Шостаковичтің 1944 жылғы фортепиано триосы (№2). Иван Соллертинскийге арналған, E minor шығармасы. Құрамы: скрипка, виолончель, фортепиано. Музыка туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1944 жылы Дмитрий Шостаковичтің фортепиано триосы №2, Ми-минор, Op. 67 – орыс композиторы Дмитрий Шостаковичтің скрипка, виолончель және фортепианоға арналған шығармасы. Ол 1943 жылдың соңында жазыла бастап, келесі жылдың тамызында аяқталды. Алғаш рет 1944 жылдың 14 қарашасында орындалды. Бұл шығарма жақын досы Иван Солертинскийге арналған, ол 1944 жылдың ақпанында қайтыс болды және Шостаковичке зор қайғы әкелді. Шығарма төрт бөлімнен тұрады, толық орындалуы 25-27 минутқа созылады. Соңғы бөлім, "Өлім биі", ерекше түрде еврейлік әуендерін қолдануымен көзге түседі.
1944 piano trio by Dmitri Shostakovich
The Piano Trio No. 2 in E minor, Op. 67, is a piece for violin, cello and piano by the Russian composer Dmitri Shostakovich, started in late 1943 and completed in August the following year. It was premiered on 14 November 1944. The piece was dedicated to his close friend Ivan Sollertinsky, whose death in February 1944 affected Shostakovich profoundly. The piece consists of four movements, with a complete performance running 25 to 27 minutes. The final movement, the "Dance of Death", is in particular notable for its characteristic use of Jewish scales.
Тарих
Шостакович трионын 1943 жылдың желтоқсанында жазуға кірісті, ал сол жылдың қазан айында «орыс халық мотивтері» негізінде фортепиано триосының жұмысын бастағанын айтқан. 8 желтоқсанда Исаак Гликманға жазған хатында трио үстінде жұмыс істеп жатқанын хабарлады. Шығарманың бірінші бөлімін аяқтауға бірнеше күн қалғанда, Шостаковичтің жақын досы, орыс ғалымы және жақын музыкант Иван Соллертинский 41 жасында жүрек ауруынан қайтыс болды. Соллертинскийдің өлімі Шостаковичке терең әсер етті, ол трионы досының жадына арнауға шешім қабылдады. Досының қазасын естігеннен кейін ол Соллертинскийдің әйеліне «[Соллертинскийдің] өлімі туралы хабарды естігенде мені қампқан қайғыны сөзбен жеткізу мүмкін емес» және «онысыз өмір сүру шыдай алмайтын қиындыққа толы болады» деп жазды. Келесі айларда ол депрессиядан күйзеліп, шығарма жазуға тырысты, бір кезде «Мен енді бір нота да жаза алмаймын сияқты» деп жазды. Ол сол жылдың соңында жұмысты аяқтады, екінші бөлімін 1944 жылдың 4 тамызында, ал төртінші бөлімін 13 тамызда аяқтады. Шығарманың тұңғыш орындалуы 1944 жылдың 14 қарашасында Ленинградта өтті, композитор Цыганов, Дмитрий Михайлович және Сергей Ширинскийпен бірге фортепианода орындады, олар осы концертте композитордың Екінші скрипкалық квартетінің тұңғыш орындаушылары болды. Шығарманың тұңғыш орындалуынан екі жыл өткен соң, 1946 жылы Шостакович Цыганов пен Ширинскиймен бірге шығарманың алғашқы жазбасын жасады, ал келесі жылы, 1947 жылдың 26 мамырында, ол Прага фестивалінде Давид Ойстрах және чех виолончелисі Милош Садломен бірге екінші жазба жасады. 1946 жылы Шостакович трио үшін Мемлекеттік Сталин сыйлығымен (екінші дәрежелі) марапатталды.
