Кіріспе
Тандури масала немесе тандури соусы – бұл үнді тағамдарын дайындауда, әсіресе тандор пешінде немесе саз пеште қолданылатын дәмдеуіштердің қоспасы. Дәмдеуіштердің нақты құрамы аймаққа қарай өзгеше болуы мүмкін, бірақ көбінесе гарам-масала, сарымсақ, имбирь, пияз, қызыл бұрыш және кейде басқа да дәмдеуіштер мен қоспалар кіреді. Дәмдеуіштер көбінесе мүжік пен иттің тісімен бірге ұнтақталады.
Tandoori masala or tandoori sauce is a mixture of spices specifically for use with a tandoor, or clay oven, in traditional cooking in the Indian subcontinent. The specific spices vary somewhat from one region to another but typically include: garam masala, garlic, ginger, onion, cayenne pepper, and sometimes other spices and additives. The spices are often ground together with a pestle and mortar.
Шығу тегі
Құнан Лал Гуджрал тандури тағамдарын дайындауды революциялады, ал тандури масаласы дәмдеуіш қоспасын жасау оған есептеледі. Көптеген дәмдеуіштер сияқты, тандури масаласының дамыуында колониялық кезеңнің ықпалы бар. Құнан Лал Үндістанның бөлінуінен бұрын Батыс Пенджабта тұратын индус пәнджабы болды, ол 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін қауымдық зорлық-зомбылық күшейген кезде Үндістанның Дели қаласына көшіп келді. 1920 жылдары Пешавардағы мейрамханада жұмыс істеген кезде Кундан Лал дәстүрлі түрде нан пісіруге қолданылатын тандормен тәжірибе жасады. Ол тауықты тандорда пісірген алғашқы адам болды, ал осылай пісіру үшін жасаған дәмдеуіштер қоспасы тандури масала деп аталды. Делиде Құнан Лал Моти Махал атты мейрамхана ашты, онда ол тандури масаласын қолданып жасаған тағамдары ұлттық деңгейде танымал болды. Жавахарлал Неру сияқты саясаткерлер бұл дәмді ұнатып, мейрамхана әлемдік желіге айналғандықтан, оған жаһандық атақ келді. Әлемдегі үнді мейрамханалары өз мәзірлерінде тандури масаласына құрмет көрсетеді, себебі тандури тауығы мен майлы тауық өте танымал және сүйікті тағамдар болып табылады.
Пайдалану және сақтау
Тандури масаласы тандури тауығы сияқты тағамдарда кеңінен қолданылады. Осы тағамды дайындауда тауық қарапайым йогурт пен тандури масаласының қоспасымен жабылады. Содан кейін тауық тандорда қатты қыздырылып пісіріледі; осылай дайындалғанда тауықтың сырты қызғылт түсті болып, керемет дәмге ие болады. Тандури тауығынан өзге, тікка немесе майлы тауық сияқты басқа да тауық тағамдарында осы масала қолданылады, олардың көпшілігі Пәнджаб тағамдары болып табылады. Тауықтан басқа ет түрлері де, тіпті панир (панир тика) да қолданылуы мүмкін. Масала жаңа дайындалса, ауа өткізбейтін ыдыстарда екі айға дейін сақтауға болады. Бұл дәмдеуіш қоспасы ірі супермаркеттерде және Азия тағамдарына арналған дүкендерде де оңай табады, әр брендтің талғамы әртүрлі болуы мүмкін.