Кіріспе
HMY Mary – Корольдік теңіз флотының алғашқы корольдік яхтасы. Ол 1660 жылы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясымен салынған. Кейін Амстердам қаласы оны сатып алып, монархия қалпына келтірілген кезде король Карл II-ге голландиялық сыйлықтың бір бөлігі ретінде табыс етті. 1675 жылдың 25 наурызында Дублиннен Честерге жол тартқанда, қалың тұманға байланысты Англси жағасындағы тастарға шағылысты. Кеме тез қирап, 74 экипаж мүшесі мен жолаушының 35-і қаза тапты, ал 39-ы қауіпсіздікке шықты. Қалдықтары (бронзалық зеңбіректер) 1971 жылдың шілдесінде екі түрлі су астыратын топтармен тәуелсіз түрде табылған. Орыннан қару-жарақтарды ұрлаушылар алып кеткеннен кейін, құтқару операциясы ұйымдастырылып, қалған қару-жарақтар мен басқа да артефакттар сақтау және көрнекті орынға қою үшін Мерсисайд мұражайларына жеткізілді. 1973 жылғы Ыдырауларды қорғау туралы заң қабылданғаннан кейін, 1974 жылдың 20 қаңтарында ол қорғалатын нысан ретінде белгіленді.
HMY Mary was the first Royal Yacht of the Royal Navy. She was built in 1660 by the Dutch East India Company. Then she was purchased by the City of Amsterdam and given to King Charles II, on the restoration of the monarchy, as part of the Dutch Gift. She struck rocks off Anglesey in thick fog on 25 March 1675 while en route from Dublin to Chester. Although 35 of the 74 crew and passengers were killed as the wreck quickly broke up, 39 managed to get to safety. The remains (bronze cannon) were independently discovered by two different diving groups in July 1971. After looters started to remove guns from the site, a rescue operation was organized and the remaining guns and other artifacts were taken to the Merseyside Museums for conservation and display. After the passing of the Protection of Wrecks Act 1973, she was designated as a protected site on 20 January 1974.
Құрылыс және теңізде жүзу мерзімі
Ол 1660-1685 жылдар аралығында корольге тиесілі болған 27 яхтаның біріншісі болды. "Яхта" сөзі голланд тіліндегі "jagen" сөзінен шыққан, ол "аңдау" және басқа кемелерді қуу" мағынасын білдіреді. Оның корпусы балықтар мен теңіз жануарларының жабысып, кедергі келтіруіне жол бермеу үшін мыспен қапталған. Голланд яхтасы Темзадағы желкенді баржаның алдағысы болып саналады. Олардың желкендерінің ауданы үлкен болғанмен, судың тереңдігі аз болғандықтан, олар сайып жүре алатын. Желкенді баржа сияқты, оның да терең келішенің орнына лееборд (жаға) болған. Судың тереңдігі аз болғандықтан, терең суларда жүзу үшін қосымша салмақ тасу қажет болды. Ол сәндік үшін жасалған, әсем безендірілген корпусы бар еді. Ол Сэмюэл Пепис күнделіктерінде еске алынған. Карл II жарысқа құмар болған, бір жыл иеленгеннен кейін "Кэтрин" яхтасын жылдамдатылған алмастыруға тапсырыс берді; бұл оның үшінші кемесі, оны Финеас Петт салған. "Мэри" кейін дипломаттар мен мемлекеттік қызметкерлерді тасымалдау үшін пайдаланылды және Дублин мен Холихед арасындағы Ирландия теңізіндегі сапарлар үшін жиі қолданылды.
Жарақаттандыру, қалпына келтіру және қорғау
Ол 1675 жылғы 25 наурызда Дублиннен Честерге қарай Ирландия теңізінде әдеттегі сапармен келе жатқан еді. Таңғы ерте сағаттарда, қалың тұман ішінде, ол Англси аралының оңтүстік-батысындағы The Skerries жартасына шағылысты. Кеме тез арада аударылып, батып кетті, 28 экипаж мүшесі мен 46 жолаушының тек 39-ы ғана екі күннен кейін құтқарылу үшін жағаға қашып шықты. Бронзалық зеңбіректерді сол айдың ішінде Chorley Sub Aqua Club және Merseyside Sub Aqua Club тауып алды. Ливерпуль университетінің және Мерсисайд мұражайларының Питер Дэвис басшылығымен артефакттар талан-таражға ұшырамас бұрын, табылған жерден құтқарылды. Жиынтық Ливерпуль қалалық мұражайларының консервация бөлімімен сақталды, ал Мерсисайд мұражайларында қазір "Мэри" кемесінен 1500-ден астам зат бар, оның ішінде ас-аяқ және әшекейлер де бар. Сондай-ақ, Дес Ньютон жасаған "Мэри" кемесінің моделі де көрмеге қойылған. 1974 жылы Ылғалды кемелерді қорғау туралы заң қабылданды және "Мэри" кемесі 1974 жылы алғашқы тағайындалған кемелердің бірі болды (Cattewater кемесінен кейін). Жүкті кемелерді қорғау туралы заң бойынша мердігер және лицензия иесі бұл учаскеге үнемі бақылау жүргізіп отырады.