Кіріспе

Католик шіркеуінің неке таратуға рұқсат беруі

Паулиндік артықшылық (privilegium Paulinum) – Рим католик шіркеуінің неке қиылған кезде крещениеден өтпеген екі адамның некесін таратуға рұқсат беруі. Паулиндік артықшылық апостол Пауылдың Бірінші Қорынттықтарға жолдаған хатындағы нұсқауларына негізделген.

Шығу тегі

Паулиндік артықшылық – бұл шіркеудің неке қию кезінде шомылдырылмаған екі адамның некесін бұзуға рұқсат беруі. «Мен емес, Иеміз» деген бөлім Исаның ажырасу туралы үйретімімен сәйкес келеді, бұл Матай 5:32-де қарама-қайшылық түрінде келтірілген, ал Матай 19:9, Лұқа 16:18 және Марқа 10:11-де осыған ұқсас тұжырымдар бар. «Бұны Иеміз емес, мен айтамын» деген екінші бөлім Пауылдың ажырасу туралы жеке пікірін көрсетеді. Бұл Коринф шіркеуіндегі белгілі бір пастырлық мәселені шешу үшін қабылданды, онда сенушілер мен сенбеушілер арасындағы некелерде қиындықтар туындаған. Сондықтан, шомырылмаған жұбай жаңадан шомырылған жұбайын тастап кеткен жағдайда, Пауыл соңғысына жаңа некеге тұруға рұқсат берді. Латын шіркеуінде бұл мәселе 1143–1147 канондарда қарастырылады және дінге қатысты деңгейде шешілуі мүмкін. Шығыс католик шіркеулері үшін тиісті канондар Шығыс шіркеулерінің канондар кодексінде 854–858 канондарда табылады. Католик шіркеуінің канондық заңына сәйкес, егер тараптардың біреуі неке кезінде христиан болса, Паулиндік артықшылық қолданылмайды. Бұл неке жоюдан (аннулирование) өзгеше, себебі ол заңды табиғи (бірақ сакраменттік емес) некені бұзады, ал неке жою некенің бастапқыда жарамсыз екенін жариялайды. Бірінші некеде тек бір тарап шомырылған болса, Петрдің артықшылығы қолданылуы мүмкін, ол ажырасқаннан кейін қайтадан некеге тұруға рұқсат береді.