Кіріспе

Беркширдегі екі төбе, Англия.

Виттенхэм дөңгелектері – Тамаза өзенінің аңғарында, Беркширдің тарихи округіне қарасты Кіші Виттенхэм азаматтық приходында орналасқан екі орманды борпылдақ төбе. 1974 жылдан бері Оңтүстік Оксфордшир округінің құрамына кіреді. Екеуінің биігірек – Дөңгелек төбе, теңіз деңгейінен 390 фут (119 метр) биіктікте. 350 фут (107 метр) биіктіктегі Касл төбесі оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан және темір дәуіріндегі төбе бекінісінің орны болған. Тағы бір төбе, Брайтуэлл Барроу, әдетте Виттенхэм дөңгелектеріне жатпайды, ол оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Виттенхэм дөңгелектерінің шөптесін беткейлері Англиядағы ең көне қайың ағаштары отырғызылған 1740 жылдардан бастап орманды шыңдарға дейін созылады. Айналасынан 70 метрден артық биіктікте орналасқан Виттенхэм дөңгелектері ерекше көзге түседі және панорамалық көріністерді ұсынады. Солтүстік беткейлерінен ағылшынның алғашқы қоныстарының орналасқан ауылдары мен қалалары көрінеді. 1911 жылы алғаш рет осы төбелерді көрген суретші Пол Нэш бұл жерді «ұмытылған ескі құдайлар мекендейтін әдемі аңызды ел» деп сипаттаған. Виттенхэм дөңгелектері Оксфордшир әкімшілік округіндегі ең танымал ашық ауадағы демалыс орны, жыл сайын 200 000-нан астам келушіні қабылдайды. 1971 жылы тұрақ қосылды, ал кең жол желісі жыл бойы жаяу жүруге қолайлы. Round Hill төбесіндегі орманды аймақтан өтетін жол жиырма жыл жабық тұрғаннан кейін 2005 жылдан бері ашық. Бұл жер және оның айналасы Earth Trust қоры арқылы табиғи қорық ретінде сақталады.

Топонимика

Нақты айтқанда, Виттенхэм Клумпс атауы осы төбелердің орманды шыңдарына қатысты, ал олардың өзі дұрысырақ Синодун төбелері деп аталады. Синодун атауы кельт тілінен шыққан, Seno Dunum, яғни "Ескі бекініс". Басқаша айтқанда, бұл атау латын тіліндегі 'sinus' (тос) сөзімен ойын жасау арқылы туындаған ғылыми құрастырма болуы мүмкін. Клумптардың тағы да аз қолданылатын, халық арасында жиі айтылатын атаулары: Беркшир Бобс (Клумптар Беркшир тарихи графтығында орналасқан, бірақ 1974 жылы бұл аймақ әкімшілік тұрғысынан Оксфордширге қосылды) және Ана Данчтың жамбасы (Данч есімді жергілікті помещицаның құрметіне). Синодун төбесінде Ақша шұңқыры деп аталатын ойыс пен Құбылыс қонағы деп аталатын ағаштар тобы бар. Ақша шұңқырының ішінде қарға күзетіп отырған қазына жасырылған деген сенім бар, ал Құбылыс қонағы атын жергілікті халықтың құсқа қамау салса мәңгілік жаз болады деген нанымынан алған.

Орналасқан жері

Виттенхэм Клумплары Темза өзеніне жақын жерде орналасқан, және өзен бойындағы Темза жолынан жақсы көріністер ашылады. Клумптардың өзінен Беркшир мен Оксфордширдің ауылдық аймақтарының панорамалық көрінісі де тамаша; Дөңгелек төбенің солтүстік жағындағы бағыттаушы нұсқаулық көптеген көрікті жерлерге жол көрсетеді, ең алысы – Фарингдон Фоли, батысқа қарай тағы бір темір дәуірінің төбесіне салынған мұнара. Дейс шлюзі мен Дорчестер аббаттығы солтүстікке қарайғы аңғарда анық көрінеді, ал Оксфордтың Нортвейдегі 15 қабатты Плоуман мұнарасы көкжиекте көрінеді. Әлемдегі алғашқы сәттілі бақыланатын ядролық синтез эксперименттері өткен Біріккен Еуропалық Торус ғимараттарының ақ қабырғалары солтүстік-батысқа қарай шамамен 6 км қашықтықта көрінеді. Батысында Дидкот қаласы орналасқан, онда газбен жұмыс істейтін Дидкот B электр станциясының бірнеше түтіні көрінеді. Бұрын 1960 жылдардың соңында салынған Дидкот A электр станциясының салқындату мұнаралары Дидкот аймағындағы көкжиекке басымдық таныған, бірақ олар 2014 жылдан 2020 жылға дейін кезең-кезеңмен бұзылды. Солтүстік-шығысында Темзаға шектес Литтл-Уиттенхэм орманы, ал оңтүстік-шығысында Брайтуэлл-Бэроу орналасқан. Қамал төбесіндегі ормандық аймақ, онда қоғамдық жаяу жол бар, қазір құлайтын ағаштардың қаупіне байланысты мерзімсіз жабылды. Round Hill үстіндегі ормандық аймаққа кіреберісте көптеген ағаштардың саңырауқұлақтан шіруіне байланысты бұтақтардың құлауы туралы ескерту іледі.

Өлең және өнер

Касл-Хиллдің шығыс жағында Виктория дәуіріндегі "Өлең ағашы" орналасқан – 1844-45 жылдары Варборо Грин тұрғыны Джозеф Таббтың өлеңімен қашалған емен ағашы. 1990 жылдары құрған ағаш 2012 жылы құлады; қазір сол қашаудың 150 жылдығына арналған тас орнатылған. Виттенхэм Клумпстың Мэтью Приор "Генри мен Эмма" туындысын жазған жер екені айтылады, бұл оқиға тақта арқылы бекітілген. Виттенхем Клумпс 20 ғасырдың британдық суретшісі Пол Нэштің көптеген картиналарында бейнеленген. 2007 жылы Radiohead тобы "Faust Arp" әніне музыкалық бейнефильм түсірді. "Black Mirror" телесериалының "Shut Up and Dance" атты эпизодының финалы да осы жерде түсірілді, онда Radiohead тобының "Exit Music (For a Film)" әні пайдаланылды. 2021 жылы Робин Александр Лукас Виттенхэм Клумпсы, Ақша шұңқыры және оны қорғайтын қарға туралы "Ақша шұңқыры" немесе "Синодун қазынасы" атты жаңа өлең жариялады. Бұл өлең Ситтерн Пресс баспасынан шыққан Виттенхэм Клумпсының декоративтік картасының артқы жағында жарық көрді (ISBN 978 1 8384385 9 3, Cittern Press, 2021). Өлең 2024 жылы жарық көрген Лукастың картасының екінші басылымының бет жағында жарияланды (ISBN 978 1 8384385 8 6, Cittern Press, 2024).