шараларына қатысудан бас тартады, және әсіресе қаладағы "Розабель" атты жаман әйелге барады. Осы іс-әрекеттеріне қарамастан, ол дін қызметкері болып тағайындалды және 1453 жылы Клевесте, ал 1459 жылы Киелі Донацианда каноник болды. 1454 және 1459 жылдар аралығында оның Төмен елдердегі қызметі туралы ешқандай жазба қалмаған; оның замандас флоренциялық ақынның өлеңіне негіделген итальяндық балладасын жазғанына байланысты, ол Италияда біраз уақыт өткізген деген болжам бар, осылайша оның және келесі буынның көптеген франко-фламанд композиторлары да өткен. 1459 жылы ол Брюггедегі Киелі Донацианға қайтып келді. 1462 жылы ол Бургундия сарайының шіркеуіне әнші болып жұмысқа алынды, ол 1468 жылы өзінің міндеттерін орындауын тоқтатқанмен, ресми түрде 1471 жылға дейін осы лауазымда болды. 1465 және 1473 жылдар аралығында ол сондай-ақ Делфтте ректор болып жұмыс істеді. 1471 жылдан кейін ол, әдетте, Киелі Донацианға оралған. Ол Брюггеде қайтыс болды және Киелі Донациан шіркеуіне жерленді. Джойдің портреті сақталған, оны 1472 жылы Ханс Мемлинг салған болуы мүмкін. Қазіргі уақытта ол Уильямстаундағы Стерлинг және Франсин Кларк өнер институтында сақталуда.
He may have come from Kortrijk, since an Oliver Joye, possibly his father, has been identified there in 1420. Gilles seems to have had an excellent musical education, probably at either Kortrijk or Bruges, where he was hired as a singer in 1449. Documents from the cathedral archives show that he was often in trouble: engaging in street brawls, frequenting brothels, refusing to take part in regular singing events, and in particular visiting a notorious prostitute of the town named "Rosabelle". In spite of these activities, he was made a priest, and became a canon at Cleves in 1453 and at St. Donatian in 1459. Between 1454 and 1459 no record of his activities survives in the Low Countries; based on his composition of an Italian ballata on a poem by a contemporary Florentine, it has been suggested that he spent some time in Italy, as did so many other Franco Flemish composers of his and succeeding generations. By 1459 he was back at St. Donatian in Bruges. In 1462 he was hired as a singer by the Burgundian court chapel, a position he retained officially until 1471, although he had ceased to perform his duties in 1468. Between 1465 and 1473 he was also a rector at Delft. After 1471 he most likely returned to St. Donatian. He died in Bruges, and was buried in the church of St. Donatian. A portrait of Joye has survived, possibly painted by Hans Memling in 1472. Currently it is in the Sterling and Francine Clark Art Institute in Williamstown, Massachusetts.
Музыка
Джойдің сақталған барлық музыкасы вокалды және дінсіз, тек үш дауысқа арналған. Оның төрт шығармасы француз тілінде рондо, (біреуінің мәтіні жоғалған), ал біреуі итальяндық баллада, ол шамамен 1454-1459 жылдар аралығында Италияда болған кезде жазылған болуы мүмкін. Джойдің әндері сол дәуірдегі Бургундияның дінсіз музыкасына тән: әуенді, айқын және лирикалық стильде. Олардың бірі – «Ce qu'on fait» – тікелей ұятты. Джойдың қасиетті музыка жазғаны белгілі емес, бірақ стильдік ерекшеліктеріне байланысты, заманауи лирикалық өлең «O rosa bella» негізінде жазылған екі анонимді месса оған жатқызылады. Сонымен қатар, «O rosa bella» атауының оның сүйікті әйелдің есімімен ұқсастығы және оның өміріндегі және басқа шығармаларындағы жалпы құрметсіздік осы болжамды қолдайды. Джой – 1497 жылы Иоганн Окегемнің қайтысына арналған Гийом Кретеннің танымал «Депларация на тропах Жана Окегема» поэмасында есімдері аталған композиторлардың бірі. Онда ол Окегемді жұмаққа қарсы алып, құттықтаған періштелердің бірі болып бейнеленген. Кретеннің атаған композиторлары 15 ғасырдың соңында ең танымал саналғандардың тізімі ретінде ұзақ жылдар бойы қолданылып келді, осылайша Джойдің беделін, оның аз ғана шығармалары сақталған болса да, көрсетеді.
All of Joye's surviving music is vocal and secular, and for three voices only. Four of his works are rondeaux, in French (though the text for one rondeau is lost), and one is an Italian ballata, probably written between 1454 and 1459 when he may have been in Italy. Joye's songs are typical of the Burgundian secular music of the period; they are melodic, clear, and lyrical in style. One of them, Ce qu'on fait, is frankly obscene. No sacred music is known for certain to have been written by Joye, but two anonymous masses based on the contemporary lyric O rosa bella have been attributed to Joye for stylistic reasons; in addition, the similarity of O rosa bella to the name of his favorite prostitute, along with the general irreverent character evident in his life and other work, may support this hypothesis. Joye is one of the composers mentioned in Guillaume Crétin's famous poem Déploration sur le trépas de Jean Ockeghem written on the death of Johannes Ockeghem in 1497; in it he is one of the angels welcoming Ockeghem into Heaven. The composers mentioned by Crétin have long been used as a list of those considered most famous in the late 15th century, thus indicating Joye's reputation, in spite of the small number of his works which have survived.