Кіріспе

Арпад әулеті мүшесі, Вазулдың ұлы (1047 жылы қайтыс болды)

Левенте (1010–1015 жылдар аралығында – 1047) – Арпад әулеті мүшесі, венгрлердің Ұлы князі Таксонидің немересі. 1031 немесе 1032 жылы Венгриядан қуылды және көп жылдар бойы Богемияда, Польшада және Киев Русінде өмір сүрді. 1046 жылы Венгрияға оралды, сол кезде елде пұтқа табынушылардың көтерілісі күшейіп жатқан шақ еді. Левенте пұтқа табынушы болып қалды, бірақ христиан дініндегі бауыры Андрей I патша болып сайлануына бөгет қоймады.

Балалық шақ

Венгрия жылнамалары оның туған тегі туралы қайшылы мәліметтерді сақтап қалған. Бір дерек бойынша, Левенте және оның екі бауыры – Андрей мен Бела, «Шаш келген Ладиславтың» және оның «Рутениядан келген әйелінің» ұлдары, «Ағартылған жылнамаға» сәйкес, 1034 жылға дейін Польша корольдігі Миешко II сарайына келген. Олардың ең кішісі Бела осы жерде қоныстанды, ал Левенте мен Андрей Киевке кетті. Андрей Киевте крещение алды, бірақ Левенте берік сенімді пұтқа табынушы болып қалды. Венгрияның I Степанның орнын басып алған Петр Орсеоло патшасына наразы болған феодалдары Левенте мен Андрейді 1046 жылы Венгрияға қайта оралуға көндірді. Осы кезде Венгрияда зор пұтқа табынушылық көтерілісі басталды. Көтерілісшілер Петр патшаны тұтқынға алды. Венгрия феодалдары мен дін қызметкерлері христиан монархты қалап, Андрейге тәж ұсынды, ал тарихшы Сандор Тоттың пікірінше, пұтқа табынушылық көтерілісінің басшылары Левентенің талабын қолдады, себебі ол бауырларынан айырмашылығы, крещениеден өтпеген. «Ағартылған жылнамада» Левенте «еш күмәнсіз Венгрияны пұтқа табынушылық пен бейкүнәлікке шалдықтырғаны» айтылады. Алайда, сол жылнама Левентенің «рухани қарапайымдылықпен» Андрейге тәж сыйлағанын да жазады, бұл Левентенің өз еркімен тәжді бауырына беруге дайын болғанын көрсетеді. Левенте 1047 жылы қайтыс болды және Дунайдағы, оның арғы атасы Таксонидің есімімен аталатын ауылға жерленді, ол «жалған қабірде жатыр» делінеді.

Негізгі дереккөздер

Симон Кеза: Мажарлардың іс-әрекеттері (Ласло Веспреми және Франк Шаер редакциялаған және аударған, Женё Сюц зерттемесімен) (1999). CEU Press. Венгр жарықтандырылған жылнамасы: Chronica de Gestis Hungarorum (Дежё Дерчени редакциясымен) (1970). Corvina, Taplinger Publishing. .