Кіріспе
Құрамаларды модельдеу – компаниялардың бірігуінен туындауы мүмкін әлеуетті әлеуметтік салдары мен пайдаларын талдау үшін кеңінен қолданылатын әдіс. Құрамаларды модельдеудің түрлері нарықты ең жақсы сипаттайтын бәсекелестік түріне (мысалы, дифференциалдаған Бертран бәсекелестігі, Курно бәсекелестігі, аукциондық модельдер және т.б.) және таңдалған сұраныс жүйесінің құрылымына (мысалы, сызықтық немесе логарифмдік сызықтық сұраныс, логит, дерлік идеалды сұраныс жүйесі (AIDS) және т.б.) қарай өзгешеленеді.
Қауіпсіздікке негізделген ұсыныстар
Егер Cournot олигополиялық нарығындағы келісім жасасқан фирмалардың бір тобы өз мінез-құлқын өзгертсе, онда олардың басқа фирмалар мен тұтынушыларға тигізетін жалпы әсері, келісім жасасушының өнім көлемінің тепе-теңдік өзгерісімен (XI) анықталады. XI-дің аз ғана төмендеуі, егер сыртқы фирмалардың жалпы нарық үлесі және жауап беру функциясы, келісім жасасушының нарық үлесінен артық болса, сыртқы тараптар мен тұтынушыларға оң әсер етеді. Егер келісім жасасқан фирмалар бірігіп, олардың бастапқы нарық үлесі сыртқы фирмалардың үлесінен жоғары болмаса, және баға мен шекті шығындар функциялары барлық сыртқы фирмалар үшін екінші және үшінші ретте теріс болмаса, онда егер бірігу тиімді болып, бағаны көтерсе, ол әл-ауқатты да арттырады. Жеке фирманың реакция қисығының аз ғана сыртқа қарай ығысуының әл-ауқатқа тигізетін әсерінің таңбасы, сол фирманың нарық үлесі мен басқа фирмалардың реакция функцияларының қосындысының олардың жеке нарық үлесіне көбейтілген арасындағы айырмашылықпен анықталады. Үлкен бәсекелес фирмалар бар нарықта, жеткілікті кішкентай жаңа қатысушының әл-ауқатына теріс әсері болады, себебі басқа фирмалардан тартылған нарық үлесі, тұтынушылардың әл-ауқатын арттырудан гөрі жоғары шекті шығындармен байланысты. Сондықтан жалпы әл-ауқат төмендейді. Импортты квота арқылы шектеу, егер және тек қана импорттың үлесі, отандық өндірушілердің үлестерінің реакция салмақты қосындысынан кем болса, ішкі әл-ауқатты арттырады. Бұл, импорт секторы жеткілікті шағын болса, барлық импортты тоқтату әл-ауқатты арттырады дегенді білдіреді. Бұл отандық өндірушілердің төменгі шекті шығындары, отандық бағаның өсуінен туындаған тұтынушылардың әл-ауқатының төмендеуінен гөрі үлкен әл-ауқатты ұлғайтуға алып келеді.
Процесс
Қосылу симуляциясы процесіндегі қадамдарды екі санатқа бөлуге болады: "алдыңғы бөлім" және "артқы бөлім" талдауы.
Алдыңғы жақтағы талдау
1. Бірігуден бұрын сұранысты бағалау. 2. Сұраныс функциясының параметрлерін нақтылау.
Арнайы талдау
3. Біріктіру алдындағы ұсыныс тарапының моделі. 4. Біріктіруден бұрынғы сұраныс және ұсыныс модельдерін пайдалана отырып, біріктіруден кейінгі жаңа тепе-теңдіктің моделі. Бұл бұрынғы функцияларды қолдану арқылы фирмалардың біріктіруден кейінгі тепе-теңдік бағасын есептеу және соның салдарынан туындайтын әл-ауқат әсерін анықтау арқылы жасалады.
Жалпы үлгі
Бірлесудің әсерлерін модельдеу үшін келесі элементтер пайдаланылады.
Сұраныстың бағасы
Болжалған сұранысты модельдеу үшін индустриядағы тұтынушылар мінез-құлқына ең жақсы сәйкес келетін сұраныс моделін таңдау қажет, сондай-ақ функционалдық форма модельдері (AIDS, PCAIDS) немесе дискретті форма модельдері (Logit, Nested Logit) қолданылуы мүмкін. Бұдан өзге, өнімнің (өнімдердің) сұраныс серпімділігін және индустриядағы тұтынушылар өздері тұтынуға ниеттенген өнімді қалай таңдайтынын бағалау қажет.
Шығын функциясы
Фирманың шекті шығындары, сондай-ақ оларға әсер ететін факторлар, мысалы, масштабтық өсімнің шектелуі ескеріледі.
Стратегиялық айнымалылар
Фирманың бәсекелестермен бәсекелесу үшін назар аударатын және өзгертетін стратегиялық факторлары.
Кәсіпорындардың бәсекелестігі
Бәсекелестік жағдайларына қарай, фирмалардың мақсаттары үйлесуі мүмкін. Мысалы, фирмалар өндірісті артық шығарса бағалар төмендеуі мүмкін болғандықтан, өнімнің көп көлемін өндірмеу туралы уағдаласуы мүмкін.
Вертикальды бірігуді симуляциялау
Вертикальды бірігудің әлеуметтік әсерін бағалау кезінде жоғары және төменгі деңгейдегі ойын әсерлері ескерілуі тиіс. Сондықтан, бұл бес элементтен тұратын көлденең бірігу моделінің кеңейтілген нұсқасы болып табылады. 1. Төменгі деңгейдегі сұраныс
2. Жоғары деңгейдегі ойынға қатысты болжам
3. Төменгі деңгейдегі ойынға қатысты болжам
4. Қозғалыстардың уақыты туралы болжам
5. Шегіндік шығындар.
Симуляциялар эконометриялық немесе Монте-Карло әдісімен жүргізілуі мүмкін. Ойын вертикальды түрде модельденетіндіктен, симуляцияның толыққанды тепе-теңдігін табу үшін кері индукция қолданылады.