Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Любек соборы (link=no, немесе әдеттегі аталымы Любеккер Дом) – Германияның Любек қаласында орналасқан, кірпіштен салынған үлкен лютерандық собор және Любек әлемдік мұрасының бір бөлігі. Оның құрылысы 1173 жылы Генрих Арыстан Любек епискобы үшін собор ретінде басталды. Екінші дүниежүзілік соғыста (1942) бомбалау кезінде собордың бір бөлігі қирады, Арп Шниттер аспабы өртеніп кетті, бірақ кейін қайта жаңартылды. Собор 1942 жылғы бомбалаудан зардап көрмеген Бернт Нотке мен Томас Квеллиннің туындыларымен де танымал. Ханс Мемлингтің әйгілі алтарі Любек қаласындағы Сент-Аннен мұражайында сақталуда. Ағымдағы шіркеу 1982 жылы аяқталды. 1873 жылы собор 700 жылдығын тойлады, сол кезде Тюрингиядағы Бад Либенштейнге жақын Штайнбахтағы лютерандық ескерткіш шыршы ағашынан алынған бір тамыр шіркеу ауласына отырғызылды.
Lübeck Cathedral (link=no, or colloquially Lübecker Dom) is a large brick built Lutheran cathedral in Lübeck, Germany, and part of the Lübeck World Heritage Site. It was started in 1173 by Henry the Lion as a cathedral for the Bishop of Lübeck. It was partly destroyed in a bombing raid in World War II (1942), when the Arp Schnitger organ was destroyed by fire, but was subsequently reconstructed. It is also famous for works of Bernt Notke and Thomas Quellinus, which survived the bombing raid in 1942. The famous altar by Hans Memling is now in Lübeck's St. Annen Museum. The current church was finished in 1982. In 1873 the cathedral celebrated its 700th anniversary, when an offshoot of the Lutheran Memorial Beech Tree, in Steinbach near Bad Liebenstein in Thuringia, was planted in the churchyard.
Құрылыс
1173 жылы Генрих Арыстан епископ Геральд басшылығымен 1160 жылы епископтығын Олденбургтен Холштейнге көшіргеннен кейін Любек епархиясына қызмет ету үшін соборды салды. Роман стиліндегі собор шамамен 1230 жылы аяқталды, бірақ 1266 мен 1335 жылдар аралығында ол готикалық стильде қайта жаңартылды, оның қанатты бөліктері негізгі бөлігінің биіктігіне (шамамен 20 метр) дейін көтерілді. 1942 жылғы 28-29 наурыздағы Пальма жексенбісі күні Корольдік әуе күштерінің бомбалауы қала орталығының бестен бір бөлігін қиратты. Бірнеше бомба шіркеудің маңына түсіп, 1696 жылы жасалған алтарьды жойып, хордың шығыс бөлігін құлатты. Собор мұражайынан шыққан өрт собордың шатыр конструкциясына тарады, ал Пальма жексенбісі күні түске қарай мұнаралар құлады. Арп Шниттер органдары отта жойылды. Дегенмен, ішкі безендірудің көп бөлігі, соның ішінде айқыш пен орта ғасырлық полиптихтардың көбі сақталды. 1946 жылы солтүстік трансептің қақпасы құлап, вестибюльді толығымен қиратты.
In 1173 Henry the Lion founded the cathedral to serve the Diocese of Lübeck, after the transfer in 1160 of the bishop's seat from Oldenburg in Holstein under bishop Gerold. The then Romanesque cathedral was completed around 1230, but between 1266 and 1335 it was converted into a Gothic style building with side aisles raised to the same height as the main aisle (around 20m). On the night of Palm Sunday (28–29 March) 1942 a Royal Air Force bombing raid destroyed a fifth of the town centre. Several bombs fell in the area around the church, causing the eastern vault of the quire to collapse and destroying the altar which dated from 1696. A fire from the neighbouring cathedral museum spread to the truss of the cathedral, and around noon on Palm Sunday the towers collapsed. An Arp Schnitger organ was lost in the flames. Nevertheless, a relatively large portion of the internal fittings was saved, including the cross and almost all of the medieval polyptychs. In 1946 a further collapse, of the gable of the north transept, destroyed the vestibule almost completely.
