Кіріспе

Адамс-Оливер синдромы (АОС) – шашыраңқы тері және бас сүйегінің кемістіктерімен (cutis aplasia congenita), аяқ-қолдардың көлденең зақымдануларымен және терінің дақтанып көрінуімен сипатталатын сирек туа біткен ауру.

Белгілері мен симптомдары

АОС-тың екі негізгі белгісі – сүйек ақауларымен бірге немесе оларсыз туа біткен тері аплазиясы және аяқ-қолдың ұшындағы көлденең ақаулар. Cutis aplasia congenita – туылған кезде дененің кез келген бөлігінде терінің жоқтығы; АОС-та тері аплазиясы бас сүйегінің жоғарғы бөлігінде пайда болады. Зақымданудың мөлшері әртүрлі болуы мүмкін, жалғыз дөңгелек шашты жапсырмалардан бастап бас сүйегінің ішкі құрылымдарының толық ашылуына дейін жетеді. Жоғарғы, төменгі немесе екі аяқ-қолдың ұшындағы ақаулардың (мысалы, қысқарған саусақтар) түрлі дәрежелері де кездеседі. АОС-қа шалдыққан адамдарда жеңіл өсу кемістігі болуы мүмкін, олардың бойы қалыпты деңгейдің төменгі шегінде болады. Тері көбінесе мәрмәр тәрізді көрініспен (cutis marmorata telangiectatica congenita) сипатталады. Сонымен қатар, жүрек-қан тамырларының ақаулары, ерін және/немесе таңдайдың жарылуы, бүйрек жүйесінің бұзылулары, неврологиялық бұзылулар (құрылыстар мен дамудың қалыптан қалуы секілді) сияқты басқа туа біткен аномалиялар да кездесуі мүмкін. Қан тамырларындағы өзгермелі ақаулар сипатталған, олардың ішінде гипопластикалық аорта доғасы, орталық ми артериясы, өкпе артериялары бар. АОС-та сипатталған басқа да қан тамырларының ақауларына порталық венаның жоқтығы, порталық склероз, артериовеноздық аномалиялар, қалыпсыз кіндік тамырлары және кеңейген бүйрек тамырлары жатады.

Генетика

АОС бастапқыда бірнеше буынға созылған, бірнеше ауру жұптасқан отбасылар туралы хабарламаларға байланысты аутосомалық-доминанттық тұқым қуалаушылыққа ие деп сипатталды. DOCK6, RBPJ, EOGT, NOTCH1 және DLL4. ARHGAP31 және DOCK6 екеуі де Rho GTPase отбасының мүшелерін бақылайтын және әсіресе Cdc42 және Rac1 белсенділігін реттейтін реттеуші ақуыздар болып табылады. ARHGAP31 (GTPазаны белсендіретін белок) аутосомалық-доминантты мутациялары және DOCK6 (гуанин нуклеотидтік алмасу факторы) аутосомалық-рецессивті мутациялары белсенді емес GTPазаның жинақталуына және цитоскелеттің бұзылуына әкеледі. RBPJ, EOGT, NOTCH1 және DLL4 барлығы Notch сигналдық жолына қатысады. EOGT-дегі мутациялар аутосомалық-рецессивті тұқым қуалаушылықпен АОС-та кездеседі; АОС-та жүрек және қан тамырларының аномалияларының жиі кездесуіне байланысты, АОС-та байқалатын ақаулар спектрі қан тамырларының даму бұзылуынан туындауы мүмкін деген гипотеза қолданылады. Сирек жағдайларда АОС хромосомалық транслокациялармен байланысты болуы мүмкін. ALX4, ALX1, MSX1, MSX2, P63, RUNX2 және HOXD13 сияқты үміткер гендер тобы тексерілді, бірақ ауруға себеп болатын мутациялар анықталмады. Соңғы кезде алты гендегі мутациялар анықталды, бұл Rho GTPase отбасы мен Notch сигналдық жолын АОС патогенезіндегі маңызды факторлар ретінде көрсетеді.

Менеджмент

Ауырлық дәрежесі жоғары болған жағдайда, бас терісі және/немесе бас сүйегінің кемістіктеріне ерте хирургиялық араласу және тіндік ауыстыру қажет. АОЗ-ды басқару көбінесе симптомдық болып табылады және жеке адамдағы түрлі туа біткен аномалияларды емдеуге бағытталған.

Болжам

Жалпы болжам көп жағдайда өте жақсы. Адамс-Оливер синдромы бар балалардың көпшілігі қалыпты өмір сүру ұзақтығын күте алады. Дегенмен, бас терісі мен бас сүйегінің ауыр зақымдары бар адамдарда геморрагия және менингит сияқты асқынулар туындауы мүмкін, бұл ұзақ мерзімді мүгедектікке алып келуі мүмкін.

Эпидемиология

АОС – сирек кездесетін генетикалық ауру, және оның жылдық көрінісі немесе жалпы таралуы белгісіз. Медициналық әдебиеттерде осы ауруға шалдыққан 100-200 адам туралы хабарламалар бар. Шамамен, әр 225 000 тірі туған баланың біреуінде осы ауру кездеседі деп есептеледі.

Тарих

АОС алғаш рет американдық педиатриялық кардиолог Форрест Х. Адамс және клиникалық генетик Кларенс Пол Оливер сегіз адамнан тұратын отбасыда байқалған.