Кіріспе

Бангладештегі ашаршылық

1974 жылғы Бангладештегі ашаршылық 1974 жылдың наурыз айында басталып, сол жылдың желтоқсан айына таман аяқталды. Бұл ашаршылық 20 ғасырдың ең қасіретті апаттарының бірі саналады; оған Брахмапутра өзеніндегі кең ауқымды су тасқыны және жоғары өлім-жітім көрсеткіштері тән болды.

Шолу

1971 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Бангладеш экономикасы дағдарысқа ұшырады. "Time" журналының хабарлауынша, 1974 жылдың наурыз айында күріш бағасы күрт өскен кезде аштық туралы ескертулер айқындала бастады. Осы айда "Рангпур ауданында кең ауқымда аштық басталды", бұл аймақ ең көп зардап шеккен үш аймақтың біріне айналды. Бангладештің тәуелсіздік үшін күресі аяқталып, ел ресми түрде құрылғанына екі жыл үш ай ғана толыпты (1971 жылдың желтоқсаны). Көп жағынан алғанда, Бангладештің жаңа мемлекеті, қираған инфрақұрылымы мен нарықтары осы жағдайға толыққанды дайын емес еді.

Себептер

Аштықтардың көпшілігі сияқты, Бангладеш аштығының да себептері көптеген. Оларға су тасқыны, халық санының тез өсуі, үкіметтің азық-түлік қорын тиімсіз басқаруы, аудандар арасындағы азық-түлік тасымалын шектеуші заңнама, көрші елдерге азық-түлік контрабандасы және таратудағы кемшіліктер жатты. Аштық барлық аймақтар мен халықтың арасында болған жоқ, ол негізінен белгілі бір аймақтарда, әсіресе су тасқынына ұшыраған жерлерде шоғырланды. Екінші мәселе сырттан келді: АҚШ 2,2 миллион тонна азық-түлік көмегін ұстап қалды, себебі АҚШ-тың Бангладеш елшісі Бангладештің Кубаға жұт экспорттау саясатының салдарынан АҚШ азық-түлік көмегін беруге мүмкін емес екенін анық айтты. Бангладеш американдық қысымға көніп, Кубаға жұт экспортын тоқтатқан кезде, жолдағы азық-түлік көмегі "аштықтан зардап шеккендерге" кеш жетті.

Үкіметтің жауабы

Үкімет аштыққа жауап ретінде негізінен халыққа тамақ дайындау орындарын (асханаларды) ашуға баса назар бөлді. 1974 жылдың қараша айына қарай, үкімет ел бойынша 6000 асхана жұмыс істеп тұрғанын мәлімдеді. Үкіметтің бір шенеунігі бұл шараның "бес миллион адамның өмірін сақтап қалғанын" айтты. Үкіметтік асханалар бір роти немесе күріш пен даалдан жасалған 113 граммдық (төрт унция) қамырдан тұратын қарапайым рацион ұсынды. Басқа да орындар АҚШ тарапынан сыйға берілген "өмір сүруге көмектесетін печеньелерді" (бисквиттерді) таратуда болды.