Қайта құру
Соборды қайта жаңарту бірнеше онжылдыққа созылды, себебі Мариенкирхе соборының қайта құрылуына көбірек мән берілді. Жұмыс 1982 жылы ғана аяқталды. 2002 жылы Любек музыка академиясымен бірлесіп, Арп Шнитгер атындағы органның қайта жаңартылуы талқыланды. Мұндай қайта жаңарту мүмкін екені анықталды, бірақ әзірге шешім қабылданған жоқ. Бұл талқылау Швецияның Гетеборг қаласындағы университетте жүргізілген зерттеу жобасының нәтижесінде туындады, онда Любек органын қайта жаңарту 1990 жылдардың ортасынан бері жүріп келеді. Сол қайта жаңарту 2001 жылы аяқталды, органның көшірмесі, соның ішінде орган алдынан жасалған көшірме, 1890 жылдардың соңында тастап кетілген Оргрит шіркеуіне орнатылды. Қазір бұл шіркеу концерт залы ретінде қайта жаңартылуда. Собордың ерекшелігі – 105 метр биіктігімен қаланың ең биік шіркеуінен төмен болуы. Бұл шіркеу мен гильдиялар арасындағы билік үшін күрестің салдары.
Reconstruction of the cathedral took several decades, as greater priority was given to the rebuilding of the Marienkirche. Work was completed only in 1982. In 2002 a symposium took place in conjunction with the Lübeck Academy of Music to consider the reconstruction of the Arp Schnitger organ. It was concluded that such a reconstruction would be possible, but no decision has yet been taken. The discussion follows a research project at the university in Göteborg, Sweden, where a reconstruction of the Lübeck organ has been going on since the mid 1990s. That reconstruction was concluded in 2001 with installation of the replica, including a replica of the organ front, in an earlier abandoned church from the late 1890s, Örgryte church. The church is now rebuilt as a concert hall. The cathedral is unique in that at 105 m, it is shorter than the tallest church in the city. This is the consequence of a power struggle between the church and the guilds.
Аңыз
Аңыз бойынша, VIII ғасырда Карл Ұлы Саксонияда аң аулап жүргенде, зор бұғыны қуды. Ұзақ қуып жете алған соң ол аңды ұстады, бірақ оны өлтірмеді де, өздеріне алған жоқ. Оның орнына ол алтын тізбек алып, оны бұғының мүйіздеріне байлады. Төрт жүз жыл өткен соң вендтер мен саксондар христиан дініне енді, ал қазір аң аулауға шыққан адам Любек қаласын құрған Генрих Арыстан болды. Генрих ойларымен жеке қалу үшін серіктерінен бөлініп кетті. Ол шіркеу салмаққа ниеттенді, бірақ қажетті қаражат жоқ еді. Сол сәтте оның алдынан мүйізінде алмаз әшекейленген крестпен зор бұғы пайда болды. Ол мұны Құдайдың нышаны деп түсініп, аңды атты. Ол кресті мүйізінен алды, осыны жасап болған соң бұғы секіріп, бұталардың арасына жоғалып кетті. Енді жас герцогтың шіркеу құрылысына жеткілікті ақшасы болды.
According to legend, in the 8th century Charlemagne was hunting in Saxony and chased a huge deer. After a long pursuit he succeeded in capturing the animal but neither killed nor kept it. Instead he took a gold chain and laid it on the deer's antlers. Four hundred years later the Wends and Saxons had converted to Christianity, and the man now out hunting was Henry the Lion, the founder of Lübeck. Henry had separated himself from his followers in order to be alone with his thoughts. He wanted to build a church, but lacked the necessary funds. At that moment a great deer appeared before him with a diamond encrusted crucifix in its antlers. He took this as a sign from God, and shot the animal. He took the cross from its antlers; hardly had he done so when the deer rose up and disappeared into the bushes. The young duke now had enough money for the construction of the church.
Қазіргі собор мен қауым
Қазіргі уақытта собор Солтүстік Эльбия евангелистік шіркеуінің үш лютеран шіркеуінің бірі болып табылады. 2001 жылдан бері епископ – Бэрбел Вартенберг Поттер. Қауым қаланың музыкалық өмірімен тығыз байланыста. Ұзақ жылдар бойы қызмет еткен органшы және кантор Уве Рёльдің (1925–2005) еңбегінің арқасында собор Шлезвиг-Гольштейн музыка фестиваліне төңкерілді.
The cathedral is now one of the three Lutheran churches of the North Elbian Evangelical Church. Since 2001 the bishop has been Bärbel Wartenberg Potter. The congregation is closely connected with the musical life of the city. Thanks to the long serving organist and cantor Uwe Röhl (1925–2005), the cathedral plays host to the Schleswig Holstein Musik Festival.