Кіріспе

Қасиетті Петір шіркеуі (немісше: Hauptkirche St. Petri, немісше жиынтығы: Petrikirche) Германияның Гамбург қаласында, көптеген бұрынғы соборлар тұрған жерде орналасқан. Реформациядан бері ол протестанттық собор болып табылады, ал оның қауымы Солтүстік Германиядағы Евангелиялық-лютерандық шіркеуінің құрамына кіреді.

Тарих

Бұл шіркеунің бастапқы Хаммабург аймағына жақын орналасқандығы және бұл жерде бұрын шіркеу немесе собор болған деген сенім бар. Әйет Петір шіркеуі, шамасы, 1189 жылдың басында салынған; ол 1195 жылы алғаш рет базар шіркеуі немесе ecclesia forensis ретінде тіркелген. 1310 жылы готикалық стильде қайта салынды және шамамен 1418 жылы аяқталды. Гамбургтың ең көне өнер туындысы – қоладан жасалған арыстан басы бар есік тұтқалары 1342 жылы мұнараның негізі салынған кезде жасалған. 1516 жылы мыспен жабылған жаңа қондырғысымен биіктелген мұнара 127,5 метр биіктікте көрші Гамбург соборынан да жоғары болды, бірақ 1518 жылы Санкт-Николай шіркеуінің мұнарасы (бастапқыда 135 метр) оны басып өтті. Саяси шиеленістер мен тозуға байланысты собор 1804-1807 жылдар аралығында бұзылды. Келесі француз оккупациясы кезінде, 1813 жылы Әйет Петір және басқа да көптеген маңызды шіркеулер Наполеон әскерлеріне ат тұрақтығы ретінде берілді. Бірнеше онжылдықтан кейін, 1842 жылдың мамырында Гамбургті қампқан үлкен өртке ұшырады. Арыстан басы бар есік тұтқалары сияқты көптеген өнер туындылары сақталды. Шіркеудің қақпасы өрттен ауыр зақым көрді, бірақ сақталды және 1922 жылы құрылған, ал 2005 жылдан бері Гамбург мұражайы деп аталатын Museum für Hamburgische Geschichte мұражайына кіріктірілді, ал қақпаның өзі 1995 жылы қайта қалпына келтірілді. Үлкен өрттен жеті жыл өткен соң готикалық шіркеуді архитекторлар Алексис де Шатонеф және Герман Петер Ферсенфельдт бұрынғы орнына қайта салды. 1878 жылы 132 метрлік шіркеу мұнарасы – де жылдар бұрын жобалаған мыс қондырғысымен аяқталды. 20 ғасырдың бірінші жартысында, қала орталығында банктер мен универмагтар салу үшін тұрғын үйлер бұзылғандықтан, шіркеу көптеген жамағат мүшелерін жоғалтты. Шіркеу Екінші дүниежүзілік соғыстан салыстырмалы түрде зардап көрмеді. 1962 жылы, жақын жердегі қоғамдық орталық салынып жатқанда, ортағасырлық мұнараның – Бишофштурмның ("Епископ мұнарасы") негізі табылды. 1979 жылы, қайтыс болған пастор Кристоф Стормер де бар, ядролық энергияға қарсы наразылық білдіргендер соборды басып алды. 2005 жылдан 2007 жылға дейін шіркеудің батыс және оңтүстік фасадтарына H&M киім дүкендерінің тізбегін жарнамалайтын үлкен плакаттар ілінді, осылайша соборды күтіп ұстауға қаржы қарастырылды.

Өнер

Санкт-Петербургтегі ең танымал өнер туындылары – батыс порталдың сол жақ қанатында орналасқан арыстан басы бар есік тұтқалары. Дегенмен, соборда көптеген басқа да өнер туындылары бар. Собордың солтүстік бөлігінде шамамен 1460 жылға жатқан готикалық қабырға суретінде Бременнің бірінші епископы Ансгар бейнеленген, оның астында "Солтүстіктің елшісі" деген сөздер жазылған. Хор аймағындағы бағанада Бернт Нотке жасаған, шамамен 1480–1483 жылдар аралығындағы мүсін орналасқан, ол архиепископ Ансгарды және оның құрған Гамбург Мариенкирше шіркеуін көрсетеді. 17 ғасырдан Готфрид Либальттың екі майлы суреті сақталған: "Яковтың арманы" және "Мәсіхтің тууы". Олар 1977 жылы қышқыл шабуылынан зардап шекті, бірақ 2001 жылдың қазанында қалпына келтіріліп, соборға қайтарылды. "Санкт-Петер шіркеуіндегі Рождество 1813" суреті собордың оңтүстік бөлігіндегі бағанада ілулі тұр. Онда Наполеон әскерлеріне тамақ бермеген Гамбург тұрғындары бейнеленген, сол себепті әскерлер оларды шіркеуге қамап қойған. Собордың алдында неоготикалық стильде евангелистердің бейнесі орналасқан. Фриц Флердің заманауи қоладан жасалған мүсіні Дитрих Бонгофферді тұтқын киімінде, қолдары байланған күйінде бейнелейді.