Shostakovich began writing the trio during December 1943, having earlier that year in October mentioned beginning work on a piano trio "on Russian folk themes", and having written to Isaac Glikman on 8 December he was working on the trio. Several days before completing the piece's first movement, Shostakovich's good friend Ivan Sollertinsky, a Russian polymath and avid musician, died at age 41, having experienced heart pains in the preceding days. Sollertinsky's death affected Shostakovich deeply, and he decided to dedicate the trio to his friend's memory. Upon hearing of his friend's death he wrote to Sollertinsky's widow that "it is impossible to express in words all the grief that engulfed me on hearing the news about [Sollertinsky's] death", and that "to live without him will be unbearably difficult"; in the following months he suffered from periods of depression and struggled to compose, at one point writing "it seems to me that I will never be able to compose another note again". He finished writing the work later that year, completing the second movement by 4 August 1944 and the fourth by 13 August. The work received its premiere in Leningrad on 14 November 1944, with the composer at the piano alongside Цыганов, Дмитрий Михайлович and Sergei Shirinsky, members of the Beethoven Quartet, who gave his Second String Quartet its premiere during the same concert. Two years after premiering the work, in 1946, Shostakovich made the first recording of the work with Tsyganov and Shirinsky, and the next year, on 26 May 1947, he made a second recording with David Oistrakh and the Czech cellist Miloš Sádlo at the Prague Festival. In 1946, Shostakovich was also awarded a State Stalin Prize (second grade) for the trio.
Анданте Модерато
Бірінші бөлім Е-минорда виолончельдің әсерлі гармониялық сазымен басталады. Оған скрипка, содан кейін фортепиано қосылады, үш аспап та канондық үлгіде ойнайды, скрипка виолончельден 13 квинта төмен, ал фортепиано скрипкадан 13 квинта төмен кіреді. Бұл баяу бөлім дамып, музыка "Модерато" бөліміне, сонаталық формада өтеді. Бұл бөлімнің бірінші және екінші тақырыптарының мелодиялық және ритмикалық ерекшеліктері ашылуда ұсынылған мотивтерге негізделген, және ритмикалық "сегізінші ноталық пульсациямен" бірге орындалады – бұл сүйемелдеу туындының төртінші бөлімінде қайта оралады. Бұл бөлім музыка соңғы такттарда тыныш аяқталуға дейін, кульминациялық рекапитуляцияға жетеді. Бүкіл бөлім бойына G мажор, қатысты мажор тональность, "Модератоның" екінші тақырыбының тональность ретінде дәстүрлі түрде қызмет етеді; алайда, B-бемоль мажор және B-бемоль минор, тоникадан тритон қашықтықта, бөлімнің модуляцияларында ерекше маңызды рөл атқарады, осы тональностьлардан бірнеше тонизациялар кездеседі. Дирижер және автор Майкл Мишраның пікірінше, бұл бөлім Шостаковичті "неоклассикалық бағытта" көрсетеді, онда "сипаттамасы бойынша Хайденге тән" мелодиялар бар, ал жылдам бөлімге баяу кіріспе "классицистерге жасалған ишара" болып табылады.
The first movement, in E minor, begins with a haunting passage in the cello, which plays exclusively harmonics. It is joined by the violin and then the piano, all three instruments playing in canon, with the violin entering a 13th below the cello and the piano a 13th below the violin. This slow first section of the movement undergoes development before the music moves into the faster "Moderato" section, which is in sonata form. The melodic and rhythmic features of this section's first and second themes are in essence based upon motifs introduced in the opening, and are played alongside an rhythmic "eighth note pulsation", an accompaniment which returns in the piece's fourth movement. The movement comes to a head in the climactic recapitulation, before the music recedes in the final bars, closing quietly. Throughout the movement, G major, the relative major key, serves, in a conventional manner, as the key of the second theme of the "Moderato"; however, the keys of B flat major and B flat minor, a tritone from the tonic, also play a particularly notable role in the movement's modulations, with there being multiple occurrences of tonicizations from these keys. According to conductor and author Michael Mishra, this movement shows Shostakovich in a "neoclassical vein", containing melodies "almost Haydnesque in character", and with the slow introduction to a faster movement being "a nod in the direction of the Classicists".
