Батыс Африканың Калабар анговантибосы

Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Калабар ангуантибосы (Arctocebus calabarensis), сондай-ақ Калабар поттосы деп те аталады, Lorisidae тұқымдасына жататын стрепсиринді примат. Ол Arctocebus туысына алтын ангуантибо (Arctocebus aureus) кіреді. Ол поттомен (Perodicticus potto) және түрлі лористермен тығыз байланысты. Калабар ангуантибосы Батыс Африканың жаңбырлы ормандарында, әсіресе ағаштар құлаған жерлерде тіршілік етеді. Орман алқаптары жойылған жерлерде ол шаруа қожалықтарында да кездеседі. Оның таралған аймағы Камерун, Нигерия және Экваториальдық Гвинеяны қамтиды. Бұл түрдің аты Нигерияның Калабар қаласынан шыққан. Калабар ангуантибосының салмағы 266-ден 465 грамға дейін жетеді. Оның арқасы сарғыш түсті, ал құрсағы сұр немесе ақ, маңдайы мен мұрнында ерекше ақ жолақ бар. Басқа лоридтер сияқты, осы ангуантибоның да саусағы өте қысқа, бұл оған ағаш бұтақтарын берік ұстауға мүмкіндік береді. Әр аяғының екінші саусағында арнайы тырнақтары болады. Калабар ангуантибосы – жұмыс істейтін үшінші қабақтың (никтитациялық мембрана) бар жалғыз примат. Калабар ангуантибосы түнгі және ағаш өмірін сүретін жануар. Ол өз ареалындағы басқа түнгі стрепсириндерге қарағанда ағаштарда төменірек орналасады, әдетте жерден 5-15 метр биіктікте кездеседі. Ол ағаштарға өте баяу өрмелеп, әрдайым кем дегенде үш мүшесімен бұтақтарды ұстап қозғалады. Күндіз ангуантибо тығыз жапырақтардың астында, бұтаққа ілініп ұйықтайды. Калабар ангуантибосының рационы негізінен жәндіктерден, әсіресе күлдіршіндерден тұрады, бірақ ол кейбір жемістерді де жейді. Ол басқа жануарлар жегізбейтін, қатты иісі бар жәндіктерді де жейді. Күлдіршін жемес бұрын, ангуантибо оны қолымен мұқият сүртіп, уы бар тікенектерін кетіреді. Хищникке тап болғанда, Калабар ангуантибосы шаршап, доп сияқты жиырылады, бірақ аузын қолтығының астында ашық қалдырады. Шабуылшы жалғаса берсе, ангуантибо оны шағып, жібермейді. Калабар ангуантиболары азық табу үшін жалғыз іздейді, бірақ әр еркектің аумағы бірнеше аналықтардың аумағымен жапсасады. Ангуантиболар өзара күтім жасау және иіс белгілері арқылы әлеуметтік байланыстарын нығайтады. Жұптасу тек аналықтың еструстық циклының соңғы кезеңінде, бұтақтан төмен асылып тұрып жүзеге асырылады. Аналықтары 131-136 күндік жүктілік мерзімінен кейін бір бала туады; балалар әдетте қаңтар мен сәуір аралығында дүниеге келеді. Балалар көздері ашық туады және бірден анасының жүніне жабыса алады.

The Calabar angwantibo (Arctocebus calabarensis), also known as the Calabar potto, is a strepsirrhine primate of the family Lorisidae. It shares the genus Arctocebus with the golden angwantibo (Arctocebus aureus). It is closely related to the potto (Perodicticus potto) and to the various lorises. The Calabar angwantibo lives in the rainforests of west Africa, particularly in tree fall zones. In areas where the forest has been cleared, it has been known to live on farmland. Its range covers Cameroon, Nigeria and Equatorial Guinea. The species takes its name from the Nigerian city of Calabar. The Calabar angwantibo weighs between 266 and 465 grams. It has orangish yellow fur on its back, grey or white fur on its belly, and a distinctive white line on its forehead and nose. Like other lorids, this angwantibo has a very short index finger, which allows it to get a strong grip on tree branches. The second toe on each foot has a specialised claw that the angwantibo uses for grooming. The Calabar angwantibo is the only primate to have a functioning nictitating membrane (third eyelid). The Calabar angwantibo is nocturnal and arboreal. It stays considerably lower in the trees than the other nocturnal strepsirrhines in its range, and is typically found between 5 and 15 metres above ground. It moves by climbing very slowly through the trees, always grasping branches with at least three of its limbs at a time. During the day the angwantibo sleeps under dense foliage, hanging from a branch. The Calabar angwantibo's diet consists mainly of insects, especially caterpillars, but it also eats some fruit. It will eat strong smelling insects that other animals reject. Before eating a caterpillar, the angwantibo wipes it carefully with its hands to remove any poisonous barbs. When confronted by a predator, the Calabar angwantibo will roll up into a ball, but keep its mouth open beneath its armpit. If the attacker persists, the angwantibo will bite it and not let go. Calabar angwantibos forage for food alone, but each male's territory overlaps that of several females. Angwantibos reinforce social bonds through mutual grooming and scent marking. Mating takes place only in the final phase of the female's estrous cycle, and is performed hanging upside down from a branch. The female gives birth to a single infant after a gestation period of 131 to 136 days; the young are normally born between January and April. Infants are born with their eyes open and can cling to their mother's fur right away.

Әдебиетте

Калабар ангуантибосы, өзінің жақын туысы поттомен бірге, Патрик О’Брайанның Обри-Матурин романдарында кездеседі. Стивен Матурин саяхаттары барысында Калабар ангуантибосын алады және оған «керемет қатты байланысты» сезінеді. Ангуантибо іздеу Джеральд Дюреллдің «Артық жүктелген сандық» атты тұңғыш кітабында да маңызды орын алады.