Кіріспе

Филлаур – Үндістанның Пенджаб штатындағы Джаландхар ауданындағы қала, муниципалдық кеңес және теһсил. Қала Лудхианадан 20 км, Джаландхардан 45 км және Амритсардан 140 км қашықтықта орналасқан. Ол Доаба және Пуад аймақтарының шекарасында жатыр. Қаланың негізін 12-13 ғасырларда индус джаты Чаудхари Пхул Рай Сангера қалап, бастапқыда Пхулнагар деп атаған, бірақ кейіннен Филлаур деп белгілі болды.

Шолу

Филлаур – Лудиана мен Лудиана қаласының шекаралық аймағындағы теміржол торабы. Бұл Лохиан-Хас және Ферозепурге дейінгі теміржолдың торабы болған. Бөлініске дейінгі кезеңде Пәнджаб аймағының ең ірі ағаш базары осы жерде орналасқан. Қала Сатлуж өзенінің жағасында, Пәнджаб аймағының бес өзенінің ең оңтүстігінде жатыр. Шивалик тауларының жоғары аймақтарында кесілген ағаштар Сатлуж өзеніне тасталып, содан кейін Филлаурда жиналып, әрі қарай тасымалданатын. Осы бағытқа арналған теміржол желісі бүгінге дейін сақталған, бірақ ол қолданылмайды. Қала дәстүрлі Үлкен Көлік Жолында (Г.Т. Жолы немесе Шер Сури Маргі, қазіргі Ұлттық тас жол 1 – NH.1) орналасқан. Нақты Г.Т. Жолы Филлаур қаласынан өтеді. Г.Т. Жолының ескі маршруты қала мен Лудиананы байланыстыратын теміржол көпірінің бойында сақталған. Бұл қалаға Сангхера джаттарының бірі – Фул есімді адамның құрметіне Фулнагар деп ат қойылған. Бірақ Рай Шахр жіберген Нару Раджпуттары, Шахрдың ұлы Ратан Пал Маудан шығып, Филлаурға қоныстанғанда осы қаланы басып алған. Шер Шах Суридің (1540-1545 жж.) тұсында Филлаурда сауда және әскери мақсаттар үшін сарай салынған. Бұл сарайды Моғол императоры Шахжахан (1627-1657 жж.) қайта жаңғыртып, пошта орталығы (Дақ гар) және әскери лагерь ретінде пайдаланған. 1809 жылғы Амритсар шарты бойынша, Ранджит Сингх пен Британдық Шығыс Үндістан компаниясы арасындағы келісімнен кейін, ол Ранджит Сингхтің Сикх империясының шекаралық бекетіне айналды. Бұл жерді Раджа Дханпат Рай басқарды, ол сонымен қатар Сатлуж өзенінен арғы жаққа қарасты жерлер үшін Ранджит Сингхтің хатшысы (мунши) қызметін атқарды. Сарай бекініске айналдырылып, қамалға ұласты. Қазір бұл қамал Ранджит Сингх қамалы деп аталады. Бүгінде ол Полиция оқу академиясы ретінде пайдаланылуда. Полиция академиясындағы Саусақ іздері бюросы (1892) – аймақтағы ең көне сот-медициналық мекемелердің бірі. Бұл қала сонымен қатар танымал пакистандық ақын Шер Мұхаммед Ханның туған жері, ол Ибн-э Инша псевдонимімен танымал.

География

Филлаур теңіз деңгейінен 234 метр биіктікте орналасқан.

Демография

2021 жылғы Индия халық санағы бойынша, Филлаурда 178 198 адам тұрады. Халықтың 54% еркектерді, ал 46% әйелдерді құрайды. Филлаурдағы сауаттылық деңгейі 83,16%, бұл мемлекеттік орташа көрсеткіштен (75,84%) жоғары. Ерлердің сауаттылығы 87,07%, әйелдердің сауаттылығы 78,88%. Филлаурда халықтың 11% 6 жасқа дейінгі балалар.

Жайы Жағдыш Харе композициясы

Халыққа кең таралған индуист әні "Джай Джагдиш Харе" 1870 жылдар шамасында Филлаурдағы жергілікті ғалым Шардха Рам Филлаури жазған. Нақты күні белгісіз. Шардха Рам Филлаури хинди тіліндегі алғашқы роман деп есептелетін туындының авторы болып табылады. Оның құрметіне ескерткіш қойылған.