Кіріспе

Кореяның әскери билеушісі (1149–1219)

Ч'ое Ч'унг Хон (최충헌; 1149 – 29 қазан 1219) – Горё дәуірінде Кореяның әскери билеушісі. Ч'оедің әкесі Горё әскерінің Жоғарғы генералы болғандықтан, ол өзінің әскери мансабын бастауға мүмкіндік алды. Ч'ое әскери басшылардың тез ауысуында әскери адамдардың күшті болуына куә болды, олар бір-бірін тақтан түсірді. Ч'ое ұзақ жылдар бойы құрылған Генералдар кеңесіне (Джунбанг) қарсы қастандық жасады, жаңадан тағайындалған Жоғарғы генерал және кеңес төрағасы, құлдың ұлы И Ыйминге адалдық көрсететіндей болды. Көп жылғы қорлық пен қиындықтардан кейін Ч'ое және оның қол астындағылары И жолдан кеткен кезде төңкеріс жасады. Генералдар кеңесін жойып, И-ді өлтіргеннен кейін, ол маңызды басшыға айналды. Ч'ое жаңа әскери үлгідегі режим құрды, оған толыққанды билік ете алмаса да, нәтижесінде сәттілікке жетті. Төңкеріс сәтті болғанымен, Ч'ое толық билікті алған жоқ. Ол мемлекеттің премьер-министрі және патшаның қорғаушысы болды, 4 патшаның тақтан бас тарғанын (олардың 2-сі өз еркімен), 3 көтеріліс және оның өміріне жасалған көптеген қастандықтарды көрді. Соңында, король Годжонның билігінің басында Ч'ое зейнетке шығып, өзінің орнын үлкен ұлы Ч'ое У-ға тапсырды (бірақ оның кіші ұлы өзіне алуға тырысқандықтан, қан төгілді). Ч'ое Ч'унг Хон 1219 жылы 71 жасында қайтыс болды. Ч'ое отбасы Ч'ое немерелерінің өліміне дейін Горёның саяси және әскери ландшафтында үстемдік құрды. Ч'ое У, Ч'ое Хан және Ч'ое Ый Ч'ое Ч'унг Хонның мұрасын Ч'ое Ыйдың қазасына дейін алпыс жыл бойы жалғастырды.

Ерте өмір

Чхое Чонг Хон 1149 жылы Жоғарғы генерал Чхое Вон Хо (хангул=최원호) мен оның әйелі Ю ханымның (хангул=유씨) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Гэсон немесе Кёнджу қаласында туған деп саналады. Ол Солтүстік және Оңтүстік мемлекеттер кезеңінде өмір сүрген және Гьёнджу Чхэ тайпасының атасы болған белгілі конфуциан ғалымы Чхое Чхи Вонның ұрпағы еді. Бірақ Чхое Вон Хоға Убон бон гваны берілгендіктен, оның отбасы Гьёнджу Чхэ тайпасынан бөлініп, Убон Чхэ тайпасы болып қалыптасты. Ол генерал Сонг Чонның қызы Сонг ханымға үйленді және олардан Чхое У мен Чхое Хянг есімді екі ұлы болды.

Билікке көтерілу

Чхое әкесіндей әскери қызметке қабылданып, 35 жасқа дейін полковник болды, содан кейін генерал атанды. 40 жасында Генералдар кеңесіне қосылды. Чхое Мёнжонг патша тұсындағы әскери диктаторлардың қызметінде болды. Әскери диктатор И Уймин билік құрған кезде Чхое мен оның інісі Чхое Чонг Су оның билігіне наразы болды. И-дің ұлдарының бірі, И Чи Ён, Чонг Судың тауықтарын ұрлады. Чонг Су ұрыға қарсы шыққанда, оны тұтқындап байлады. Ашуланған Чонг Су ағасы Чхо Чонг Хонмен бірге И Уйминнің режимін құлатуды жоспарлады. 1196 жылы Чонг Хон мен оның ағасы Иді тау маңындағы сарайға келгенде өлтірді. Ағайындылар астанаға беттеп, астанадағы әскери шенеунік, генерал Пэк Чон Ю (хангул=백존유) олардың ісіне қолдау көрсетуге көндірді. Чхое Иді өлтіруіне Мёнжонгтың да келісімін алды. Үкіметтік әскерлермен Чхоелар И-дің жақтастарының әскерін жеңді. 1197 жылы Чхое әлсіз Мёнжонгты Мёнжонгтың кіші інісі Синджонмен алмастырды.

Диктатор

Чхое Чонг Хон үкіметті қайта ұйымдастыра бастады, бірақ Чонг Су мұрагер ханшайымды тақтан ығыстырып, өз қызын мұрагер ханзадаға үйлендіруге тырысты. Чхое Чонг Хон дереу араласып, Чхое ағайындылары арасында қанды күрес басталды. Ақырында, Чонг Су жеңіліп, Чхое Чонг Хонның әскерлері оның басын шапты. Чхое Чонг Хон ағасының басын көргенде жылап, оған лайықты жерлеу рәсімін жасады. Чхое өзінің билігін тұрақтандыру үшін министрлермен де, әскери шенеуніктермен де жұмыс істей алатын үкімет құрды. Ол өзінің билігін кеңейту үшін бірнеше туыстарын жоғары лауазымдарға тағайындады. 1204 жылы Синьчжон патша ауырып, Чхоеге патшалықты құлатпай, сақтап қалуын өтінді. Чхое патшаның соңғы тілегін құрметтеп, тақты Синьчжонның ұлына, Хуйжон патшаға тапсырды. Синьчжон осыдан кейін аурудан қайтыс болды. Хуйчжон әскери диктаторлар мен билігін басып алғандардың патшалардан тартып алған барлық билігін қайтаруға ниеттенді, оның ішінде Чхоеден құтылу арқылы. Чхоеге Мемлекеттік Премьер-министр және Патшаның Қорғаушысы деген дәреже берілді, оның билігі патша билігімен теңестірілді.