Аллегро конбрио
Екінші бөлім, F-диез мажорда, ашулы, саркастикалық шекерцо болып табылады, ол диссонанстық фигурациялар арқылы тынымсыз қозғалып, ешқашан тоқтамайды. Г мажордағы үштік бөлім – "сарқып тұрған вальс", және Шостаковичтің әдеттегісінен гөрі, қозғалыстың қалған бөлімінен аздап бөлек. Соллертинскийдің қарындасы бұл бөлімді "Шостаковичтің ешкімдей түсінбеген" ағасының "таңғаларлық дәл бейнесі" деп санады. Бұл оның фортепианолық квинтетінен де шекерцо бөліміне ұқсас.
The second movement, in F sharp major, is a frenzied, sardonic scherzo which moves relentlessly through dissonant figurations, never resting. The movement's trio section, in G major, is a "giddy waltz", and is less separate from the rest of the movement than is usual for Shostakovich. Sollertinsky's sister considered the movement to be "an amazingly exact portrait" of her brother, whom she said Shostakovich "understood like no one else". It also bears similarities to the scherzo movement from his Piano Quintet.
Ларго
Үшінші бөлім, B-бемоль минорында, - қайғылы пассакалия, негізінде фортепианодағы ұзақ, тұрақты емес, тоналды тұрақсыз сегіз тактты тақырыптың қайталануы бар. Осы фонға қарсы скрипка мен виолончель канонда өзара қараңғы, баяу және мұңды мелодиялық желілермен алмасады. Бөлім атакка белгісімен аяқталады, келесі бөлімге үзіліссіз жалғасады. 1975 жылы Шостаковичтің қайтысынан кейін, бұл бөлім Мәскеу консерваториясының Үлкен залында өткен оның қоғамдық жерлеу рәсімінде орындалды, мыңдаған адам оның табытын басып өтті.
The third movement, in B flat minor, is a lugubrious passacaglia, based around a repeating eight bar theme of sustained semibreve chords in the piano, tonally unstable in character. Against this background, the violin and cello, playing in canon, trade off dark, slow, and somber melodic lines. The movement ends with an attacca marking, continuing into the next movement without a pause. In 1975, after Shostakovich's death, this movement was played at his public funeral service held in the Grand Hall of the Moscow Conservatory, as thousands passed his coffin.
Аллегретто Адагио
Бұл шығарманың төртінші және соңғы бөлімі Ми мажорда басталып, Ми минорына өтеді. Стакаттода қайталама ноталармен басталатын бұл "Өлім биі" бөлімінде еврей халқының әуені қосылады және бұрынғы үш бөлімнің тақырыптары қайта ойналады. Бөлім, дерлік естілмейтіндей, қиын-қайғыға толы Ми мажор аккордымен аяқталады. Осы соңғы бөлімдегі еврей әуені Шостаковичтің 8-ші скрипкалық квартетінде қолданылған. Иан Макдональд өзінің "Жаңа Шостакович" кітабында, композитордың нацистік өлім лагерьлеріндегі СС күзетшілері еврейлерді өз қабірлерінің үстінде билеуге мәжбүрлегені туралы хабарлардан қорқып, осы бөлімді жазғанын айтады.
The piece's fourth and final movement begins in E major and transitions to E minor. Staccato repeated notes begin this "Dance of Death" movement, which introduces a Jewish style melody, and revisits the thematic content of the previous three movements. It ends in a tortured E major chord, almost inaudibly. The Jewish melody from this last movement was quoted in Shostakovich's String Quartet No. 8. Ian MacDonald says in his book The New Shostakovich that the movement was inspired by the composer's horror at reports that SS guards in Nazi death camps had forced Jews to dance by their own graves.