Кіріспе
Жоғары концентрацияланған ет қоры. Ет экстракты – әдетте сиыр немесе тауық етінен жасалатын жоғары концентрацияланған ет қоры. Ол тағамдарға ет дәмді қосу үшін, сорпа және басқа сұйық тағамдар дайындау үшін қолданылады. Ет экстракты 19 ғасырдағы неміс органикалық химияшысы Барон Юстус фон Либигтің ойлап тапқан өнімі. Либиг химия және тағамдарды жіктеу саласында мамандық алған, ет қайнаған кезде оның қоректік құндылығының қалай төмендейтіні туралы зерттеме жазған. Либигтің пікірінше, ет шырындарында және талшықтарында маңызды қоректік заттар бар, олар қайнату немесе жабылмаған ыдыстарда пісіру кезінде жоғалады. Төмен қамтылғандарға көмектесу ниетімен, 1840 жылы ол Extractum carnis Liebig атты концентрленген ет экстрактысын жасады, ол етке қолжеткізе алмайтындар үшін толыққанды тағамдық балама болды. Дегенмен, 1 кг экстракт алу үшін 30 кг ет жұмсалды, бұл экстрактты тым қымбатқа бағалады.
Meat extract is highly concentrated meat stock, usually made from beef or chicken. It is used to add meat flavor in cooking, and to make broth for soups and other liquid based foods. Meat extract was invented by Baron Justus von Liebig, a German 19th century organic chemist. Liebig specialised in chemistry and the classification of food and wrote a paper on how the nutritional value of a meat is lost by boiling. Liebig's view was that meat juices, as well as the fibres, contained much important nutritional value and that these were lost by boiling or cooking in unenclosed vessels. Fuelled by a desire to help feed the undernourished, in 1840 he developed a concentrated beef extract, Extractum carnis Liebig, to provide a nutritious meat substitute for those unable to afford the real thing. However, it took 30 kg of meat to produce 1 kg of extract, making the extract too expensive.
Либигтің ет компаниясының үзіндісі
Либиг Лондонға барып, «Либигтің ет экстракты» компаниясын (кейін «Оксо») құрды. Оның 1865 жылы Уругвайдағы Фрей Бентос портында ашылған зауыты, терісі үшін өсірілген ірі қара малдың етін қолданды, бұл британдық еттен үш есе арзанға түсті. Осыған дейін бұл «Giebert et Compagnie» (1863 сәуір) компаниясы болды.
Боврил
1870 жылдары Джон Лоусон Джонстон "Джонстонның сұйық сиыр етін" ойлап тапты, кейіннен Боврил деп аталды. Либигтің ет экстрактынан өзгеше, Боврильде дәмдеуіштер де болды. Арзан мал алуға болатын Аргентина және Уругвай елдерінде өндірілді.
Әсерлер
Либиг және Боврил Оңтүстік Америкадағы мал шаруашылығында, әсіресе сиыр еті саласында маңызды рөл атқарды.
Бонокс
1919 жылы нарыққа шыққан және Fred Walker and Company компаниясы құраған Бонокс Австралияда өндіріледі. Ол жасалған кезде, көбінесе "кофе, шай немесе Бонокс" деп сұрау артық болмайтын, балама ыстық сусын ретінде ұсынылатын.
Бүгін
Ет экстракттары көбінесе бульон кубиктерімен және ашытқы экстракттарымен ығыстырылды. Кейбір ет экстракттарының брендтері, мысалы, Oxo және Bovril, қазір ет экстрактымен қатар ашытқы экстрактысын да қамтиды. Мысалы, Bovril-дің қазіргі құрамында 41% сиыр еті қоры, 24% ашытқы экстракты, 1% кептірілген сиыр еті және тұз (100 граммға 388 мг натрий), сондай-ақ хошқыштар мен дәмді күшейткіштер бар. Микробиологиялық зерттеулер үшін жоғары тазалықтағы ет экстрактысын әлі де зертханалық жабдықтармен қамтамасыз ететін компаниялардан алуға болады.