Көтерілістер

Көп ұзамай екі көтеріліс бірдей басталды. Бірі Чхоедің туысы Пак Чин Дже (хангул=박진재) басқарды, ал екіншісі – Силла мемлекетін қайта жандандыру жолындағы қозғалыс болды. Чхое екі көтерілісті де басып тастады. Содан кейін Чхоедің құлының бірі – Манжёк бастаған құлдар көтерілісі болды. Құлдар өздерінің қожайындарын өлтіріп, шамамен жүз адамнан тұратын топпен тауға жиналды. Бұл көтерілісшілердің әскері оңай жеңіліп, өлгендердің денелерін жерлеусіз өзенге тастады. Сонымен қатар, будда дінінің бапкерлері бастаған басқа да көтерілістер болды. Чхое буддистерді толығымен басып тастай алмады, бірақ оны өлтіруге жасалған қастандықтардың артында тұрған буддистерді қолға түсірді. Осы уақытта, моңғолдардың шабуылынан кейін, солтүстік тайпалары, оның ішінде кидандар өз жерлерінен қуылды. Көптегендер Горёға қашып келді, солтүстік шекарада зорлық-зомбылық күшейді. Чхоедің ұлдары У мен Хянг осыған жауап ретінде жеке-жеке жорықтар ұйымдастырды. Хянг шығыстағы кішігірім тайпалық әскерлерді жеңді, ал У генерал Ким Ч'ви рё (хангул=김취려) көмегімен батыстағыларды жеңді. Бұл жеңістерге моңғолдардың шағын жасақтары да көмектесті.

Мұрагерлік

Чхое Чонг Чунг Бу режимінің құлауын көрді, бұл ішінара берік және заңды мұрагердің болмауынан туды. Чхоеның үлкен ұлы Чхое У тиімді стратегияшы, жауынгер және басшы еді. Кіші ұлы Чхое Хянг ерекше сарбаз болғанмен, келіссөздер жүргізуде немесе мемлекеттік істерде шебер емес еді. Мұрагерлік үшін күрес болатынын сезген Чхое, У-ға үйге кіруге тыйым салды. Хянг өзінің орнын нығайту үшін ағасын өлтіруге әрекеттенді. У мен Хянг қылышпен шайқасып, У жеңіске жетті. Бірақ ол әкесі Чонг Судың істегені сияқты, бауырын өлтірмеді. Оның орнына, інісінің тағдырын әкесіне қалдырды. Чхое Чонг Хон У-ның шешіміне риза болып, кіші ұлын жер аударып жіберді. Чхое өзінен кейін ұлы Вудың билікке келетінін және өзі зейнетке шығатынын жариялады. Ол бұл хабарды шамамен 65 жасында айтты, ал У сол кезде шамамен отыздан асса керек.

Өлім

Чхое өмірінің қалған жеті жылын тыныш өтті, тіпті немересі Хан, Удың ұлы, оны көріп үлкерді. Чхоеге қарсы бірнеше қастандық жасалды, бірақ ол олардан аман қалды. Ол инсульт ауырып, содан кейін бір жыл өмір сүргеннен кейін 1219 жылдың 29 қазанында 71 жасында қайтыс болды. Оның жаназасы патшаның жаназасы секілді өткізілді деп жазылған.

Мұра

Чхо Чхонг Хон Чхо әулетінің алғашқы диктаторы болды және ол кейінгі Чхо диктаторлары қолданған басқару жүйесін құрды. Чхо Чхонг Хоннан кейін оның тұңғыш ұлы Чхое У келді, ол Горео әскерін моңғол әскерлерімен күресу үшін тікелей басқарды. Чхое Удан кейін оның тұңғыш ұлы Чхое Хан билікке келді, ол патшаны моңғолдардың барлық қарсы ұсыныстарын қабылдамауға мәжбүр етті. Чхое Хан қайтыс болғаннан кейін оның жалғыз ұлы Чхое Ŭй билікке ие болды. Чхое Ŭйдің қорқақ және семіз болғаны айтылады. Чхое режимі Чхое Ŭйдің өзінің бірі лейтенанты тарапынан өлтірілуімен аяқталды. Басқа деректерде әскерлердің бірі ауыр тиранды қабырғадан итеруге тырысқан, бірақ олардың тырысысқандары сәтсіз аяқталды, себебі ол тым семіз болған. Чхое Чхонг Хон, Чхое У және Чхое Ханның барлығы жекпе-жек өнерінде тәлім алған, бірақ Чхое Ŭй жоқ. Бұл, әлдебір себептен, сол кезде Чхое әулетінің өте бай болғандықтан және соғыс алаңында күресу қажеттігі болмағандықтан болған болуы мүмкін. Чхое режимі 60 жылға созылды, осы кезеңде Горео моңғол шапқыншылығына қарсы тұра алды. Чхое әскери режимі құлағаннан кейін, Чхое әулетінің жеке әскері болған Самбиолчо Горео үкіметінен бөлініп, өз мемлекетін құруға тырысты, бірақ бұл көтеріліс моңғол-Горео әскері тарапынан жеңіліске ұшырады. Бүгінде шамамен 845 корейлік Убонг Чхое руының мүшелері болып табылады.

Танымал мәдениет

2003–2004 жылдары KBS1 телесериалында Ким Кап Су және Рю Дёк Хван сомдаған. 2012 жылы MBC телесериалы «Соғыс құдайы» сериалында Чжу Хён сомдаған.