Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалия ақыны (1855–1896)
Portuguese poet (1855–1896)
Чезарио Верде (25 ақпан 1855 – 19 шілде 1886) – 19 ғасырдың португалиялық ақыны. Оның өмірінде көпшілік назарына ілікпеген және бүгінгі күнге дейін ел шекарасынан тыс жерлерде жақсы танылмаған шығармалары португалия поэзиясының ең маңызды туындыларының қатарында саналады және мектептерде кеңінен оқытылады. Бұл, әсіресе, оның өлімінен кейін Фернандо Пессоа сияқты көптеген авторлардың қолдауына байланысты.
Cesário Verde (25 February 1855 – 19 July 1886) was a 19th century Portuguese poet. His work, while mostly ignored during his lifetime and not well known outside of the country's borders even today, is generally considered to be amongst the most important in Portuguese poetry and is widely taught in schools. This is partly due to his being championed by many other authors after his death, notably Fernando Pessoa.
Өмірбаян
Хосе Хоаким Чезарио Верде Португалияның Лиссабон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі дүкенші және жеміс-жидек өнімдерін экспорттаушы болған. Оның қала шетінде шағын шаруашылығы болған, онда Верде отбасы жаз бойы тұратын. 1857 жылы оба індетінің басталуы әкесін отбасын елге көшіруге мәжбүр етті, олар 1865 жылы Лиссабонға қайтып келгенше өмір сүрді. Ауылмен ерте жастан танысу Вердеде табиғатқа деген терең махаббатты қалыптастырды, ол оның ауыл өмірі туралы өлеңдерінде жиі көрінетін, көбінесе идиллиялық, көркем суреттелген. Төрт баланың үлкені Верде ерте жасында әкесінің дүкенінде жұмыс істей бастады; отбасылық өміріне қатысты барлық мәліметтер оның орта таптың еңбек этикасын бағалайтын ортада тәрбиеленгенін көрсетеді. 1872 жылы оның қарындасы Джулия туберкулезден қайтыс болды – осы қайғының әдеби шығармаларына зор әсер еткені көптеген сыншылардың пікірі, өйткені оның өлеңдері көбінесе аурулар туралы, әдемі, күнәсіз әйелдер бейнесінде бейнеленген. "Nós" атты автобиографиялық өлеңінде әпкесінің өлімі туралы айтылады. Оның академиялық білімі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол 1873 жылы жоғары оқу орнына түсті; алайда, ешбір емтиханды аяқтамай оқуын тастады. Оқу кезеңінде ол Сильва Пинтомен танысты, ол оның өмір бойына досы болып, қайтыс болғаннан кейін оның шығармаларын жариялады. Сол жылы ол жергілікті "Diário de Notícias" газетінде алғашқы өлеңдерін жариялады. Бұл оның өмірінде әртүрлі басылымдарда жарық көрген қырыққа жуық өлеңнің біріншісі болды. Өмірі бойы Верде әкесінің сауда-саттық кәсібімен айналысты, поэзияға тек бос уақытында ғана берілді. 1874 жылы ол "Esplêndida" өлеңін жариялады, ол белгілі португал сыншысы және қоғамдық комментатор Рамалхо Ортигаодан теріс пікір алды. Өзінің сатирикалық журналы "As Farpas"-та Ортигао жас ақын өзін "көп Чезарио, аздаған Верде" деп көрсетуі керек екенін айтты ("verde" португал тілінде "жасыл", яғни тәжірибесіздікті білдіреді, ал "Cesário" аталуы Верде есімінің римдік Цезарьден шыққандығына байланысты ойын). Бұл Вердеге қатты тиді, ол өмірі бойы шығармаларына деген бейжайлыққа шағымданып жүрді, бірақ кейіннен Ортигаомен дос болады. 1877 жылы Вердеде туберкулездің алғашқы белгілері пайда болды, осы аурудан оның әпкесі қайтыс болған және 1882 жылы оның ағасы Хоаким Томас та көз жұмған. Осы жылдары оның жазуға деген қызығушылығы да азайды. Оның денсаулығы күрт нашарлады. 1886 жылдың 19 шілдесінде Лиссабонда қайтыс болды.
José Joaquim Cesário Verde was born in Lisbon, Portugal. His father was a shopkeeper and exporter of fruit products. He also had a small farm on the outskirts, at which Verde's family resided during the summer. In 1857, an outbreak of the plague lead his father to permanently move the family to the country, where they lived until coming back to Lisbon in 1865. This early contact with the countryside instilled in Verde a deep love of nature, which would show up repeatedly in his poems about life in the country, almost always depicted in a bucolic, idyllic light. Verde, the oldest of four children, started working at his father's shop at an early age; all accounts of his family life point towards him having been brought up in a household that mostly cherished the middle class work ethic. In 1872, his sister Julia died of tuberculosis – the grief over this loss is considered by many critics to have had a big impact on his literary work, as his poems frequently deal with the sickly, often portrayed in the guise of beautiful, innocent women. The autobiographical poem “Nós” makes explicit mention of his sister's death. Not much is known of his academic pursuits, though he did enroll in an institute of higher learning in 1873; he dropped out, however, before completing any of his exams. The tenure did result in him meeting Silva Pinto, who would go on to become his lifelong friend and, after his death, the publisher of his works. In the same year, he made public his first poems, in the local paper Diário de Notícias. It would prove to be the first of about forty to be released in various publications during his lifetime. During his life, Verde carried on the commercial profession of his father, only dedicating himself to poetry in his free time. In 1874, he published the poem “Esplêndida”, which garnered him a negative review by the noted Portuguese critic and social commentator Ramalho Ortigão. In his satirical magazine As Farpas: Ortigão remarked that the young poet should show himself "more Cesário, less Verde" ("verde" in Portuguese meaning "unripe", i. e. inexperienced, and the mention of “Cesário” being a play on Verde's name descending from the Roman Caesar.) This deeply hurt Verde, who in fact during his lifetime would frequently complain about the indifference which greeted his work – though he and Ortigão would later become friends. In 1877, Verde for the first time showed symptoms associated with tuberculosis, the same illness that killed his sister and that, in 1882, also sent his brother, Joaquim Tomás, to the grave. During these latter years, his interest in writing also diminished. His health deteriorated steadily. He died on July 19, 1886, in Lisbon.
Табысы мен мұрасы
Өзінің поэзиясында Чезарио Верде Бальзак, Бодлер және Герберт Спенсерді еске алады. Оның хаттарында Виктор Гюго, Флобер, Тен және Квинеттен цитаталар кездеседі. Ұлттық деңгейде Луис де Камоес және Жоао де Деус авторлары еске алынады. Өмірінде аса танымал болмаса да, Верде елдің көптеген көрнекті әдебиетшілерімен қарым-қатынаста болды (осы кездесулердің кейбіреулерін Верденің республикалық көзқарастарымен байланыстыруға болады, ол сол кезде елдің зиялылары арасында кең таралған еді). Фиалхо де Альмейда оны жоғары бағалаған деседі, ал тағы басқа таныстары Гера Джункейро, Рамалхо Ортигао, Гомес Леал, Жоао де Деус, Абель Ботелё және суретші Рафаэль Бордало Пиньейро болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Верденің айбары бірте-бірте артты. Оны португалдық модернистер, әсіресе Марио де Са Карнейро және Фернандо Пессоа (олардың гетеронимдері Альваро де Кампос, Альберто Кейро және Бернардо Соарес Вердені мақтайды) ерекше құрметтеді. Заманауи жанкүйерлерінің қатарында Эухенио де Андраде және Адольфо Касаис Монтейро бар.
In his poetry, Cesário Verde references Balzac, Baudelaire and Herbert Spencer. His letters also contain quotes from Victor Hugo, Flaubert, Taine and Quinet. On a national level, the authors referenced are Luís de Camões and João de Deus. Although he was never very celebrated during his lifetime, Verde did socialize with many of the country’s foremost literary figures (some of these meetings may be attributed to Verde’s republican sympathies, then highly in vogue amongst the country’s intellectuals.) Fialho de Almeida is said to have greatly admired him, and other acquaintances include Guerra Junqueiro, Ramalho Ortigão, Gomes Leal, João de Deus, Abel Botelho and the painter Rafael Bordalo Pinheiro. After his death, Verde’s reputation has steadily grown. He was particularly embraced by Portuguese modernists such as Mário de Sá Carneiro and Fernando Pessoa (whose heteronyms Álvaro de Campos, Alberto Caeiro and Bernardo Soares praise Verde.) More modern admirers include Eugénio de Andrade and Adolfo Casais Monteiro
Жарияланған еңбектері
Өмірінде Чезарио Верде әртүрлі газеттерде қырыққа жуық өлең жариялады. Оның қайтыс болғаннан кейін досы Сильва Пинто "Чезарио Верде кітабы" атты жинағын шығарды. Алғашқы басылым 1887 жылдың сәуір айында жарық көрді – одан 200 дана басылып, тек сыйлық ретінде таратылды. Бұл жинақ 1901 жылы ғана саудаға түсті. Жаңағы басылымдар өлеңдердің алғаш рет жинақталған тәртібін сақтап, бірақ алғашқы іріктеуге енбеген өлеңдерді де қосты. Кітапта қазір Верденің барлық поэзиялық туындылары бар.
During his lifetime, Cesário Verde published around forty poems in various papers. After his death, his friend Silva Pinto published “The Book Of Cesário Verde”, collecting his poems. The first edition was published in April 1887 – two hundred copies were printed, to be dispensed as gifts only. The compilation was only made available commercially in 1901. More recent editions have respected the order in which the poems were first compiled, but added others that weren’t included in the first selection. The book now includes Verde’s entire poetic oeuvre.